Παρουσιάστηκε από την Κομισιόν το νέο «Πακέτο για τα Δίκτυα» και οι οκτώ «Ενεργειακές Λεωφόροι» (Energy Highways), με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη. Η πρωτοβουλία στοχεύει να ξεπεράσει τα χρόνια προβλήματα υποεπένδυσης και ανεπαρκούς διασύνδεσης στις υποδομές ενέργειας, μειώνοντας τη διακινδύνευση λόγω γεωπολιτικών εντάσεων και διακυμάνσεων στις τιμές ενέργειας.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενες προκλήσεις όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού, ενώ η κλιματική αλλαγή εντείνει την πίεση για γρήγορη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Το πακέτο προβλέπει μια ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη υποδομών, επιτρέποντας ταχύτερη υλοποίηση έργων, απλοποιημένες διαδικασίες αδειοδότησης, δημόσια συμμετοχή, καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και ενίσχυση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας.
Το Πακέτο Δικτύων και η πρωτοβουλία Energy Highways αντιμετωπίζουν τα δομικά προβλήματα στον προγραμματισμό και την υλοποίηση υποδομών και διασφαλίζουν ότι οι ανάγκες θα αντιστοιχούν σε πραγματικά έργα. Η στρατηγική προβλέπει αξιοποίηση της υφιστάμενης υποδομής, ταχύτερη ανάπτυξη νέων δικτύων, καλύτερη ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών και μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα, οδηγώντας σε χαμηλότερες τιμές ενέργειας και αυξημένη ασφάλεια εφοδιασμού.
Η Επιτροπή προωθεί επίσης τη διασφάλιση ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας μέσω καλύτερης διασύνδεσης των κρατών μελών, απλοποιώντας τη διαδικασία επιλογής Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCIs) και Έργων Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PMIs) και εντάσσοντας έργα έξυπνων δικτύων και αναβαθμίσεων ασφάλειας. Επίσης, ενισχύεται η φυσική και κυβερνοασφάλεια των διασυνοριακών υποδομών και η διαφάνεια ιδιοκτησίας, μειώνοντας την εξάρτηση από αναξιόπιστους ξένους φορείς.
Οι επενδύσεις που απαιτούνται για τα δίκτυα της ΕΕ
Οι επενδύσεις που απαιτούνται για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2040 εκτιμώνται σε 1,2 τρισ. ευρώ, με €730 δισ. για δίκτυα διανομής και €240 δισ. για υποδομές υδρογόνου. Η χρηματοδότηση θα συνδυάσει δημόσιους πόρους, μέσω του Connecting Europe Facility και του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, με ιδιωτικές επενδύσεις, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας για εξοπλισμό δικτύων.
Η διαδικασία συντονισμένου προγραμματισμού στοχεύει σε μια κεντρική ευρωπαϊκή εκτίμηση των αναγκών δικτύου ανά τέσσερα χρόνια, βασισμένη σε σενάρια που εισάγονται από τα κράτη μέλη και τους φορείς διαχείρισης συστημάτων (ENTSOs και ENNOH), ώστε να επιτευχθεί βέλτιστη επιλογή έργων, αποφεύγοντας σπατάλη πόρων. Η Επιτροπή εισάγει διαδικασία «gap filling» για την κάλυψη κενών διασυνοριακών υποδομών που δεν καλύπτονται από προτεινόμενα έργα.
Το πακέτο προβλέπει επίσης ταχύτερη αδειοδότηση, ψηφιοποίηση διαδικασιών και όρια χρόνου για την ολοκλήρωση των διαδικασιών, ενώ εισάγει αρχές συμμετοχής του κοινού και δίκαιης κατανομής κόστους και οφελών για έργα διασυνοριακής συνεργασίας. Οι καταναλωτές θα επωφεληθούν από σταθερότερες τιμές, χαμηλότερο κόστος και βελτιωμένη ασφάλεια εφοδιασμού.
Οι 8 ενεργειακές λεωφόροι
Οι οκτώ ενεργειακές λεωφόροι αφορούν τα πιο κρίσιμα σημεία συμφόρησης σε όλη την Ευρώπη. Όπως είχε αναφέρει και σε ρεπορτάζ του το energygame.gr τρία από αυτά είναι ελληνικού ενδιαφέροντος:
-
Ιβηρική Χερσόνησος – διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των Πυρηναίων.
-
Great Sea Interconnector – Τερματισμός της απομόνωσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της σύνδεσης της Κύπρου με την ηπειρωτική Ευρώπη.
-
Harmony Link – διασύνδεση των χωρών της Βαλτικής, ενίσχυση ενεργειακής ασφάλειας.
