Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση εισέρχεται η κατασκευή της Γραμμής 4 του Μετρό της Αθήνας, καθώς η ακινητοποίηση του μετροπόντικα στην Κυψέλη, μετά την εμφάνιση καθιζήσεων και ρωγμών σε κτίρια της περιοχής, δημιουργεί νέα δεδομένα για την εξέλιξη του έργου. Παρά τις τεχνικές αξιολογήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη και τα πρόσθετα μέτρα προστασίας που σχεδιάζονται, παραμένει άγνωστο πότε θα επανεκκινήσει το μηχάνημα, το οποίο βρίσκεται ακινητοποιημένο από τις 8 Μαΐου.
Στο επίκεντρο των ελέγχων βρίσκονται συνολικά 87 κτίρια που περιλαμβάνονται στη ζώνη επιρροής της διάνοιξης, με βλάβες να έχουν εντοπιστεί σε 20 από αυτά. Την ίδια στιγμή, η Ελληνικό Μετρό προχωρά σε επαναξιολόγηση της μεθοδολογίας κατασκευής της σήραγγας, ενώ η κατασκευάστρια κοινοπραξία καλείται να υλοποιήσει πρόσθετες παρεμβάσεις ενίσχυσης του εδάφους και να αποκαταστήσει τις ζημιές που έχουν προκληθεί στις ιδιοκτησίες.
Η επανεκκίνηση του μετροπόντικα δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα τεχνικού προγραμματισμού, αλλά συνδέεται με την ολοκλήρωση ανεξάρτητων επιστημονικών αξιολογήσεων, την επικαιροποίηση των μελετών τρωτότητας των κτιρίων και την επιβεβαίωση ότι η συνέχιση της διάνοιξης μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να προκληθούν νέες καθιζήσεις.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο των τοποθετήσεων του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστου Δήμα, του υφυπουργού Νίκου Ταχιάου, του διευθύνοντος συμβούλου της Ελληνικό Μετρό, κ. Φαφούτη, του προέδρου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Γιώργου Στασινού, και του διευθύνοντος συμβούλου της ΑΒΑΞ, Κωνσταντίνου Μιτζάλη. Κοινή συνισταμένη των παρεμβάσεών τους ήταν ότι η κατασκευή της Γραμμής 4 πρέπει να συνεχιστεί, με βασική προϋπόθεση την ασφάλεια των κατοίκων και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν ανακύψει.
Πώς προκλήθηκαν οι καθιζήσεις και γιατί σταμάτησε ο μετροπόντικας
Τις συνθήκες που οδήγησαν στην ακινητοποίηση του μετροπόντικα περιέγραψε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, αναγνωρίζοντας ότι η εμφάνιση ρωγμών σε κατοικίες προκαλεί εύλογη ανησυχία στους ιδιοκτήτες και τους ενοίκους.
Κατά τη διάνοιξη της σήραγγας από τον σταθμό Κυψέλη προς τον σταθμό Δικαστήρια, το σύστημα παρακολούθησης του έργου κατέγραψε καθιζήσεις του εδάφους, οι οποίες προκάλεσαν ρωγμές σε κτίρια της περιοχής. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι σε συγκεκριμένα σημεία οι μετακινήσεις είχαν υπερβεί τα προκαθορισμένα όρια συναγερμού, με αποτέλεσμα να αποφασιστεί η άμεση διακοπή της λειτουργίας του μηχανήματος στις 8 Μαΐου.
Σύμφωνα με τις τεχνικές αξιολογήσεις, οι καθιζήσεις συνδέονται με τις ιδιαίτερες γεωτεχνικές συνθήκες που συνάντησε ο μετροπόντικας. Σε ορισμένες θέσεις διαπιστώθηκε ότι το έδαφος παρουσίαζε μεγαλύτερη διαπερατότητα σε σύγκριση με τα γειτονικά στρώματα, γεγονός που επηρέασε την αποτελεσματικότητα της πίεσης υποστήριξης που ασκούσε το μηχάνημα κατά τη διάνοιξη.
