Τον νέο του ρόλο βρίσκει ο τομέας υδροηλεκτρικής ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο, παρουσιάζοντας ένα ανανεωμένο προφίλ με ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης. Το “rebranding” της υδροηλεκτρικής ενέργειας έχει στο επίκεντρο την αντλησιοταμίευση, καθώς και την προμήθεια σταθερής ροής καθαρής εγχώριας ενέργειας, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την παροχή πολύτιμων υπηρεσιών εξισορρόπησης του ηλεκτρικού συστήματος. Με την ενεργειακή μετάβαση να φανερώνει την ανάγκη για μαζική αποθήκευση, για καθαρή ενέργεια όλο το εικοσιτετράωρο και ευελιξία, ο υδροηλεκτρικός τομέας επανέρχεται σταδιακά στη «μόδα». Σύμφωνα με το 2026 World Hydropower Outlook της International Hydropower Association (IHA), η εγκατεστημένη ισχύς υδροηλεκτρικής ενέργειας έφτασε τα 1.469 GW μέχρι το τέλος του 2025, συμπεριλαμβανομένων 1.269 GW συμβατικών υδροηλεκτρικών, ενώ τα έργα αντλησιοταμίευσης ξεπέρασαν το όριο των 200 GW (201 GW).
Κατά τη διάρκεια του έτους προστέθηκαν 28 GW νέας ισχύος – 16 GW συμβατικής υδροηλεκτρικής ενέργειας και σχεδόν 12 GW αντλησιοταμίευσης. Αυτό αποτέλεσε το υψηλότερο ετήσιο επίπεδο εγκαταστάσεων αντλησιοταμίευσης που έχει καταγραφεί. Η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας ανήλθε συνολικά στις 4.495 TWh, ποσότητα συγκρίσιμη με τη συνδυασμένη παγκόσμια παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας.
Τα δεδομένα της IHA δείχνουν ένα παγκόσμιο pipeline έργων ύψους 1.127 GW, που περιλαμβάνει 621 GW αντλησιοταμίευσης και 506 GW συμβατικής υδροηλεκτρικής ενέργειας. Πάνω από 390 GW βρίσκονται ήδη υπό κατασκευή, γεγονός που δείχνει μια σημαντική μεταβολή στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης μέσα στην επόμενη δεκαετία, εφόσον τα έργα συνεχίσουν να προχωρούν. Όπως αναφέρει η IHA, το πιο καθαρό μήνυμα προέρχεται από την αντλησιοταμίευση: περίπου 240 GW βρίσκονται πλέον υπό κατασκευή παγκοσμίως, καθιστώντας την κυρίαρχη δύναμη στην ανάπτυξη της υδροηλεκτρικής ισχύος.
Οι προβλέψεις για την ανάπτυξη της αντλησιοταμίευσης
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η ανάπτυξη θα επιταχυνθεί περαιτέρω. Η παγκόσμια εγκατεστημένη ισχύς αντλησιοταμίευσης αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στα επόμενα 10 χρόνια, χάρη στο μεγάλο ποσοστό έργων που βρίσκονται ήδη υπό κατασκευή, και πιθανώς να τριπλασιαστεί μέσα σε 15 χρόνια. Ο ετήσιος ρυθμός εγκαταστάσεων αναμένεται να ξεπεράσει τα 20 GW/έτος έως το 2030, και να αυξηθεί ακόμη περισσότερο στη συνέχεια, εφόσον οι σημαντικοί στόχοι που έχουν θέσει αρκετές κυβερνήσεις υποστηριχθούν από κατάλληλα ρυθμιστικά πλαίσια.
Ταυτόχρονα, όπως αναφέρεται, η συμβατική υδροηλεκτρική ενέργεια παραμένει απαραίτητη στις αναδυόμενες οικονομίες και σε πολλές περιοχές του κόσμου, όπου η επέκταση της πρόσβασης σε αξιόπιστη και προσιτή ηλεκτρική ενέργεια εξακολουθεί να εξαρτάται από ανανεώσιμες πηγές που μπορούν να κατανέμονται ανάλογα με τη ζήτηση. Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, η ανάπτυξη παραμένει κάτω από το επίπεδο που προβλέπεται στο σενάριο του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA) για τριπλασιασμό των ανανεώσιμων πηγών, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης, ισχυρότερα πολιτικά σήματα και πιο φιλικά επενδυτικά πλαίσια.
Παράλληλα, επισημαίνεται πως η υδροηλεκτρική ενέργεια θα παίξει κομβικό ρόλο καθώς θα αυξάνονται ραγδαία τα data centers σε παγκόσμιο επίπεδο, και η ενέργεια που καταναλώνουν αντίστοιχα. Αυτό φαίνεται ήδη σε περιπτώσεις στη Βόρεια και Νότια Αμερική.
