Με το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ να βρίσκεται πλέον σε ισχύ και να θέτει νέους περιορισμούς στις τεχνολογίες και τη χωροθέτηση έργων, ο κλάδος των αιολικών βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, η ανάπτυξη της εγκατεστημένης ισχύος συνεχίζεται και τα αιολικά αποτελούν πλέον έναν από τους βασικούς πυλώνες της ενεργειακής μετάβασης. Από την άλλη, οι περιορισμοί που εισάγονται, σε συνδυασμό με τις ήδη σημαντικές καθυστερήσεις στην αδειοδοτική διαδικασία, δημιουργούν νέες ανησυχίες για την πορεία των επενδύσεων.

Η ΕΛΕΤΑΕΝ έχει θέσει το επιχείρημα ότι οι περιορισμοί που προβλέπονται οδηγούν στη μη αξιοποίηση περιοχών με υψηλό αιολικό δυναμικό και αποδοτικότητα. Την ίδια ώρα, πηγές της αγοράς εκφράζουν προβληματισμό και για την τύχη έργων που διαθέτουν ήδη ΑΕΠΟ, αλλά χρειάζεται να επανυποβάλουν σχετικά δικαιολογητικά και μελέτες.

Σύμφωνα με τον προβληματισμό που διατυπώνεται από στελέχη της αγοράς, δεν είναι βέβαιο ότι όλα αυτά τα έργα θα καταφέρουν τελικά να ολοκληρώσουν την αδειοδοτική τους πορεία. Με άλλα λόγια, ο κλάδος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για έναν νέο κύκλο καθυστερήσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η επιτάχυνση των επενδύσεων.

Οι αδειοδοτικές καθυστερήσεις

Τα νέα αυτά ζητήματα έρχονται να προστεθούν στις μεγάλες καθυστερήσεις που ήδη χαρακτηρίζουν την αδειοδοτική διαδικασία ενός αιολικού έργου. Η διαδρομή από τον αρχικό σχεδιασμό έως την τελική υλοποίηση παραμένει σύνθετη και χρονοβόρα, γεγονός που αποτελεί διαχρονική πρόκληση για τον κλάδο.

Παρά τις δυσκολίες, η εγκατεστημένη αιολική ισχύς στη χώρα έχει αυξηθεί σημαντικά. Το πρώτο εξάμηνο του έτους προστέθηκαν 320 MW νέων έργων, ενώ η συνολική ισχύς των αιολικών πάρκων στην Ελλάδα έχει φτάσει τα 6.017 MW το 2026, από μόλις 107 MW το 1999.

Η γεωγραφική κατανομή της αιολικής ισχύος αναδεικνύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Στερεάς Ελλάδας, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ, με 2.603 MW. Ακολουθεί η Πελοπόννησος με 819 MW.

Το repowering στο επίκεντρο της επόμενης ημέρας

Μία ακόμη σημαντική πρόκληση που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι αιολικοί σταθμοί αφορά το repowering, δηλαδή τη ριζική ανανέωση ή τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό υφιστάμενων εγκαταστάσεων. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ, από τη δεκαετία του 1990 εξακολουθούν να λειτουργούν ακόμη και σήμερα περίπου 140 ανεμογεννήτριες, ενώ έως το 2030 περίπου 200 ανεμογεννήτριες θα έχουν συμπληρώσει 30 χρόνια ζωής.

Με δεδομένες τις διαφορετικές προσεγγίσεις και απόψεις σχετικά με το όριο ζωής μιας ανεμογεννήτριας, εάν αυτό τοποθετηθεί στα 30 χρόνια, τότε ο κλάδος έχει ήδη εισέλθει σε μια περίοδο κατά την οποία η ανανέωση υφιστάμενων έργων αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ΔΕΗ Ανανεώσιμες, η οποία ολοκλήρωσε πριν από περίπου έναν χρόνο την αντικατάσταση 105 παλαιών ανεμογεννητριών. Η διαδικασία αυτή αναδεικνύει τη σημασία του repowering για την επόμενη φάση ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας, καθώς ένα μέρος του υφιστάμενου δυναμικού της χώρας βρίσκεται πλέον σε ηλικία που καθιστά αναγκαία την εξέταση της ανανέωσης ή του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού του.