Η διαφοροποίηση των εδαφικών χαρακτηριστικών είχε ως αποτέλεσμα να μην εξασφαλίζεται στον απαιτούμενο βαθμό η ευστάθεια του μετώπου εκσκαφής, οδηγώντας στην εκδήλωση καθιζήσεων που επηρέασαν τις υπερκείμενες κατασκευές.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον υπουργό, από την ακινητοποίηση του μετροπόντικα μέχρι σήμερα δεν έχουν καταγραφεί νέες ρωγμές, στοιχείο που δείχνει ότι το φαινόμενο έχει σταματήσει. Παράλληλα, με βάση τις μέχρι στιγμής πραγματογνωμοσύνες, κανένα από τα επηρεαζόμενα κτίρια δεν έχει χαρακτηριστεί ακατάλληλο για χρήση.
Η παρακολούθηση της περιοχής συνεχίζεται, με ιδιαίτερη έμφαση στις οικοδομές που βρίσκονται πάνω από τη θέση του μηχανήματος, ώστε να εντοπίζεται εγκαίρως οποιαδήποτε μεταβολή στη συμπεριφορά του εδάφους ή των κατασκευών.
Στο μικροσκόπιο 87 κτίρια – Οι ζημιές σε 20 οικοδομές
Η διερεύνηση των επιπτώσεων από τη διάνοιξη αφορά συνολικά 87 κτίρια που βρίσκονται εντός της ζώνης επιρροής του έργου. Από αυτά, σε 20 έχουν καταγραφεί βλάβες οι οποίες απαιτούν περαιτέρω τεχνική αξιολόγηση και, ανάλογα με την περίπτωση, εργασίες επισκευής ή ενίσχυσης.
Η αρχική διαδικασία πραγματογνωμοσυνών επικεντρώθηκε σε 14 κτίρια, στα οποία είχαν διαπιστωθεί βλάβες ή μετακινήσεις πέραν των προβλεπόμενων ορίων. Στη συνέχεια προστέθηκαν ακόμη έξι οικοδομές, για τις οποίες κρίθηκε αναγκαία η διενέργεια πρόσθετων ελέγχων.
Οι ζημιές που έχουν εντοπιστεί αφορούν κυρίως ρωγμές σε τοίχους, επιχρίσματα και αρμούς. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι τεχνικές αξιολογήσεις έχουν αναδείξει την ανάγκη ενίσχυσης συγκεκριμένων δομικών στοιχείων, γεγονός που σημαίνει ότι οι παρεμβάσεις δεν θα περιοριστούν απαραίτητα στην αποκατάσταση των εμφανών φθορών.
Για την ανεξάρτητη αποτίμηση της κατάστασης έχει ενεργοποιηθεί το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, έπειτα από πρωτοβουλία της Ελληνικό Μετρό. Οι πραγματογνωμοσύνες του ΤΕΕ θα αποτελέσουν τη βάση για τον προσδιορισμό των εργασιών που απαιτούνται σε κάθε ακίνητο, καθώς και για τον προγραμματισμό των αποκαταστάσεων από την κατασκευάστρια κοινοπραξία.
Έως το τέλος του έτους οι τεχνικές εκθέσεις του ΤΕΕ
Ιδιαίτερη βαρύτητα στις ιδιαιτερότητες των κτιρίων της Κυψέλης έδωσε ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Γιώργος Στασινός, παρουσιάζοντας την πρόοδο των ελέγχων και τις παρεμβάσεις που ενδέχεται να απαιτηθούν.
Όπως ανέφερε, έχουν ήδη παραδοθεί οι ενδιάμεσες εκθέσεις για τα πρώτα 14 κτίρια, ενώ για ακόμη έξι πραγματοποιούνται πρόσθετες πραγματογνωμοσύνες. Οι αναλυτικές τεχνικές εκθέσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους και θα προσδιορίζουν τις αναγκαίες επισκευές και ενισχύσεις ανά οικοδομή.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ, σε ορισμένα κτίρια δεν αρκεί η αποκατάσταση των ρωγμών, καθώς απαιτείται να εξεταστεί συνολικά η δομική τους κατάσταση και να προσδιοριστούν τυχόν πρόσθετες παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν την ασφάλειά τους.