-
Διαβαλκανικός αγωγός (TBP)– αντίστροφη ροή φυσικού αερίου στα Βαλκάνια και ανατολική γειτονιά.
-
Bornholm Energy Island – μετατροπή της Βαλτικής σε κέντρο διασυνδέσεων.
-
Νοτιοανατολική Ευρώπη –Βελτίωση της σταθερότητας των τιμών και της ενεργειακής ασφάλειας στη νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ άλλων μέσω της αποθήκευσης.
-
SouthH2 Corridor – Ο νότιος διάδρομος υδρογόνου που περιλαμβάνει την Τυνησία, την Ιταλία, την Αυστρία και τη Γερμανία.
-
Southwest hydrogen corridor – από Πορτογαλία σε Γερμανία.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης, στη μείωση εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και στην προώθηση ανανεώσιμων πηγών, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια εφοδιασμού και την οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη.
Οι δηλώσεις του Επιτρόπου Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία του Επιτρόπου Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν:
«Φανταστείτε να προσπαθείτε να συναρμολογήσετε ένα παζλ χωρίς να κοιτάτε το κουτί με την εικόνα.
Λοιπόν, σε κάποιο βαθμό, αυτό ακριβώς κάνουμε αυτή τη στιγμή με την ενεργειακή υποδομή της Ευρώπης.
Αυτή τη στιγμή, ακολουθούμε μια προσέγγιση «εκ των κάτω» στον σχεδιασμό: προσθέτουμε και ευθυγραμμίζουμε εθνικά σχέδια και τομεακές στρατηγικές, αλλά μας λείπει μια πραγματικά ευρωπαϊκή και διατομεακή προοπτική.
Σε αυτό προστίθενται μια σειρά από θεμελιώδεις προκλήσεις.
Δεν αναπτύσσουμε τα δίκτυά μας αρκετά γρήγορα.
Αν δεν επιταχύνουμε, έως το 2030 θα μας λείπει περίπου η μισή από τη νέα διασυνοριακή δυναμικότητα της ΕΕ που απαιτείται.
Ο μέσος χρόνος υλοποίησης ενός έργου δικτύου μεταφοράς είναι πάνω από 10 χρόνια, εκ των οποίων περισσότερα από τα μισά αφιερώνονται στις αδειοδοτήσεις. Αυτό είναι υπερβολικά μεγάλο διάστημα. Και πρέπει να το αλλάξουμε εκ βάθρων.
Επίσης: Πρέπει να ενισχύσουμε την ασφάλεια και την ανθεκτικότητά μας. Διότι οι στρατηγικές συνδέσεις μας έχουν επίσης καταστεί στρατηγικοί στόχοι.
Μόνο το 2022, η ενεργειακή υποδομή της Ευρώπης δέχθηκε 48 επιτυχημένες κυβερνοεπιθέσεις.
Και το είδαμε πέρυσι με την σαμποτάζ της Ρωσίας στο Estlink 2.
Άρα, σε αυτή την καθοριστική στιγμή για την Ευρώπη, αυτά είναι πράγματι κόστη που δεν μπορούμε να αντέξουμε. Αυτές είναι προκλήσεις που πρέπει να λύσουμε.
Το συμπέρασμα είναι το εξής: αν θέλουμε μια Ευρώπη καθαρή, ανταγωνιστική και ανεξάρτητη, πρέπει η ενεργειακή μας υποδομή να γίνει πιο ισχυρή, πιο ασφαλής και πιο διασυνδεδεμένη.
Σήμερα, θέτουμε τις βάσεις για να συνδέσουμε την Ευρώπη με ταχύτητα και κλίμακα που δεν έχουμε ξαναδεί.
Πρώτο βήμα: εντοπίζουμε και εργαζόμαστε για την προώθηση των 8 Ενεργειακών Λεωφόρων μας – από τη Βαλτική Θάλασσα έως την Κύπρο· από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη έως την Ιβηρική Χερσόνησο.
Πρόκειται για ορισμένες από τις περιοχές που παρουσιάζουν σημαντικά σημεία συμφόρησης, τα οποία εμποδίζουν τη ροή καθαρής και φθηνής ενέργειας σε ολόκληρη την Ένωσή μας.
Προχωρώντας με αυτές τις οκτώ στρατηγικές συνδέσεις, θα εγκαινιάσουμε μια νέα εποχή ενεργειακής ανεξαρτησίας για την Ευρώπη, συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση των τιμών της ενέργειας.
