Το ζήτημα της απλοποίησης των αδειοδοτήσεων για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) αποτελεί έναν από τους στόχους της Οδηγίας 2023/2413, γνωστής και ως RED III. Παρά το γεγονός ότι οι διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας στο σκέλος της αδειοδότησης είναι πιο αυστηρές από αυτές της οδηγίας, το πρόβλημα είναι ότι δεν τηρούνται. Ορισμένες από τις διατάξεις της σχετικής οδηγίας έχουν ενσωματωθεί, ενώ άλλες εκκρεμούν. Τον περασμένο Δεκέμβριο, η Κομισιόν απέστειλε στην Ελλάδα αιτιολογημένη γνώμη για μη πλήρη ενσωμάτωση της Οδηγίας RED III για τις ΑΠΕ. Η αιτιολογημένη γνώμη είναι το πρώτο βήμα στη διαδικασία για την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και την δυνητική επιβολή οικονομικών κυρώσεων. Η Ελλάδα καλείται να ενσωματώσει πλήρως την Οδηγία RED III για τις ΑΠΕ έως τα μέσα Φεβρουαρίου. Το ζήτημα της ενσωμάτωσης της οδηγίας βρέθηκε στο επίκεντρο του χθεσινού υπουργικού συμβουλίου, όπου η ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δηλαδή ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, παρουσίασαν το σχετικό νομοσχέδιο, στο οποίο περιλαμβάνονται νέοι στόχοι για τις ΑΠΕ, σε πλήρη συμμόρφωση με το ενωσιακό δίκαιο.  Επικαιροποιούνται οι ορισμοί που ισχύουν για τις ΑΠΕ και τα καύσιμα και εισάγονται νέοι ορισμοί. Επίσης, ενισχύεται η χρήση ανανεώσιμης ενέργειας σε κτίρια, θέρμανση, ψύξη και μεταφορές με υψηλότερους στόχους και στοχευμένες παρεμβάσεις. Καθορίζονται οι περιοχές επιτάχυνσης των ΑΠΕ, καθώς και η διαδικασία και διάρκεια αδειοδότησης τους.

Όπως τονίστηκε χθες, η φιλοδοξία σε επίπεδο Ε.Ε. είναι το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα των κρατών μελών να ανέλθει σε 45% έως το 2030 (το ΕΣΕΚ της Ελλάδας προβλέπει 43%). Παράλληλα, στόχος είναι η ενέργεια από ΑΠΕ καινοτόμων τεχνολογιών να ξεπεράσει το 5%, ενώ μέχρι το 2030 το μερίδιο ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας κτιρίων θα πρέπει να ξεπεράσει το 49%. Να σημειωθεί πως η ετήσια αύξηση του μεριδίου ΑΠΕ στη θέρμανση/ψύξη από φέτος μέχρι το 2030 θα πρέπει να είναι της τάξης του 1,1%, από 0,8%. Τα εναλλακτικά καύσιμα (RFNBOs), ως μερίδιο του υδρογόνου που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία, θα πρέπει έως το 2030 να ανέλθουν σε 42%. Προβλέπεται, δε, πως η μέση ετήσια αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ στη βιομηχανία έως το 2030 θα είναι +1,6% ετησίως. Τέλος, το μερίδιο των ΑΠΕ στις μεταφορές θα πρέπει να ξεπεράσει το 29%.

Αξίζει να σημειωθεί πως οι διατάξεις της RED III περιλαμβάνουν μέτρα για την απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης τόσο για τα έργα ανανεώσιμης ενέργειας όσο και για τα αναγκαία έργα υποδομής για την ενσωμάτωση της πρόσθετης ανανεώσιμης ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Περιλαμβάνουν επίσης σαφείς προθεσμίες για τις διαδικασίες χορήγησης αδειών που απευθύνονται σε συγκεκριμένες τεχνολογίες ή είδη έργων, την ενίσχυση του ρόλου του ενιαίου κέντρου εξυπηρέτησης για τις αιτήσεις, καθώς και το τεκμήριο ότι τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και οι σχετικές υποδομές δικτύου είναι υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος.

