Επανέρχονται στο προσκήνιο τα σχέδια για τον αγωγό πετρελαίου που θα συνδέει την ανατολική Λιβύη με την Αίγυπτο, αναβιώνοντας ένα έργο που εξετάστηκε για πρώτη φορά πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες. Η διαδρομή των 800 χιλιομέτρων από την Τομπρούκ έως την Αλεξάνδρεια θα μπορούσε αρχικά να μεταφέρει μεταξύ 150.000 και 250.000 βαρελιών ημερησίως (bpd), προσφέροντας στις δύο χώρες έναν νέο στρατηγικό ενεργειακό διάδρομο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Για την Αίγυπτο, ο αγωγός θα παρείχε πρόσβαση στο λιβυκό πετρέλαιο χωρίς εξάρτηση από θαλάσσιες διαδρομές δεξαμενόπλοιων που είναι εκτεθειμένες στα Στενά του Ορμούζ, στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ή στη Διώρυγα του Σουέζ. Για τη Λιβύη, θα δημιουργούσε μια εναλλακτική οδό εξαγωγών, καθώς η χώρα επιδιώκει να αυξήσει την παραγωγή της και να ενισχύσει τις υποδομές μεταφοράς του πετρελαίου προς τα σημεία εξαγωγής.
Ενεργή φάση
Το έργο έχει πρόσφατα εισέλθει σε πιο ενεργή φάση, με το Κάιρο και την Τρίπολη να συζητούν τη χρηματοδότηση, την υλοποίηση και τη δυναμικότητα μεταφοράς. Ωστόσο, σημαντικά ερωτήματα παραμένουν άλυτα. Δεν έχει συμφωνηθεί οριστική δυναμικότητα ούτε χρηματοδοτική δομή, ενώ δεν υπάρχει δημόσια δέσμευση από διεθνή τράπεζα, κρατικό επενδυτικό ταμείο ή διεθνή πετρελαϊκή εταιρεία. Ως εκ τούτου, οι τρέχουσες εκτιμήσεις κόστους θα πρέπει να θεωρούνται προκαταρκτικές και όχι ως ένας οριστικοποιημένος προϋπολογισμός κατασκευής που μπορεί να χρηματοδοτηθεί.
Η ίδια η ιδέα χρονολογείται από το 2002, όταν η Λιβύη και η Αίγυπτος εξέτασαν την κατασκευή δύο παράλληλων αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά μήκος ουσιαστικά του ίδιου διαδρόμου. Ο αρχικός πετρελαιαγωγός μήκους 620 χιλιομέτρων είχε σχεδιαστεί για περίπου 150.000 bpd και αναπτύχθηκε μέσω μιας κοινοπραξίας 50:50 μεταξύ Λιβύης και Αιγύπτου. Αναφέρεται μάλιστα ότι είχε πραγματοποιηθεί ακόμη και αποναρκοθέτηση κατά μήκος της προτεινόμενης διαδρομής. Η σημερινή πρόταση, επομένως, αποτελεί μια σημαντικά διευρυμένη αναβίωση της παλαιότερης ιδέας.
Ανησυχίες
Αυτό που έχει αλλάξει είναι το γεωπολιτικό περιβάλλον. Η Αίγυπτος εκφράζει ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία για την ευπάθεια των θαλάσσιων προμηθειών πετρελαίου, μετά τις διαταραχές στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το Κάιρο έχει ήδη αυξήσει τις αγορές λιβυκού αργού, ενώ οι δύο χώρες συνεχίζουν τις εργασίες στο πλαίσιο της συμφωνίας ενεργειακής συνεργασίας τους για τη μεταφορά αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Αίγυπτος επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τα στρατηγικά της αποθέματα πετρελαίου.
Αυτό καθιστά τον προτεινόμενο αγωγό δυνητικά σημαντικότερο απ’ όσο υποδηλώνει το φυσικό του μέγεθος. Ένα βαρέλι που θα εισέρχεται στην Αίγυπτο μέσω της Τομπρούκ θα παρακάμπτει τα σημαντικά θαλάσσια σημεία διέλευσης που μπορούν να διαταράξουν τις προμήθειες μέσω δεξαμενόπλοιων. Ως εκ τούτου, το έργο θα μπορούσε να προσφέρει στην Αίγυπτο μια πιο ανθεκτική πηγή αργού, παρέχοντας παράλληλα στη Λιβύη μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση έναντι των θαλάσσιων εξαγωγών.
