Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε την Τετάρτη στο Πεκίνο τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια συνάντηση με έντονο γεωπολιτικό ενδιαφέρον, η οποία έρχεται λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα.

Στις εναρκτήριες δηλώσεις του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε τις σχέσεις Ρωσίας–Κίνας «πρωτοφανείς» και έκανε λόγο για πρότυπο συνεργασίας. Απευθυνόμενος στον Σι ως «αγαπητό φίλο», τόνισε ότι η Ρωσία παραμένει αξιόπιστος προμηθευτής ενέργειας για την Κίνα.

Ο αγωγός Power of Siberia 2

Κεντρική θέση στις συνομιλίες Σι–Πούτιν έχει το σχεδιαζόμενο έργο του αγωγού φυσικού αερίου Power of Siberia 2, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά σχέδια που συζητούν εδώ και χρόνια η Ρωσία και η Κίνα. Ο αγωγός προβλέπεται να μεταφέρει έως 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ρωσικού φυσικού αερίου ετησίως από τα κοιτάσματα της δυτικής Σιβηρίας και της χερσονήσου Γιαμάλ προς τη βόρεια Κίνα, μέσω Μογγολίας. Για τη Μόσχα, το έργο έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την εισβολή στην Ουκρανία και τη δραστική μείωση των ενεργειακών δεσμών με την Ευρώπη. Η Ρωσία αναζητά σταθερές αγορές για το φυσικό της αέριο, καθώς οι δυτικές κυρώσεις και η ευρωπαϊκή προσπάθεια απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια έχουν περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες της Gazprom στις παραδοσιακές της αγορές. Η Κίνα, από την άλλη πλευρά, εμφανίζεται ως ο βασικός προορισμός της ρωσικής ενεργειακής στροφής προς την Ασία, αλλά διαπραγματεύεται από ισχυρή θέση.

O Power of Siberia 2 δεν είναι απλώς ακόμη ένας αγωγός. Εφόσον προχωρήσει, θα επιτρέψει στη Ρωσία να διοχετεύσει στην Κίνα ποσότητες φυσικού αερίου αντίστοιχες με σημαντικό μέρος των όγκων που στο παρελθόν κατευθύνονταν στην Ευρώπη. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Μόσχα επιδιώκει επίμονα την οριστικοποίηση του έργου. Για τη ρωσική πλευρά, ο αγωγός θα λειτουργούσε ως μακροπρόθεσμη εγγύηση εσόδων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξαγωγές ενέργειας παραμένουν κρίσιμες για τα δημόσια οικονομικά της χώρας. Η Κίνα, ωστόσο, δεν δείχνει να βιάζεται. Το Πεκίνο έχει ήδη ενισχύσει τις ενεργειακές του εισαγωγές από τη Ρωσία, αλλά επιδιώκει να διατηρήσει ευελιξία στις πηγές προμήθειας. Παράλληλα, αξιοποιεί τη διαπραγματευτική πίεση στην οποία βρίσκεται η Μόσχα, ιδιαίτερα στο ζήτημα της τιμής. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, η Κίνα πληρώνει για το ρωσικό φυσικό αέριο χαμηλότερες τιμές σε σχέση με εκείνες που πλήρωναν η Ευρώπη και η Τουρκία, γεγονός που περιορίζει τα ρωσικά έσοδα, ακόμη και όταν αυξάνονται οι εξαγόμενοι όγκοι.

Το βασικό αγκάθι στις διαπραγματεύσεις παραμένει το εμπορικό σκέλος: η τιμή του φυσικού αερίου, η χρηματοδότηση της κατασκευής, οι όροι διέλευσης από τη Μογγολία και η τελική επενδυτική απόφαση. Παρότι έχουν υπάρξει πολιτικές δεσμεύσεις και συμφωνίες-πλαίσιο, κρίσιμες λεπτομέρειες εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Δεν έχει ανακοινωθεί σαφές χρονοδιάγραμμα κατασκευής, ενώ το Πεκίνο αποφεύγει να δεσμευτεί σε όρους που θα περιόριζαν την ενεργειακή του ευελιξία. Η Μόσχα ελπίζει ότι η αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας, σε συνδυασμό με την κρίση στη Μέση Ανατολή και τις πιέσεις στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς, θα καταστήσουν την Κίνα πιο δεκτική σε μια συμφωνία. Ο Πούτιν παρουσίασε τη Ρωσία ως «αξιόπιστο προμηθευτή πόρων» και την Κίνα ως «υπεύθυνο καταναλωτή» αυτών των πόρων, επιχειρώντας να συνδέσει το έργο με την ενεργειακή ασφάλεια του Πεκίνου.

