Περισσότερα από 500 δισεκατομμύρια δολάρια σε αξία για τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσαν να δημιουργήσουν η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και η ψηφιοποίηση, μεταξύ 2026 και 2030. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της συμβουλευτικής εταιρείας Rystad Energy, τα οφέλη αναμένεται να προκύψουν από χαμηλότερο λειτουργικό κόστος, υψηλότερη παραγωγικότητα, βελτιωμένους ρυθμούς ανάκτησης υδρογονανθράκων και ταχύτερους χρόνους ανάπτυξης έργων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η πρόβλεψη υπογραμμίζει πόσο γρήγορα η AI μεταβαίνει από πειραματική εφαρμογή σε βασική βιομηχανική υποδομή σε έναν από τους πιο κεφαλαιοβόρους κλάδους παγκοσμίως. Παρότι οι πετρελαϊκές εταιρείες έχουν περάσει χρόνια δοκιμάζοντας ψηφιακά εργαλεία, η επόμενη δεκαετία αναμένεται να καθοριστεί από την κλίμακα εφαρμογής και από το πόσο αποτελεσματικά οι εταιρείες θα ενσωματώσουν την AI στην καθημερινή λειτουργία τους.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η μείωση κόστους και τα κέρδη παραγωγής αποτελούν τις δύο μεγαλύτερες πηγές αξίας και συνεισφέρουν περίπου ισόποσα έως το 2030. Μέχρι τότε, οι εταιρείες Έρευνας και Παραγωγής (E&P) που επενδύουν ενεργά στην τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιοποίηση θα μπορούσαν να δημιουργούν επιπλέον 80 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε σχέση με τα επίπεδα του 2025.
Ήδη ορατά τα πρώτα οφέλη
Η οικονομική επίδραση δεν είναι θεωρητική. Πολλοί μεγάλοι παραγωγοί έχουν ήδη αναφέρει μετρήσιμα οφέλη από την εφαρμογή της AI. Η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου του Άμπου Ντάμπι, ADNOC, έχει δηλώσει ότι δημιούργησε περίπου 500 εκατ. δολάρια σε αξία από την AI μόνο το 2023, κυρίως μέσω βελτιώσεων στην αποδοτικότητα και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων. Η εταιρεία έχει επίσης δεσμεύσει 1,5 δισ. δολάρια σε ψηφιακές επενδύσεις με στόχο τη δημιουργία 1 δισ. δολαρίων ετήσιας αξίας.
Παρομοίως, η νορβηγική Equinor έχει καταγράψει περίπου 200 εκατ. δολάρια σε σωρευτική εξοικονόμηση από εφαρμογές AI μεταξύ 2021 και 2024, ενώ το 2025 κατέγραψε επιπλέον 130 εκατ. δολάρια. Οι αναλυτές σημειώνουν ότι αυτά τα αποτελέσματα αντανακλούν μια ευρύτερη τάση όπου τα ψηφιακά έργα αποδίδουν ολοένα και μεγαλύτερα οφέλη καθώς οι οργανισμοί ωριμάζουν τεχνολογικά.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν είναι γραμμική. Τα πρώτα οφέλη προκύπτουν σχετικά εύκολα από στοχευμένες βελτιώσεις, ενώ τα επόμενα στάδια απαιτούν βαθύτερη ενσωμάτωση της AI σε πολύπλοκα συστήματα, όπως η βελτιστοποίηση γεωτρήσεων, η μοντελοποίηση ταμιευτήρων και ο σχεδιασμός ανάπτυξης κοιτασμάτων.
Τέσσερις βασικοί τομείς μετασχηματισμού
Η ανάλυση της Rystad εντοπίζει τέσσερις βασικές κατηγορίες εργασιών όπου η AI μπορεί να δημιουργήσει αξία: ανάπτυξη περιουσιακών στοιχείων, λειτουργίες και συντήρηση, εξερεύνηση και ανάπτυξη ταμιευτήρων, καθώς και γεωτρήσεις, πηγάδια και παραγωγή.
Οι λειτουργίες και η συντήρηση έχουν σημειώσει τη γρηγορότερη υιοθέτηση μέχρι σήμερα, κυρίως μέσω προληπτικής συντήρησης, απομακρυσμένης παρακολούθησης και βελτιστοποίησης εξοπλισμού. Αυτές οι εφαρμογές ήδη προσφέρουν μειώσεις κόστους διψήφιου ποσοστού, μειώνοντας τις διακοπές λειτουργίας και βελτιώνοντας τον προγραμματισμό.