Ένας από τους παράγοντες που καθιστούν σύνθετη τη διαδικασία είναι η παλαιότητα σημαντικού αριθμού οικοδομών της Κυψέλης, αρκετές από τις οποίες έχουν κατασκευαστεί έως και τη δεκαετία του 1960. Πρόκειται για κτίρια που χρειάζονται ιδιαίτερα προσεκτική τεχνική αξιολόγηση, τόσο ως προς τις πρόσφατες βλάβες όσο και ως προς την προϋπάρχουσα κατάστασή τους.
Παράλληλα, ο Γιώργος Στασινός αναφέρθηκε στις ιδιαίτερες υδρογεωλογικές συνθήκες της περιοχής, επισημαίνοντας ότι έχουν εντοπιστεί φαινόμενα διάβρωσης σε υπόγειους χώρους. Τα δεδομένα αυτά λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των κατασκευών και τον σχεδιασμό των παρεμβάσεων.
Στόχος, όπως υπογράμμισε, δεν είναι απλώς να επισκευαστούν οι ζημιές που έχουν προκληθεί, αλλά τα κτίρια να παραδοθούν σε ασφαλέστερη κατάσταση από εκείνη στην οποία βρίσκονταν πριν από την εκδήλωση των προβλημάτων.
Δεύτερη ανεξάρτητη αξιολόγηση πριν από την επανεκκίνηση
Καθοριστικός για τη συνέχιση της διάνοιξης αναμένεται να είναι ο ρόλος των ανεξάρτητων τεχνικών αξιολογήσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικό Μετρό, κ. Φαφούτης, εξήγησε ότι μετά την ακινητοποίηση του μηχανήματος δρομολογήθηκε η διερεύνηση των αιτίων των καθιζήσεων, η συστηματική καταγραφή των βλαβών και η επανεξέταση της μεθοδολογίας κατασκευής της σήραγγας.
Οι αξιολογήσεις επικεντρώνονται τόσο στα αίτια που προκάλεσαν τις καθιζήσεις όσο και στις τεχνικές παρεμβάσεις που απαιτούνται για την αποτροπή αντίστοιχων φαινομένων κατά τη συνέχιση της εκσκαφής.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η επικαιροποίηση των μελετών τρωτότητας των κτιρίων που βρίσκονται στη ζώνη επιρροής, ώστε να υπάρχει πληρέστερη εικόνα για τη συμπεριφορά των κατασκευών και τις πιθανές επιπτώσεις από τη μελλοντική διέλευση του μετροπόντικα.
Ο επικεφαλής της Ελληνικό Μετρό διευκρίνισε ότι έχουν ήδη παραληφθεί οι πρώτες 14 ενδιάμεσες εκθέσεις του ΤΕΕ, ενώ αναμένονται οι αντίστοιχες αξιολογήσεις για τα υπόλοιπα έξι κτίρια.
Την ίδια στιγμή, η εταιρεία έχει παραδώσει στον Δήμο Αθηναίων και στους ενδιαφερόμενους πολίτες στοιχεία σχετικά με την εξέλιξη του ζητήματος, ενώ έχει δεσμευτεί ότι πριν από την επανεκκίνηση του μηχανήματος θα πραγματοποιηθεί νέα αναλυτική ενημέρωση.
Με ενίσχυση του εδάφους και μικρά ελεγχόμενα βήματα η νέα διάνοιξη
Η νέα μεθοδολογία που εξετάζεται για τη συνέχιση της διάνοιξης διαφοροποιείται σε δύο βασικά σημεία από εκείνη που εφαρμοζόταν πριν από την ακινητοποίηση του μετροπόντικα.
Το πρώτο αφορά την προληπτική ενίσχυση του εδάφους, ώστε να αντιμετωπιστούν οι γεωτεχνικές συνθήκες που συνέβαλαν στην εμφάνιση των καθιζήσεων. Η παρέμβαση αυτή θεωρείται κρίσιμη για την εξασφάλιση μεγαλύτερης σταθερότητας κατά την εκσκαφή.