Οι ειδικοί περιορισμοί σε Αττική και Θεσσαλονίκη

Το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ προβλέπει, παράλληλα, ειδικά κριτήρια για τη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης.

Πιο συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση νέων αιολικών εγκαταστάσεων:

  • στην περιοχή εφαρμογής του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας – Αττικής, όπως αυτή ορίζεται στον ν. 4277/2014 (Α’ 156),
  • στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, όπως αυτή ορίζεται από το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Κεντρικής Μακεδονίας.

Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται αποκλειστικά η αντικατάσταση υφιστάμενων ανεμογεννητριών στο πλαίσιο έργων ριζικής ανανέωσης ή τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, δηλαδή μέσω repowering, χωρίς επέκταση του αιολικού σταθμού.

Η πρόβλεψη αυτή καθιστά το repowering ακόμη πιο σημαντικό για περιοχές όπου η ανάπτυξη νέων αιολικών εγκαταστάσεων περιορίζεται, καθώς η δυνατότητα τεχνολογικής ανανέωσης των υφιστάμενων πάρκων αποτελεί τη βασική εξαίρεση από την απαγόρευση νέων χωροθετήσεων.

Άγνωστη ακόμη η πορεία των υπεράκτιων αιολικών

Την ίδια ώρα, άγνωστη παραμένει η τύχη των υπεράκτιων αιολικών στη χώρα μας. Η πρόσφατη απόφαση για τη δέσμευση «ηλεκτρικού χώρου» στο Σύστημα Μεταφοράς για το πρώτο κύμα υπεράκτιων πάρκων ερμηνεύτηκε ως ένα σημαντικό βήμα για την προώθηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Ωστόσο, η πορεία προς την υλοποίηση υπεράκτιων αιολικών έργων στην Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται υπό διαμόρφωση.

Οι κινήσεις της Τουρκίας

Στο μεταξύ, η γειτονική Τουρκία σχεδιάζει την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών έργων στην Ίμβρο και την Τένεδο, ενώ συνολικά συνεχίζει να αναδεικνύεται σε μία από τις πιο δυναμικές αγορές αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη, σύμφωνα με τη WindEurope.

Η χώρα επιβεβαίωσε ότι ο πρώτος διαγωνισμός για υπεράκτια αιολική ενέργεια θα πραγματοποιηθεί στις αρχές του 2027, με περισσότερες λεπτομέρειες να αναμένονται τον Σεπτέμβριο. Ο στόχος της Άγκυρας είναι η ανάπτυξη 5 GW υπεράκτιας αιολικής ενέργειας έως το 2035.

Η περίπτωση της Πορτογαλίας και οι ανησυχίες για τον έλεγχο των δικτύων

Στην Πορτογαλία, την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιδιώκει να αυξήσει τον κρατικό έλεγχο επί του φορέα εκμετάλλευσης του δικτύου με στόχο να περιορίσει την επιρροή του Κινέζου μετόχου της. Η κίνηση αυτή συνδέεται με στρατηγικές ανησυχίες, αλλά και με ζητήματα κυριαρχίας.

Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν ότι η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας δεν εξαρτάται πλέον μόνο από την εγκατάσταση νέων έργων. Η χωροθέτηση, οι αδειοδοτικές διαδικασίες, η ανανέωση παλαιών εγκαταστάσεων, η ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών, η διαθεσιμότητα ηλεκτρικού χώρου και ο έλεγχος κρίσιμων ενεργειακών υποδομών συνθέτουν ένα ολοένα και πιο σύνθετο περιβάλλον.

Για την ελληνική αγορά, το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι καθοριστικό, καθώς ο κλάδος καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τους περιορισμούς του νέου χωροταξικού πλαισίου, τις εκκρεμότητες της αδειοδοτικής διαδικασίας και την ανάγκη μετάβασης σε μια νέα εποχή ανανέωσης των παλαιότερων αιολικών εγκαταστάσεων.

Διαβάστε ακόμη