Η Αλεξάνδρεια παρέχει έναν ακόμη ισχυρό λόγο για το έργο. Η πόλη αποτελεί το κύριο κέντρο διύλισης της Αιγύπτου, με το διυλιστήριο MIDOR να λειτουργεί περίπου στα 160.000–170.000 bpd μετά την επέκταση ύψους 2,7 δισ. δολαρίων. Η Alexandria Petroleum και η Amreya συνεισφέρουν επίσης πρόσθετη δυναμικότητα διύλισης. Ένας αγωγός δυναμικότητας 150.000 bpd θα μπορούσε να παραδίδει σχεδόν 55 εκατομμύρια βαρέλια ετησίως· στα 250.000 bpd, η ποσότητα αυτή αυξάνεται σε περίπου 91 εκατομμύρια βαρέλια.
Για την Αίγυπτο, το λιβυκό αργό θα μπορούσε να αντικαταστήσει ακριβότερες ή πιο ευάλωτες εισαγωγές και να τροφοδοτεί τα διυλιστήρια της Αλεξάνδρειας. Τα διυλισμένα προϊόντα, όπως η βενζίνη, το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, θα μπορούσαν στη συνέχεια να τροφοδοτούν την εγχώρια αγορά, ενώ τα πλεονάζοντα προϊόντα θα μπορούσαν να εξάγονται στις αγορές της Μεσογείου.
Στρατηγικά κίνητρα
Η Λιβύη έχει το δικό της στρατηγικό κίνητρο. Η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) στοχεύει σε σημαντική αύξηση της παραγωγής από περίπου 1,4–1,5 εκατομμύρια bpd. Εάν οι επενδύσεις και η επέκταση της παραγωγής επιτύχουν, η χώρα θα χρειαστεί πρόσθετη δυναμικότητα αποθήκευσης, μεταφοράς προς τα σημεία εξαγωγής και εμπορικής διάθεσης. Η ανατολική Λιβύη είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για μια σύνδεση με την Αίγυπτο, καθώς το αργό πετρέλαιο από το Σαρίρ ήδη διανύει εκατοντάδες χιλιόμετρα προς το σύστημα εξαγωγών Τομπρούκ–Χαρίγκα. Ένας αγωγός προς τα ανατολικά, με κατεύθυνση την Αίγυπτο, θα μπορούσε να προσφέρει στους παραγωγούς μια ακόμη έξοδο πέρα από τις εξαγωγές με δεξαμενόπλοια από τη Χαρίγκα.
Για τον λόγο αυτό, μια αρχική δυναμικότητα 150.000–250.000 bpd φαίνεται εμπορικά πιο ρεαλιστική από την άμεση κατασκευή ενός συστήματος 400.000–500.000 bpd. Ο αγωγός θα μπορούσε, ωστόσο, να σχεδιαστεί ώστε να επιτρέπει μελλοντική επέκταση, εάν η λιβυκή παραγωγή προσεγγίσει τα 2 εκατομμύρια bpd, επιτρέποντας υψηλότερη ροή μέσω πρόσθετης αντλητικής δυναμικότητας αντί για τη δημιουργία μιας εντελώς νέας διαδρομής.
Η χρηματοδοτική πρόκληση
Η χρηματοδοτική πρόκληση είναι σημαντική. Ένας διασυνοριακός αγωγός μήκους 800 χιλιομέτρων θα απαιτούσε όχι μόνο τον ίδιο τον αγωγό, αλλά και αντλιοστάσια, συστήματα μέτρησης, SCADA, υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, εγκαταστάσεις στα σύνορα, αποθήκευση, συστήματα ασφαλείας, καθοδική προστασία και εγκαταστάσεις παραλαβής στην Αλεξάνδρεια. Η κατασκευή στην έρημο μπορεί να είναι τεχνικά διαχειρίσιμη, όμως το κόστος ασφαλείας και υλικοτεχνικής υποστήριξης θα μπορούσε να είναι σημαντικό. Ένα πλαίσιο σχεδιασμού περίπου 1,3–2,2 δισ. δολαρίων φαίνεται πιο ρεαλιστικό από την αρχική ενδεικτική εκτίμηση του 1 δισ. δολαρίων, ενώ το κόστος θα μπορούσε να αυξηθεί περαιτέρω εάν συμπεριληφθούν σημαντικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης και τροποποιήσεις στις υποδομές.