Η σημασία του αγωγού φαίνεται και από τη σύνθεση της ρωσικής αποστολής στο Πεκίνο. Στις συνομιλίες συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο επικεφαλής της Gazprom Αλεξέι Μίλερ, ο επικεφαλής της Rosneft Ιγκόρ Σετσίν και στελέχη μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η παρουσία τους υπογραμμίζει ότι η επίσκεψη δεν έχει μόνο πολιτικό χαρακτήρα, αλλά συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένα οικονομικά και ενεργειακά διακυβεύματα. Για την Κίνα, το Power of Siberia 2 θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετες χερσαίες προμήθειες φυσικού αερίου, μειώνοντας την εξάρτηση από θαλάσσιες μεταφορές και ευάλωτα περάσματα. Ωστόσο, η κινεζική πλευρά έχει λόγους να αποφύγει μια υπερβολική εξάρτηση από έναν προμηθευτή, ακόμη και αν αυτός είναι η Ρωσία. Γι’ αυτό και το Πεκίνο συνδυάζει τις ρωσικές εισαγωγές με άλλες πηγές ενέργειας, διατηρώντας ανοιχτό το πεδίο των διαπραγματεύσεων.

Το έργο εντάσσεται σε μια ευρύτερη εικόνα ενίσχυσης των ρωσοκινεζικών ενεργειακών σχέσεων. Η Ρωσία ήδη προμηθεύει φυσικό αέριο στην Κίνα μέσω του υπάρχοντος αγωγού Power of Siberia, ενώ οι δύο πλευρές εξετάζουν και επιπλέον διαδρομές. Σύμφωνα με το Reuters, οι ρωσικές παραδόσεις φυσικού αερίου προς την Κίνα μέσω υφιστάμενων και νέων οδών αναμένεται να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια, αν και η Κίνα εξακολουθεί να λαμβάνει πολύ μικρότερες ποσότητες ρωσικού αερίου από αυτές που λάμβανε η Ευρώπη πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Έτσι, το Power of Siberia 2 παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα τεστ της σχέσης Μόσχας–Πεκίνου. Για τη Ρωσία αποτελεί στρατηγική ανάγκη και οικονομική διέξοδο. Για την Κίνα αποτελεί πιθανή ενεργειακή ενίσχυση, αλλά και διαπραγματευτικό χαρτί. Η τελική μορφή της συμφωνίας, εφόσον υπάρξει, θα δείξει όχι μόνο το βάθος της ενεργειακής συνεργασίας των δύο χωρών, αλλά και την πραγματική ισορροπία ισχύος ανάμεσα στη Μόσχα και το Πεκίνο.

Εμπόριο άνω των 200 δισ. δολαρίων

Οι ενεργειακές προμήθειες από τη Ρωσία έχουν εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα του διμερούς εμπορίου. Ο Πούτιν ανέφερε ότι οι εμπορικές συναλλαγές Ρωσίας–Κίνας έχουν ξεπεράσει «με αυτοπεποίθηση» το όριο των 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων για αρκετά συνεχόμενα χρόνια.

Για τη Ρωσία, η ενίσχυση του εμπορίου με την Κίνα θεωρείται κρίσιμη, καθώς η οικονομία της εξακολουθεί να δέχεται πίεση από τις δυτικές κυρώσεις και από το αυξανόμενο κόστος του πολέμου στην Ουκρανία. Μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, η Μόσχα έχει στραφεί ακόμη περισσότερο προς το Πεκίνο για να περιορίσει τον αντίκτυπο των περιοριστικών μέτρων.

Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ του Bloomberg News, περισσότερο από το 90% της τεχνολογίας που υπόκειται σε κυρώσεις εισάγεται στη Ρωσία μέσω Κίνας. Η Κίνα, από την πλευρά της, αρνείται ότι έχει προμηθεύσει όπλα σε οποιαδήποτε πλευρά της σύγκρουσης στην Ουκρανία και επιμένει ότι ελέγχει αυστηρά τις εξαγωγές ειδών διπλής χρήσης.

Περίπου 40 συμφωνίες συνεργασίας

Οι δύο πλευρές αναμένεται να υπογράψουν περίπου 40 έγγραφα συνεργασίας. Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, τα έγγραφα αυτά καλύπτουν τομείς όπως το εμπόριο, η ενέργεια, ο πολιτισμός και οι ανταλλαγές μεταξύ των κοινωνιών των δύο χωρών.

Ρωσικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι στα αποτελέσματα της συνόδου πιθανότατα θα περιλαμβάνεται και κοινή δήλωση για την περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας Πεκίνου και Μόσχας.

Τα κινεζικά κρατικά μέσα ανέδειξαν επίσης πιθανούς τομείς συνεργασίας που εκτείνονται από την ενέργεια και τη γεωργία μέχρι την τεχνολογία, το διάστημα και την τεχνητή νοημοσύνη.

Διαβάστε ακόμη