Το δεύτερο συνδέεται με τον αυστηρότερο έλεγχο των παραμέτρων λειτουργίας του μηχανήματος και την ενίσχυση του συστήματος παρακολούθησης των μετακινήσεων του εδάφους και των υπερκείμενων κτιρίων.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε ο Χρίστος Δήμας, η επανεκκίνηση προβλέπεται να γίνει σταδιακά, με μικρά και ελεγχόμενα βήματα, ώστε να αξιολογείται συνεχώς η συμπεριφορά του εδάφους και να υπάρχει δυνατότητα άμεσης παρέμβασης εφόσον καταγραφούν αποκλίσεις.
Η διαδικασία αυτή θα συνοδεύεται από ενισχυμένες μετρήσεις και παρακολούθηση των κατασκευών, ενώ πριν από την έναρξη των εργασιών θα πρέπει να έχει επιβεβαιωθεί από τους ανεξάρτητους αξιολογητές ότι τα πρόσθετα μέτρα είναι επαρκή.
Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών υπογράμμισε ότι η ασφάλεια αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα, ξεκαθαρίζοντας ότι η συνέχιση της διάνοιξης θα πραγματοποιηθεί μόνο όταν έχουν διασφαλιστεί οι απαραίτητες τεχνικές προϋποθέσεις.
Μιτζάλης: Η ΑΒΑΞ αναλαμβάνει τις αποκαταστάσεις
Στο μέτωπο των αποκαταστάσεων, ο διευθύνων σύμβουλος της ΑΒΑΞ, Κωνσταντίνος Μιτζάλης, ανέφερε ότι οι πρώτες εργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ η κατασκευάστρια κοινοπραξία βρίσκεται σε ετοιμότητα για την υλοποίηση των παρεμβάσεων που θα προκύψουν από τις τεχνικές εκθέσεις.
Όπως εξήγησε, έχει εξασφαλιστεί το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό και τα συνεργεία, ώστε οι εργασίες να προχωρήσουν γρήγορα μόλις ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες.
Ήδη ορισμένες μικρότερες ζημιές έχουν αντιμετωπιστεί, ενώ για τις υπόλοιπες περιπτώσεις απαιτείται η ολοκλήρωση της καταγραφής των βλαβών και ο προσδιορισμός των τεχνικών παρεμβάσεων.
Η εταιρεία βρίσκεται σε επικοινωνία με τους ιδιοκτήτες των επηρεαζόμενων ακινήτων, καθώς οι εργασίες θα πρέπει να πραγματοποιηθούν με βάση τις ανάγκες κάθε οικοδομής και τις υποδείξεις των αρμόδιων επιστημονικών φορέων.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, το κόστος των αποκαταστάσεων θα καλυφθεί από την κατασκευάστρια κοινοπραξία, στο πλαίσιο των συμβατικών της υποχρεώσεων.
Η ολοκλήρωση των τεχνικών εκθέσεων του ΤΕΕ αποτελεί επομένως βασική προϋπόθεση για την πλήρη ανάπτυξη των εργασιών αποκατάστασης, καθώς θα καθορίσει την έκταση και το είδος των παρεμβάσεων σε κάθε ακίνητο.
Ταχιάος: Η σημασία της Γραμμής 4 και η ευθύνη των εμπλεκόμενων φορέων
Στη στρατηγική σημασία της Γραμμής 4 για το συγκοινωνιακό σύστημα της Αθήνας αναφέρθηκε ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Νίκος Ταχιάος, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα υποδομής που υλοποιούνται στη χώρα.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι η διαδικασία δημοπράτησης του έργου ξεκίνησε το 2017, με τις απαραίτητες μελέτες να έχουν ήδη εκπονηθεί, ενώ αναφέρθηκε στην εμπειρία που διαθέτει η Ελληνικό Μετρό στην κατασκευή υπόγειων έργων μέσα σε πυκνοδομημένες αστικές περιοχές.
Παράλληλα, στάθηκε στην τεχνική εμπειρία της κατασκευάστριας κοινοπραξίας και στη σύγχρονη τεχνολογία που χρησιμοποιείται για τη διάνοιξη των σηράγγων.
Όπως επισήμανε, η Ελληνικό Μετρό, ως δημόσια επιχείρηση, έχει την ευθύνη να προστατεύει το δημόσιο συμφέρον, διασφαλίζοντας τόσο την ομαλή εξέλιξη του έργου όσο και την ασφάλεια των πολιτών.
