Ανεβάζει ταχύτητα η κυβέρνηση για την αξιοποίηση των πόρων 4,7 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο της ΕΕ, τον νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό που στοχεύει -μαζί με δυο ακόμα χρηματοδοτικά εργαλεία των Βρυξελλών, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, έναν «κουμπαρά» 1,6 δισ. ευρώ και το Ταμείο Απανθρακοποίησης με πόρους 1,7 δισ. ευρώ- να τροφοδοτήσουν με νέα «καύσιμα» σημαντικές επενδύσεις τα επόμενα χρόνια, μετά τους «τίτλους τέλους» στο Ταμείο Ανάκαμψης.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες του energygame.gr, το εθνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της Ελλάδας βρίσκεται σε φάση οριστικοποίησης ώστε να υποβληθεί στην Κομισιόν τις επόμενες εβδομάδες (πιθανώς και εντός του Φεβρουαρίου) και να εγκριθεί έως το καλοκαίρι. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση κινείται και προς την κατεύθυνση της σύστασης της ειδικής δομής που θα διαχειριστεί τα κονδύλια και θα έχει την εποπτεία των δράσεων που θα υλοποιούν τα υπουργεία και άλλοι φορείς, στα πρότυπα της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης. Στο πλαίσιο αυτό, χθες (Δευτέρα 26 Ιανουαρίου) παρουσιάστηκε από τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας Νίκο Παπαθανάση το νομοσχέδιο για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο εκσυγχρονισμού που δημιουργεί το απαραίτητο θεσμικό και οργανωτικό πλαίσιο, με τη σύσταση ενιαίας Ειδικής Υπηρεσίας για τα δυο ταμεία.

Στόχος είναι, σε συνέχεια της ενεργοποίησης του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου σε επίπεδο ΕΕ από τις αρχές του έτους, οι αρμόδιοι φορείς να ωριμάσουν το ταχύτερο δυνατόν επιλέξιμες δράσεις και έργα, ώστε όταν ξεκινήσουν να «ρέουν» οι πόροι που θα προέλθουν από την επέκταση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων της ΕΕ στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές (ETS 2) το 2028 (καθώς πρόσφατα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποφάσισαν να αναβάλλουν την έναρξη εφαρμογής του ETS 2 για ένα χρόνο), να υπάρχουν έργα έτοιμα για χρηματοδότηση που μπορούν να μπουν άμεσα σε τροχιά υλοποίησης. Όπως σημειώνουν πηγές με άριστη γνώση των διαγωνισμών, από την έναρξη εφαρμογής του Κανονισμού της ΕΕ για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (μέσα του 2024), οι δαπάνες που γίνονται για τα έργα που βρίσκονται εντός της «περιμέτρου» του είναι επιλέξιμες, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις μπορούν να ξεκινήσουν να χρηματοδοτούν τα έργα με εθνικούς πόρους, που θα «υποκατασταθούν» στη συνέχεια από τους πόρους του ETS 2. Αυτό θα συμβεί στην περίπτωση της Ελλάδας για να δοθεί ένα συγκεκριμένο παράδειγμα -αναφέρουν οι ίδιες πηγές-  με τις Κοινωνικές Κατοικίες που θα ανεγερθούν σε ανενεργά στρατόπεδα, πρόγραμμα που έχει μπει σε τροχιά υλοποίησης.

Το εθνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο κινείται στα πρότυπα του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με δεδομένο ότι το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο έχει δομή αντίστοιχη με το Ταμείο Ανάκαμψης. Με άλλα λόγια, θα ακολουθηθεί η πεπατημένη της θέσης συγκεκριμένων οροσήμων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποβολή αιτημάτων πληρωμής από την Ελλάδα ανά τακτά χρονικά διαστήματα και εκταμίευση πόρων -για την περίοδο έως το 2032- εφόσον οι Βρυξέλλες κρίνουν ότι τα ορόσημα που έχουν τεθεί έχουν εκπληρωθεί.