Η χρηματοδότηση θα μπορούσε τελικά να καθορίσει εάν το έργο θα παραμείνει στα σχέδια ή θα προχωρήσει. Η NOC της Λιβύης και η EGPC της Αιγύπτου θα είναι οι φυσικοί βασικοί συμμετέχοντες, ενδεχομένως αναβιώνοντας τη διμερή δομή που χρησιμοποιήθηκε στο αρχικό έργο. Κρατικοί επενδυτές του Κόλπου ή επενδυτές σε υποδομές, διεθνή επενδυτικά ταμεία υποδομών, οργανισμοί εξαγωγικών πιστώσεων και χρηματοδότηση με την υποστήριξη αναδόχων EPC θα μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν ρόλο. Ωστόσο, οι δανειστές είναι πιθανό να απαιτήσουν ισχυρές εγγυήσεις και προστασία έναντι πολιτικών αναταράξεων στη Λιβύη.
Πολιτικές προκλήσεις
Η ανατολική Λιβύη εξακολουθεί να συνδέεται με τον Χαλίφα Χάφταρ και τις ανατολικές αρχές, ενώ στις τρέχουσες συζητήσεις έχει εμπλακεί το Κάιρο και η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με έδρα την Τρίπολη. Ο διχασμένος πολιτικός χάρτης της Λιβύης σημαίνει ότι ένας διεθνής αγωγός που θα μεταφέρει πετρέλαιο αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων θα μπορούσε γρήγορα να μετατραπεί σε εργαλείο άσκησης πολιτικής ισχύος. Οι πρόσφατες επιθέσεις σε πετρελαϊκές υποδομές και οι διαμαρτυρίες σε ενεργειακές εγκαταστάσεις υπογραμμίζουν τους κινδύνους ασφαλείας.
Αυτός είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο ο αγωγός αξίζει προσοχής. Η εμπορική του υπόθεση είναι ισχυρότερη απ’ ό,τι ήταν πριν από είκοσι χρόνια, ενώ η στρατηγική του αξία υπερβαίνει κατά πολύ τα τέλη μεταφοράς. Με δυναμικότητα 200.000–250.000 bpd, θα μπορούσε να στηρίζει ετήσιες ροές αργού αξίας περίπου 5–7 δισ. δολαρίων, να μειώσει την έκθεση της Αιγύπτου σε διαταραχές των θαλάσσιων προμηθειών, να υποστηρίξει την περαιτέρω αύξηση της λιβυκής παραγωγής και να ενισχύσει τη θέση της Αλεξάνδρειας ως μεσογειακού κόμβου πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων.
Η τεχνική πρόκληση είναι συγκριτικά απλή και το πραγματικό ερώτημα που τίθεται είναι πολιτικό: μπορεί η Λιβύη να εγγυηθεί ότι το αργό πετρέλαιο που θα δεσμευτεί για τον αγωγό θα παραμείνει νομικά, φυσικά και πολιτικά διαθέσιμο για δεκαετίες; Μια τελική επενδυτική απόφαση το 2027, ακολουθούμενη από κατασκευή το 2028–2029, θα μπορούσε θεωρητικά να επιτρέψει την έναρξη της ροής πετρελαίου πριν από το 2030, όμως μια έναρξη το 2030 αποτελεί πιο ρεαλιστική προσδοκία. Με το κόστος να είναι πιθανό να ανέλθει στην περιοχή των 1,5–2 δισ. δολαρίων και άνω, ο αγωγός Λιβύης–Αιγύπτου είναι καλύτερο να γίνει αντιληπτός όχι απλώς ως ένα έργο υποδομής, αλλά ως ένα μακροπρόθεσμο γεωπολιτικό στοίχημα για τη μελλοντική σταθερότητα και ολοκλήρωση της περιοχής.
Διαβάστε ακόμη