Κοινός στόχος όλων των εμπλεκόμενων πλευρών είναι να συνεχιστεί η κατασκευή της σήραγγας και να ολοκληρωθούν οι αποκαταστάσεις στα επηρεαζόμενα κτίρια, χωρίς να υποχωρήσουν οι απαιτήσεις ασφάλειας.
Το χρονοδιάγραμμα και τα επόμενα κρίσιμα ορόσημα
Παρά τις παρεμβάσεις που έχουν δρομολογηθεί, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο, καθώς δεν έχει προσδιοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία για την επανεκκίνηση του μετροπόντικα στην Κυψέλη.
Το πρώτο κρίσιμο βήμα αφορά την ολοκλήρωση των ανεξάρτητων τεχνικών αξιολογήσεων της νέας μεθοδολογίας διάνοιξης. Ακολουθεί η επιβεβαίωση της επάρκειας των πρόσθετων μέτρων προστασίας, η εφαρμογή των απαραίτητων ενισχύσεων στο έδαφος και η προετοιμασία για τη σταδιακή επαναλειτουργία του μηχανήματος.
Παράλληλα, έως το τέλος του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθούν οι αναλυτικές τεχνικές εκθέσεις του ΤΕΕ για τα επηρεαζόμενα κτίρια, οι οποίες θα καθορίσουν τις απαιτούμενες επισκευές και ενισχύσεις.
Πρόκειται, ωστόσο, για δύο παράλληλες διαδικασίες, καθώς οι πραγματογνωμοσύνες και οι αποκαταστάσεις των κτιρίων εξελίσσονται ταυτόχρονα με την τεχνική προετοιμασία για την επανεκκίνηση της διάνοιξης. Μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί πότε θα ολοκληρωθούν όλες οι προϋποθέσεις που απαιτούνται για να δοθεί το πράσινο φως.
Η ακινητοποίηση του μετροπόντικα δημιουργεί αναπόφευκτα ερωτήματα και για τις επιπτώσεις στο συνολικό χρονοδιάγραμμα κατασκευής της Γραμμής 4. Ωστόσο, από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δεν προκύπτει συγκεκριμένη αναθεωρημένη ημερομηνία ολοκλήρωσης του έργου ούτε έχει προσδιοριστεί η έκταση της χρονικής επιβάρυνσης που ενδέχεται να προκαλέσει η καθυστέρηση στο συγκεκριμένο μέτωπο.
Το πρώτο τμήμα της Γραμμής 4, από το Άλσος Βεΐκου έως το Γουδή, περιλαμβάνει 15 νέους σταθμούς και περίπου 12,8 χιλιόμετρα υπόγειας γραμμής. Πρόκειται για μια παρέμβαση που αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τον συγκοινωνιακό χάρτη της πρωτεύουσας, συνδέοντας περιοχές όπως το Γαλάτσι, η Κυψέλη, τα Δικαστήρια, η Αλεξάνδρας, τα Εξάρχεια, το Κολωνάκι, η Καισαριανή και τα Ιλίσια με το δίκτυο του Μετρό.
Για την Ελληνικό Μετρό και την κατασκευάστρια κοινοπραξία, η πρόκληση είναι πλέον διπλή. Από τη μία πλευρά πρέπει να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις που έχουν ήδη προκληθεί στις οικοδομές της Κυψέλης και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των κατοίκων. Από την άλλη, πρέπει να διαμορφωθούν οι τεχνικές συνθήκες που θα επιτρέψουν την ασφαλή συνέχιση της διάνοιξης, χωρίς να δημιουργηθούν νέα προβλήματα.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για την πορεία του έργου, καθώς από τις ανεξάρτητες αξιολογήσεις, την αποτελεσματικότητα των μέτρων ενίσχυσης του εδάφους και τη νέα μεθοδολογία λειτουργίας του μετροπόντικα θα εξαρτηθεί πότε θα μπορέσει να ξεκινήσει ξανά η κατασκευή στο συγκεκριμένο μέτωπο της Γραμμής 4.
Διαβάστε ακόμη