Δεύτερον: Προτείνουμε έναν νέο τρόπο χαρτογράφησης και σχεδιασμού των υποδομών μας.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, μπορούν να εξοικονομηθούν περισσότερα από 560 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2050, αν τα κράτη μέλη συντονίσουν καλύτερα τον σχεδιασμό υποδομών μεταξύ τομέων και χωρών.
Γι’ αυτό προτείνουμε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει ένα κεντρικό σενάριο για τα ενεργειακά μας δίκτυα: εντοπίζοντας τι χρειαζόμαστε, πού το χρειαζόμαστε και πότε το χρειαζόμαστε. Αυτός είναι ο τρόπος για να αποδώσουμε.
Ναι, αυτό σημαίνει περισσότερες αρμοδιότητες για την ΕΕ. Αλλά είναι σημαντικό να πούμε ότι αυτό δεν είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος.
Δίνοντας στην ΕΕ περισσότερες δυνατότητες συντονισμού και διευκόλυνσης, δίνουμε παράλληλα στα κράτη μέλη τη δύναμη να κάνουν ό,τι χρειάζεται για τα ίδια.
Και συνεργαζόμενοι πάνω στη βάση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χάρτη που ενσωματώνει όλους τους τομείς, εξασφαλίζουμε τον πιο ορθολογικό σχεδιασμό για ολόκληρη την Ένωσή μας.
Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να πετύχουμε συνεκτικό σχεδιασμό δικτύων με τον πιο λογικό και οικονομικά αποδοτικό τρόπο.
Αλλά ο σχεδιασμός δεν αρκεί, όσο σημαντικός κι αν είναι. Χρειάζεται και επιτάχυνση.
Οι διαδικασίες αδειοδότησης δεν θα πρέπει να διαρκούν περισσότερο από δύο χρόνια, με μέγιστο τριών ετών για τα πιο σύνθετα έργα.
Σήμερα, συχνά διαρκούν πολύ περισσότερο. Πάνω από πέντε χρόνια δεν είναι ασυνήθιστο. Συμβαίνει ακόμη και πάνω από μια δεκαετία.
Γι’ αυτό θα επιταχύνουμε και θα απλοποιήσουμε τις διαδικασίες για όλες τις υποδομές δικτύων, τα έργα ανανεώσιμης ενέργειας, τα έργα αποθήκευσης και τους σταθμούς φόρτισης.
Και αυτό θα γίνει με τρόπο που δεν θα θέτει σε κίνδυνο την περιβαλλοντική προστασία.
Σήμερα, μερικές φορές η πράσινη μετάδοση συναντά αντιδράσεις από τις τοπικές κοινότητες, που μπορεί να αισθάνονται αποκλεισμένες από αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινή τους ζωή και τον τόπο τους.
Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλίσουμε ότι αυτές οι κοινότητες συμμετέχουν πλήρως στα ενεργειακά έργα για την καθαρή μετάβαση.
Η δημόσια συμμετοχή και η κατανομή οφελών είναι κλειδιά για την αποδοχή: τα έργα πρέπει να ωφελούν τους τοπικούς πολίτες όσο και τους επενδυτές.
Γι’ αυτό εισάγουμε μια νέα υποχρέωση για τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι μέρος των ωφελειών των έργων ανανεώσιμης ενέργειας μεταβιβάζεται στους τοπικούς πολίτες και τις κοινότητες που βρίσκονται κοντά στο έργο.
Τέλος, επιτρέψτε μου να υπογραμμίσω ότι αυτό αφορά και την ασφάλεια των υποδομών μας.
Για να αντιμετωπίσουμε τις αυξανόμενες απειλές για τις στρατηγικές μας συνδέσεις, προτείνουμε να ενσωματωθούν πλήρως αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας στον σχεδιασμό, την έγκριση και την παρακολούθηση των διασυνοριακών έργων.
Συνολικά, λοιπόν, σήμερα είμαι περήφανος να πω ότι εγκαινιάζουμε μια νέα φάση του κοινού ευρωπαϊκού μας εγχειρήματος.
Βρισκόμαστε στο κατώφλι ενός καθαρού, ανταγωνιστικού και ανεξάρτητου μέλλοντος – που θα πετύχουμε οι ίδιοι, για τους εαυτούς μας.
Ήρθε η ώρα να προχωρήσουμε μπροστά, να ολοκληρώσουμε τη σύνδεσή μας και να απελευθερώσουμε το πλήρες δυναμικό μιας πραγματικής Ενεργειακής Ένωσης.
Σας ευχαριστώ».
Ο Νταν Γιόργκενσεν © EPA/RONALD WITTEK
Διαβάστε ακόμη
