Οι 32 χώρες μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) θα ρίξουν στην αγορά 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, προερχόμενα από τα στρατηγικά αποθέματά τους, με έναν μηχανισμό που έχει ως στόχο να περιορίσει την αύξηση των τιμών και να αμβλύνει τις οικονομικές επιπτώσεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η αποδέσμευση των αποθεμάτων, η έκτη που αποφασίζεται από τον ΙΕΑ, είναι η μεγαλύτερη στην ιστορία του. Ισοδυναμεί με την ποσότητα πετρελαίου που περνά μέσα σε 20 ημέρες από τα Στενά του Ορμούζ, ανέφερε η Σιμόν Ταλιαπιέτρα, του Ινστιτούτου Μπρέγκελ.

Γιατί οι χώρες αποθηκεύουν πετρέλαιο

Το πετρέλαιο κινεί αυτοκίνητα, πλοία και αεροσκάφη. Καλύπτει σχεδόν το ένα τρίτο των ενεργειακών αναγκών σε όλον τον κόσμο και αποτελεί την πρώτη ύλη για πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, κυρίως τα πλαστικά.

Οι χώρες, ιδίως εκείνες που δεν παράγουν πετρέλαιο, καθώς και ορισμένοι διεθνείς οργανισμοί, προσπαθούν να διασφαλίσουν αποθέματα ασφαλείας, για την περίπτωση κάποιας γεωπολιτικής αναταραχής ή ρήξης στην αλυσίδα ανεφοδιασμού.

Ποιος είναι ο ρόλος του ΙΕΑ

Ο ΙΕΑ ιδρύθηκε το 1974 μετά την πετρελαϊκή κρίση και στόχος του είναι να εγγυάται την ενεργειακή ασφάλεια και τον ανεφοδιασμό. Αριθμεί 32 χώρες μέλη, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αυστραλία, η Αυστρία, το Βέλγιο, ο Καναδάς, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ιαπωνία, το Μεξικό, η Τουρκία και οι ΗΠΑ.

Κάθε μέλος υποχρεούται να διαθέτει αποθέματα πετρελαίου ίσα με τουλάχιστον 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών. Τα αποθέματα αυτά μπορεί να αφορούν αργό πετρέλαιο ή διυλισμένα προϊόντα, όπως καύσιμα. Ο στόχος είναι «να αμβλυνθούν οι αρνητικές οικονομικές συνέπειες» από τις ελλείψεις ή τα προβλήματα στον ανεφοδιασμό.

Προηγούμενες αποδεσμεύσεις

Ο ΙΕΑ έχει αποδεσμεύσει αποθέματά του πέντε φορές στο παρελθόν: λίγο πριν από τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, μετά τους κυκλώνες Κατρίνα και Ρίτα το 2005, όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος στη Λιβύη το 2011 και δύο φορές μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το 2022.

Στο τέλος της περασμένης εβδομάδας ο εκτελεστικός διευθυντής του ΙΕΑ Φατίχ Μπιρόλ δήλωνε ότι «υπάρχει πολύ πετρέλαιο στην αγορά», όμως η τιμή του βαρελιού έφτασε τη Δευτέρα σχεδόν τα 120 δολάρια, για να αποκλιμακωθεί στη συνέχεια.

Σήμερα, γύρω στις 17.00 (ώρα Ελλάδας) το Μπρεντ της Βόρειας Θάλασσας κυμαινόταν στα 90,70 δολάρια το βαρέλι (+3,30%) και το αμερικανικό αργό WTI στα 86,14 δολάρια (+3,22%).

Πόσα είναι τα αποθέματα

Τα μέλη του ΙΕΑ σήμερα διακρατούν περισσότερα από «1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια ως δημόσια αποθέματα έκτακτης ανάγκης», καθώς και περίπου 600 εκατομμύρια βαρέλια που διαθέτουν οι ιδιώτες «κατόπιν κυβερνητικής εντολής».

  • Η Βρετανία ανακοίνωσε νωρίτερα ότι τα αποθέματά της ανέρχονται σε 76,6 εκατ. βαρέλια και θα αποδεσμεύσει 13,5 εκατομμύρια από αυτά στο πλαίσιο της απόφασης του ΔΟΕ.
  • Η Ιαπωνία ανέφερε επίσης ότι θα αντλήσει σχεδόν 80 εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματά της. Το Τόκιο εισάγει το 95% του πετρελαίου του από τη Μέση Ανατολή και το 90% από αυτό περνά από τα Στενά του Χορμούζ.
  • Η Γερμανία σχεδιάζει να αποδεσμεύσει το 12% των στρατηγικών αποθεμάτων της.
  • Η Γαλλία έχει «λίγο περισσότερα από 100 εκατομμύρια βαρέλια διαθέσιμα», ανέφερε ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ.
  • Η Ιταλία ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι σκοπεύει να αποδεσμεύσει στο 12 ή 13% των αποθεμάτων της.

Το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τα μέλη του ΙΕΑ αποδέσμευσαν, όλα μαζί, 185 εκατομμύρια βαρέλια.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα αποθέματα πετρελαίου ξεπερνούσαν το 2025 τα 8,2 δισεκ. βαρέλια. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου κατέγραφε πλεόνασμα από τις αρχές του 2025. Ο πλανήτης καταναλώνει περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια μαύρου χρυσού ημερησίως.

Τι συμβαίνει με τις χώρες που δεν είναι μέλη του ΙΕΑ

Η δανέζικη ναυτιλιακή εταιρεία Maersk ανέφερε σήμερα στην εφημερίδα Le Monde ότι ανησυχεί για τον ανεφοδιασμό των πλοίων της στη Μέση Ανατολή και την Ασία, όπου «τα αποθέματα μειώνονται» και κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς καύσιμα.

Η Ασία είναι περισσότερο εκτεθειμένη γιατί εξαρτάται από τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg, η Κίνα ζήτησε στις αρχές Μαρτίου από τα μεγαλύτερα διυλιστήριά της να αναστείλουν τις εξαγωγές ντίζελ και βενζίνης. Ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές πετρελαίου, κυρίως από χώρες της Μέσης Ανατολής, η Κίνα έχει συσσωρεύσει εδώ και χρόνια σημαντικές ποσότητες αργού, που σύμφωνα με την εταιρεία Kpler ανέρχονται σε περίπου 1,2 δισεκ. βαρέλια.

Ένας άλλος μεγάλος καταναλωτής, η Ινδία, πήρε την άδεια από τις ΗΠΑ να συνεχίσει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, για έναν μήνα, παρά τις διεθνείς κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Μόσχα.

Άλλες χώρες καταφεύγουν σε διαφορετικού τύπου μέτρα: για να διαφυλάξει τα αποθέματά του, το Μπαγκλαντές διανέμει καύσιμα με το δελτίο ενώ η Μιανμάρ επέβαλε απαγορεύσεις στην κυκλοφορία.

Διαβάστε ακόμη