Μία από τις διατάξεις της οδηγίας είναι ο καθορισμός «Περιοχών Επιτάχυνσης» έργων ΑΠΕ, ο οποίος έχει ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία ήδη από την άνοιξη του 2023 (ν. 5037/2023). Οι συγκεκριμένες περιοχές θα πρέπει να βρίσκονται εκτός προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000. Ωστόσο, εκκρεμεί ο καθορισμός των επιμέρους περιοχών, διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη. Αξίζει να σημειωθεί πως ο καθορισμός περιοχών επιτάχυνσης των ΑΠΕ συνδέεται με το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ, το οποίο είναι πιθανό να παρουσιαστεί από το ΥΠΕΝ τον επόμενο μήνα.

Υπενθυμίζεται πως ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε άρθρο του τον περασμένο Οκτώβριο στους Financial Times, τόνιζε πως η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να ενισχύσει ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο για το πού θέλει να βρίσκεται η Ευρώπη στον κόσμο, υπογραμμίζοντας, μεταξύ άλλων, πως υπάρχουν τεράστιες διαφορές τιμών στην Ευρώπη, ειδικά στην ηλεκτρική ενέργεια. Ο πρωθυπουργός σημείωνε πως «η απαλλαγή από τον άνθρακα είναι ζωτικής σημασίας, αλλά δεν είναι ο μόνος στόχος. Αν πρέπει να δεχτούμε ορισμένες εκπομπές για λίγο περισσότερο χρόνο για να σώσουμε τις βιομηχανίες μας ή να διατηρήσουμε την κοινωνική συνοχή, ας γίνει».

Η Ελλάδα, όπως τονίστηκε κατά τη διάρκεια του χθεσινού υπουργικού συμβουλίου, έχει μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 33% σε σχέση με το 1990 (έτος βάσης για τους στόχους της Ε.Ε.) και κατά 49% σε σχέση με το 2005 (ιστορικό υψηλό). Η πρόβλεψη του ΕΣΕΚ για το 2030 είναι μείωση κατά 58% (μαζί με LULUCF). Σε πολύ μεγάλο βαθμό, η μείωση των εκπομπών σχετίζεται με την απολιγνιτοποίηση. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα βρίσκεται στο -92% σε σχέση με το 2005 (ιστορικό υψηλό). Μεταξύ 2005 και 2019, η παραγωγή είχε ήδη μειωθεί κατά 66%.

Οι ευρωπαϊκοί στόχοι σε σχέση με τη μείωση των εκπομπών είναι (σε σύγκριση με το 1990): -55% για το 2030 και -85% για το 2040, με επιπλέον -5% μέσω χρήσης διεθνών πιστωτικών μορίων (σε χώρες εκτός της Ε.Ε.). Πρόκειται για τους ευρωπαϊκούς κλιματικούς στόχους που συνδιαμορφώθηκαν στο έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της Ε.Ε. στις 4-5 Νοεμβρίου του 2025.

Πιο συγκεκριμένα, το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει τον στόχο μείωσης εκπομπών έως το 2030 κατά 85% + 5% με χρήση διεθνών πιστωτικών μορίων τρίτων χωρών, την προσθήκη ρήτρας επανεξέτασης του στόχου του 2040 και της πορείας για την επίτευξή του, με στόχο τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής, της ευημερίας και της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε., τη δυνατότητα θέσπισης επιπλέον 5% ευελιξιών μέσω διεθνών πιστωτικών μορίων για την εκπλήρωση των εθνικών στόχων εκπομπών, καθώς και την εφαρμογή από το 2028 του συστήματος ETS2 για κτίρια και οδικές μεταφορές. Πρόκειται για το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών, το οποίο προβλέπει την επιβολή φόρου στα καύσιμα κίνησης και θέρμανσης, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση της τιμής της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης.

Διαβάστε ακόμη