Το 2025 υπήρξε μία εμφανής μετατόπιση της ενεργειακής ρητορικής από την ανάγκη για αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στην ανάγκη για ενεργειακή ανθεκτικότητα, περιορισμό του ενεργειακού κόστους και κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των data centers καθώς το άλμα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) απαιτεί όλο και μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα.
Εντούτοις, σύμφωνα με τον IEA, οι παγκόσμιες ενεργειακές επενδύσεις το 2025 είναι πιθανό να ξεπέρασαν τα 3,3 τρισ. δολ., με 2,2 τρισ. να κατευθύνονται σε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας (ΑΠΕ, ηλεκτρικά οχήματα, δίκτυα, αποθήκευση, καθαρά καύσιμα). Όπως επισημαίνει ανάλυση του World Economic Forum τα δύο τρίτα κάθε δολαρίου που δαπανάται για την ενέργεια πηγαίνουν ήδη σε καθαρότερες επιλογές, ακόμη κι αν η κλιματική ρητορική συχνά περνά σε δεύτερο πλάνο μπροστά στην ασφάλεια και την ανθεκτικότητα. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζει 4 βασικούς άξονες που καθορίζουν το τοπίο για το 2026.
Στρατηγικός ανταγωνισμός στην ενέργεια
Ο πρώτος πυλώνας για το 2026 είναι η ανάπτυξη μέσω βιομηχανικού ανταγωνισμού. Η βιομηχανική και οικονομική πολιτική αποτελούν πλέον τους βασικούς μοχλούς των πολιτικών ενεργειακής μετάβασης. Αντί για την κλασική «ενεργειακή πολιτική», οι κυβερνήσεις εστιάζουν στη βιομηχανική πολιτική για την επίτευξη οικονομικών και στρατηγικών στόχων. Μπαίνουν, όλο και περισσότερο, έτσι, σε έναν αγώνα δρόμου για την κατασκευή εργοστασίων, όχι μόνο για την εγκατάσταση ηλιακών και αιολικών πάρκων.
Μέχρι στιγμής, αυτός ο αγώνας κυριαρχείται από την Κίνα, η οποία δαπανά σχεδόν όσα οι ΗΠΑ και η ΕΕ μαζί για καθαρή ενέργεια και ηγείται της παραγωγής στις περισσότερες αλυσίδες εφοδιασμού καθαρής και προηγμένης ενέργειας, εδραιώνοντας τη θέση της ως παγκόσμια υπερδύναμη πράσινης ενέργειας. Σημαντική πρόοδο έχει καταγράψει και η Ινδία όπου η κυβέρνηση εισήγαγε μια σειρά πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων κινήτρων για την εγχώρια παραγωγή και υποχρεώσεων για την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας. Η στρατηγική αυτή δεν οδηγεί μόνο σε μαζική εγκατάσταση έργων ηλιακής ενέργειας και αποθήκευσης, αλλά και σε επενδύσεις στη βιομηχανική παραγωγή.
Στην Ευρώπη το Net-Zero Industry Act στοχεύει στο να διασφαλίσει ότι έως το 2030 τουλάχιστον το 40% των ετήσιων αναγκών της ΕΕ σε βασικές τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών θα παράγεται εντός της Ένωσης. Η ΕΕ κινείται επίσης προς την ανακύκλωση περισσότερων κρίσιμων υλικών και τον περιορισμό των εξαγωγών μόνιμων μαγνητών και μεταλλικών απορριμμάτων, ώστε να μειώσει την εξάρτηση από εξωτερικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Διασφάλιση της ενεργειακής ανθεκτικότητας
Οι γεωπολιτικές εντάσεις επαναφέρουν την ενεργειακή ασφάλεια στην κορυφή της ατζέντας, καθιστώντας την ανθεκτικότητα το δεύτερο μεγάλο θέμα για το 2026. Η Κίνα συνεχίζει τις προσπάθειές της να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των ενεργειακών της υποδομών και να διευρύνει την κυριαρχία της σε νέες τεχνολογίες. Η Ευρώπη απομακρύνεται από τα ρωσικά καύσιμα ενώ οι ΗΠΑ διαφοροποιούν και επαναφέρουν εντός της χώρας τις πηγές λιθίου, κοβαλτίου, νικελίου και σπάνιων γαιών. Ταυτόχρονα, η ανθεκτικότητα σημαίνει πλέον και οικονομική και κοινωνική σταθερότητα – από την προστασία απέναντι σε παραδοσιακούς κινδύνους για τον εφοδιασμό πετρελαίου και φυσικού αερίου έως την προσιτή πρόσβαση και την ανθεκτικότητα των συστημάτων απέναντι σε νέες απειλές: κυβερνοεπιθέσεις, κλιματικούς κινδύνους και διάσπαση των αλυσίδων εφοδιασμού.