Όπως έγινε γνωστό κατά την παρουσίαση των κατευθυντηρίων γραμμών του Σχεδίου τον περασμένο Ιούνιο, οι πόροι του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου θα κατευθυνθούν σε πάνω από 1 εκατ. νοικοκυριά που χαρακτηρίζονται ενεργειακά και μεταφορικά ευάλωτα, στη βάση συγκεκριμένων κριτηρίων που θέτει η κοινοτική νομοθεσία. Στην περίμετρο των δυνητικά ωφελούμενων περιλαμβάνονται και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις που είναι ενεργειακά και μεταφορικά ευάλωτες που εκτιμάται ότι υπερβαίνουν τις 70.000.

Τα προς ένταξη έργα αφορούν σε κτίρια και οδικές μεταφορές, αντανακλώντας την επέκταση του συστήματος εμπορίας ρύπων της ΕΕ στους δυο αυτούς τομείς και την επιβάρυνση των τελικών καταναλωτών εξαιτίας του κόστους που συνεπάγεται η αγορά δικαιωμάτων ρύπων. Περί τα 2 δισ. ευρώ από τον συνολικό κουμπαρά των 4,7 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στα νέα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ», που θα αφορούν κυρίως στα ευάλωτα νοικοκυριά, με χαμηλές εισοδηματικές δυνατότητες. Οι επιλέξιμες δράσεις αφορούν στην ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων με βελτιώσεις στην μόνωση, εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης αλλά και επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα. Θα υπάρξει νέο μοντέλο υλοποίησης των επενδύσεων με περιορισμό των επιδοτήσεων και στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται το σχήμα χρηματοδότησης “on bill financing scheme” που δίνει τη δυνατότητα στους προμηθευτές ενέργειας να χρηματοδοτηθούν παρεμβάσεις ενεργειακής εξοικονόμησης για λογαριασμό των πελατών τους, τις οποίες οι καταναλωτές θα αποπληρώνουν σταδιακά μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Πρόκειται για ένα μοντέλο που «απαντά» στη δυσκολία αρκετών καταναλωτών -ιδίως των πιο ευάλωτων- να  καλύψουν με ίδια κεφάλαια το κόστος υλοποίησης παρεμβάσεων ενεργειακής εξοικονόμησης, το οποίο κατά πληροφορίες θα τεθεί σε εφαρμογή στα νέα «Εξοικονομώ» που θα χρηματοδοτηθούν με πόρους του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.

Από εκεί και πέρα, όπως προαναφέρθηκε, εξέχουσα θέση στο εθνικό σχέδιο καταλαμβάνουν και μια σειρά πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του στεγαστικού, όπως τα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας και η ανακαίνιση φοιτητικών εστιών, καθώς και το νέο πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Νοικιάζω» που εξαγγέλθηκε προ ημερών, με  επιδότηση έως και 36.000 ευρών για την επισκευή  κλειστών κατοικιών, προκειμένου στη συνέχεια να διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση.

Στο σκέλος των μεταφορών ξεχωρίζει το κεφάλαιο του εκσυγχρονισμού των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, όπου προβλέπονται κεφάλαια άνω των 200 εκατ. ευρώ για προμήθεια νέων συρμών για το Μετρό της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης καθώς και ενίσχυση του στόλου των ηλεκτρικών λεωφορείων. Όσον αφορά στον ιδιωτικό τομέα,  προβλέπεται για πρώτη φορά επιδότηση ηλεκτρικών αυτοκινήτων και φορτηγών για μικροεπιχειρήσεις.

Τέλος, προβλέπονται άμεσες ενισχύσεις και επιδοτήσεις για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που ενδέχεται να επηρεαστούν από την εφαρμογή νέων περιβαλλοντικών πολιτικών, ειδικά λόγω των αυξανόμενων τιμών ενέργειας και μεταφορών.

Το εθνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της Ελλάδας αποτελεί μια στρατηγική προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι η πράσινη μετάβαση θα είναι δίκαιη, κοινωνικά υπεύθυνη και βιώσιμη για όλους. Μέσα από ένα πλέγμα επενδύσεων, ενεργειακών παρεμβάσεων και κοινωνικών μέτρων, το σχέδιο φιλοδοξεί να βοηθήσει τα πιο ευάλωτα στρώματα της κοινωνίας να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, ενώ ταυτόχρονα στηρίζει συνολικά την ενεργειακή και περιβαλλοντική αναβάθμιση της χώρας.

Διαβάστε ακόμη