Η αναφορά της έκθεσης στα έργα της ΔΕΗ
Όπως σχολιάζει η IHA, η βιωσιμότητα ενσωματώνεται όλο και πιο βαθιά στον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και τη λειτουργία των υδροηλεκτρικών έργων. Το πρότυπο βιωσιμότητας υδροηλεκτρικής ενέργειας (Hydropower Sustainability Standard – HSS) διαμορφώνει ολοένα και περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο κυβερνήσεις, κατασκευαστές, δανειστές και αγοραστές ενέργειας αξιολογούν την απόδοση έργων με βάση περιβαλλοντικά, κοινωνικά και κριτήρια διακυβέρνησης (ESG). Μέχρι τα μέσα του 2026, 20 έργα σε διάφορες ηπείρους είχαν πιστοποιηθεί βάσει του HSS
Ιδιαίτερη αναφορά, μάλιστα, γίνεται και στη ΔΕΗ. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται πως μια συνεργασία μεταξύ του Hydropower Sustainability Alliance (HSA) και της ΔΕΗ έχει στόχο την ενσωμάτωση αρχών ESG σε όλο το χαρτοφυλάκιο υδροηλεκτρικών έργων της εταιρείας. Η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει δομημένο πρόγραμμα εκπαίδευσης, αυτοαξιολόγησης και ανάπτυξης δεξιοτήτων, που βοηθά τις ομάδες της ΔΕΗ να εφαρμόζουν το πρότυπο HSS τόσο σε υφιστάμενα όσο και σε μελλοντικά έργα. Η πρόσφατη δραστηριότητα έχει επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει εκπαίδευση εσωτερικών αξιολογητών και ανάλυση σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, αντανακλώντας τη μετάβαση προς την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στη στρατηγική και την εταιρική αναφορά.
Η Αμφιλοχία και τα έργα που ωριμάζουν στην Ελλάδα
Αυτή τη στιγμή, βρίσκεται στο στάδιο κατασκευής η μεγαλύτερη επένδυση αντλησιοταμίευσης στην Ελλάδα. Το έργο που υλοποιεί ο κατασκευαστικός και ενεργειακός όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ στην Αμφιλοχία βασίζεται σε δύο ανεξάρτητα συγκροτήματα αντλησιοταμίευσης, τα οποία αξιοποιούν τους άνω ταμιευτήρες του Αγίου Γεωργίου και του Πύργου. Το σύστημα θα λειτουργεί σε συνδυασμό με την υφιστάμενη λίμνη Καστρακίου, η οποία αποτελεί τον κάτω ταμιευτήρα του έργου. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς του θα ανέρχεται σε 680 MW. Ειδικότερα, το συγκρότημα του Αγίου Γεωργίου θα διαθέτει τέσσερις αναστρέψιμες μονάδες συνολικής ισχύος 680 MW, ενώ το δεύτερο συγκρότημα στον Πύργο θα λειτουργεί συμπληρωματικά, επιτρέποντας στο έργο να παρέχει υπηρεσίες ευελιξίας και εξισορρόπησης σε μεγάλη κλίμακα. Η ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας εκτιμάται σε περίπου 816 GWh. Το συνολικό ύψος της επένδυσης ανέρχεται περίπου στα 650 εκατ. ευρώ και η έναρξη εμπορικής λειτουργίας τοποθετείται χρονικά στο 2030.
Παράλληλα, η ΔΕΗ ενισχύει σταδιακά τη στρατηγική της στην αντλησιοταμίευση, προωθώντας ένα χαρτοφυλάκιο έργων συνολικής ισχύος που υπερβαίνει το 1 GW και βρίσκεται σε διαφορετικά στάδια αδειοδότησης και ωρίμανσης. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η μετατροπή των πρώην λιγνιτικών πεδίων σε υποδομές αποθήκευσης ενέργειας νέας γενιάς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έργο αντλησιοταμίευσης στο Ορυχείο Νοτίου Πεδίου του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο τέθηκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση. Η επένδυση αφορά την ανάπτυξη συστήματος αντλησιοταμίευσης ισχύος 227 MW στην παραγωγή και 221 MW στην άντληση, αξιοποιώντας υφιστάμενους ταμιευτήρες του πρώην ορυχείου. Το έργο προβλέπει τη δημιουργία άνω και κάτω ταμιευτήρα, με τον δεύτερο να διαμορφώνεται εντός του εξαντλημένου λιγνιτωρυχείου, μετατρέποντας ουσιαστικά μια πρώην εξορυκτική δραστηριότητα σε υποδομή αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η κατασκευή του έργου εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου πέντε χρόνια, με ορίζοντα ολοκλήρωσης μετά το 2030.
Παράλληλα, η ΔΕΗ προωθεί ήδη τρία μεγάλα έργα αντλησιοταμίευσης. Το πιο ώριμο είναι το έργο ισχύος 148 MW στο πρώην λιγνιτωρυχείο της Καρδιάς στην Κοζάνη, το οποίο έχει ήδη εξασφαλίσει περιβαλλοντική αδειοδότηση. Ακολουθεί το έργο των 183 MW στη Μεγαλόπολη, για το οποίο έχει υποβληθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης, καθώς και η επένδυση των 227 MW στο Νότιο Πεδίο της Δυτικής Μακεδονίας, η οποία επίσης βρίσκεται στη φάση των απαιτούμενων εγκρίσεων. Την ίδια στιγμή, η επιχείρηση διαθέτει άδεια από τη ΡΑΑΕΥ για ένα ακόμη έργο ιδιαίτερης κλίμακας, ισχύος 475 MW, στον Υδροηλεκτρικό Σταθμό της Σφηκιάς στη Βέροια. Επιπλέον, η ΔΕΗ εξετάζει την ανάπτυξη αντίστοιχων συστημάτων αντλησιοταμίευσης και στους υδροηλεκτρικούς σταθμούς Πουρναρίου και Καστρακίου.
Τέλος, στην κούρσα της αντλησιοταμίευσης παίρνει θέση και ο όμιλος AKTOR. Η διοίκηση έχει ήδη προαναγγείλει ότι το ενεργειακό χαρτοφυλάκιο που αναπτύσσει θα συμπληρωθεί από επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας και την αντλησιοταμίευση, αναγνωρίζοντας τον κομβικό ρόλο που αναμένεται να διαδραματίσουν οι συγκεκριμένες τεχνολογίες στη διαχείριση της αυξανόμενης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Διαβάστε ακόμη