Κάλυψη αναγκών της ΑΙ
Η Έκθεση για την Ισχύ Κέντρων Δεδομένων 2025 της Bloom Energy διαπίστωσε ότι η πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια είναι ο βασικός παράγοντας επιλογής τοποθεσίας για data centers, ξεπερνώντας παραδοσιακές ανησυχίες όπως η συνδεσιμότητα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το 2026 θα ενταθεί ο ανταγωνισμός για συνδέσεις με τα δίκτυα και για ευέλικτες, χαμηλών εκπομπών επιλογές ηλεκτροπαραγωγής. Οι περιοχές που μπορούν να προσφέρουν φθηνή, αξιόπιστη και καθαρή ηλεκτρική ενέργεια σε μεγάλη κλίμακα θα έχουν ξεκάθαρο πλεονέκτημα στην προσέλκυση επενδύσεων σχετικών με την ΑΙ.
Πιο ρεαλιστική ενεργειακή μετάβαση
Το 2026, τα έργα που θα προχωρήσουν ταχύτερα θα είναι εκείνα που συνδυάζουν την ανθεκτικότητα με απτά αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες: καθαρότερο αέρα, σταθερούς λογαριασμούς, ορατά οικονομικά οφέλη. Όλα αυτά δείχνουν μια διαφορετική μορφή ενεργειακής μετάβασης το 2026, που δίνει προτεραιότητα σε:
- Tην υλοποίηση αντί των σχεδιασμών. Λιγότερη έμφαση σε εντυπωσιακές διακηρύξεις για μηδενικές εκπομπές και περισσότερη στο αν πράγματι κατασκευάζονται έγκαιρα δίκτυα, εργοστάσια και λιμάνια.
- Tο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα αντί της ιδεολογίας. Οι κυβερνήσεις ενδιαφέρονται λιγότερο να είναι «πρωταθλητές του κλίματος» και περισσότερο να εξασφαλίσουν τις βιομηχανίες και τις θέσεις εργασίας του μέλλοντος όπως σε έργα μπαταριών, υδρογόνου, data centers, παραγωγή καθαρών τεχνολογιών.
- Τον βραχυπρόθεσμο αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες αντί των μακρινών στόχων.
Τα στοιχήματα της Ευρώπης: Εξοικονόμηση 250 δισ. ευρώ ετησίως από τον εξηλεκτρισμό
Η Ευρώπη αναμένεται να εξοικονομεί 250 δισ. ευρώ τον χρόνο, εάν επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό. Η εφαρμογή του σε βιομηχανία, κτίρια και μεταφορές θα αποφέρει αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση των ΑΠΕ που θα είχε ως αποτέλεσμα:
- Μείωση της εξάρτησης από ακριβές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, οι οποίες κοστίζουν στην Ευρώπη δύο έως τέσσερις φορές περισσότερο συγκριτικά με άλλες μεγάλες περιοχές του κόσμου.
- Ενίσχυση των ενεργειακών επενδύσεων που πραγματοποιούνται εντός της ΕΕ και διασφαλίζοντας ενεργειακή κυριαρχία.
Ωστόσο, πρόσφατη έρευνα της Schneider Electric δείχνει ότι στασιμότητα των ρυθμών εξηλεκτρισμού στην Ευρώπη. Παραμένοντας στο 21% την τελευταία δεκαετία, υστερεί σημαντικά σε σχέση με άλλες περιοχές, όπως η Κίνα, η οποία προβλέπεται να φτάσει ποσοστό εξηλεκτρισμού έως και 35% έως το 2030. Για να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό και να δημιουργήσει σημαντική οικονομική αξία, η Ευρώπη πρέπει να επικεντρωθεί, σύμφωνα με ανάλυση του World Economic Forum στην πλευρά της ζήτησης, δίνοντας έμφαση στη διανομή και τη χρήση της ενέργειας και όχι μόνο στην παραγωγή της:
- Στη βιομηχανία, ο συνδυασμός εξηλεκτρισμού με τοπική παραγωγή, αποθήκευση και ψηφιακούς ελέγχους δημιουργεί ευελιξία και επιτρέπει την αξιοποίηση διαλείπουσας παραγωγής από ΑΠΕ. Αυτό μπορεί να καταστήσει το κόστος παραγωγής πιο ανταγωνιστικό.
- Στα κτίρια, τα οφέλη του εξηλεκτρισμού είναι αντίστοιχα, με πολύ χαμηλότερο επαναλαμβανόμενο ενεργειακό κόστος μέσω επενδύσεων σε αντλίες θερμότητας και του συνδυασμού τους με φωτοβολταϊκά στις στέγες, σταθερή αποθήκευση και ψηφιακούς ελέγχους. Η ανάλυση της Schneider Electric δείχνει ότι σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να επιτευχθεί εξοικονόμηση ενέργειας από 15% έως και 80%.
- Στις οδικές μεταφορές η υιοθέτηση ηλεκτρικών οχημάτων θα μείωνε το ενεργειακό κόστος κατά περισσότερο από 25% σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης.
Ένα βιώσιμο μονοπάτι για την έκρηξη της ΑΙ
Αν η Ευρώπη θέλει να συμβαδίσει με χώρες όπου οι λογαριασμοί ενέργειας μπορεί να είναι έως και πέντε φορές χαμηλότεροι, ανάλογα με το είδος του καυσίμου, η ευελιξία θα είναι καθοριστική. Αυτό θα είναι κρίσιμο για τη χάραξη μιας βιώσιμης πορείας για την ΑΙ που εκτιμάται ότι θα αυξήσει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας έως και 20% την επόμενη δεκαετία, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers προβλέπεται να διπλασιαστεί, ξεπερνώντας τις 230 TWh έως το 2035.
Εντούτοις, όπως τονίζει το WEF η Ευρώπη περιορίζεται από τη συμφόρηση των δικτύων και τις αργές διαδικασίες αδειοδότησης, οι οποίες απειλούν έως και το ένα πέμπτο της σχεδιαζόμενης δυναμικότητας σε μεγάλα data centers, όπως το Δουβλίνο, το Άμστερνταμ και η Φρανκφούρτη αναδεικνύοντας την ανάγκη για παράλληλες επενδύσεις στην ενίσχυση των δικτύων, στις ΑΠΕ και στους ευέλικτους ενεργειακούς πόρους.
Διατηρώντας χαμηλές τις εκπομπές άνθρακα
Η δημιουργία ενός ενεργειακού συστήματος που μπορεί να στηρίξει τη μελλοντική ζήτηση και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης απαιτεί τόσο ηλεκτρική ενέργεια όσο και ρυθμιστική ευελιξία. Σημαίνει, όμως, και τη διατήρηση χαμηλών εκπομπών άνθρακα από την αρχή.
Η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης της βιομηχανίας αποτελεί κρίσιμο μοχλό προς αυτή την κατεύθυνση και θα είναι καθοριστική για την ενεργειακή αποδοτικότητα και τον έλεγχο του κόστους, ώστε οι επιχειρήσεις να παράγουν περισσότερο και καλύτερα.
Διαβάστε ακόμη