Αντίθετα, οι υπόγειες και ερευνητικές εργασίες αποτελούν τη μεγαλύτερη ανεκμετάλλευτη ευκαιρία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο χρόνος ερμηνείας σεισμικών δεδομένων έχει μειωθεί από μήνες σε μόλις 10 ημέρες μέσω εργαλείων μηχανικής μάθησης. Το επόμενο βήμα είναι η μετατροπή αυτής της ταχύτερης ανάλυσης σε πραγματική βελτίωση αποφάσεων και τελικά σε μεγαλύτερη παραγωγή.
Οι γεωτρήσεις και η βελτιστοποίηση παραγωγής παρουσιάζουν επίσης σημαντικές δυνατότητες. Οι εκτιμήσεις δείχνουν μέση βελτίωση περίπου 10% στις επιχειρήσεις σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ, όπου οι κορυφαίοι παίκτες πλησιάζουν ήδη τα φυσικά όρια απόδοσης. Σε πιο σύνθετα περιβάλλοντα, όπως τα υπεράκτια έργα, τα πιθανά οφέλη μπορεί να ξεπερνούν το 50% σε ακραίες περιπτώσεις, αν και ένα πιο ρεαλιστικό εύρος είναι 15–20%.
Η AI ως εξισωτής απόδοσης
Μία από τις σημαντικότερες δομικές επιπτώσεις της AI μπορεί να είναι η μείωση των διαφορών απόδοσης στον κλάδο. Αντί να ενισχύει μόνο τους ήδη κορυφαίους παίκτες, η AI φαίνεται να ανεβάζει το επίπεδο των υπολοίπων προς τα πρότυπα των καλύτερων.
Στις γεωτρήσεις, για παράδειγμα, οι κορυφαίες εταιρείες σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ βρίσκονται ήδη κοντά στα φυσικά όρια απόδοσης, άρα τα περιθώρια βελτίωσης είναι μικρά. Το μεγαλύτερο όφελος προκύπτει από την αναβάθμιση της μέσης απόδοσης και τη διάχυση των βέλτιστων πρακτικών σε ολόκληρο τον κλάδο.
Η πρόκληση της κλιμάκωσης
Παρά τα θετικά αποτελέσματα, ο κλάδος αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια στην κλιμάκωση. Οι εταιρείες E&P έχουν δαπανήσει περίπου 25 δισ. δολάρια σε ψηφιακά εργαλεία και AI το τελευταίο έτος, ενώ η συνολική αγορά αναμένεται να ξεπεράσει τα 35 δισ. ετησίως έως το 2030 και να προσεγγίσει τα 50 δισ. έως το 2035.
Ωστόσο, το βασικό εμπόδιο δεν είναι πλέον η τεχνολογία, αλλά η οργανωσιακή ωριμότητα και η ενσωμάτωση. Η μετάβαση στο cloud μπορεί να διαρκέσει χρόνια, οι διαδικασίες κυβερνοασφάλειας προσθέτουν καθυστερήσεις, ενώ η συνεργασία μεταξύ τμημάτων απαιτεί πολιτισμική αλλαγή.
Έτσι, οι εταιρείες στρέφονται όλο και περισσότερο σε συνεργασίες με παρόχους τεχνολογίας, βιομηχανικούς παρόχους υπηρεσιών και μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες για να επιταχύνουν την υλοποίηση.
Ένα μέλλον με πιο «έξυπνα» συστήματα
Οι περισσότερες σημερινές εφαρμογές AI στον πετρελαϊκό τομέα βασίζονται σε παραδοσιακά μοντέλα μηχανικής μάθησης που εκπαιδεύονται σε δεδομένα συγκεκριμένων εγκαταστάσεων. Αυτά τα μοντέλα είναι αποτελεσματικά, αλλά δύσκολα μεταφέρονται από το ένα πεδίο στο άλλο χωρίς επανεκπαίδευση.
Νεότερες προσεγγίσεις, όπως τα «agentic AI» συστήματα, θα μπορούσαν να αλλάξουν αυτή τη δυναμική, λειτουργώντας ως ενιαίο επίπεδο που συνδέει διαφορετικά δεδομένα και διαδικασίες και μειώνει την πολυπλοκότητα ενσωμάτωσης.
Σε ένα πιο επιταχυνόμενο σενάριο, η ετήσια δημιουργία αξίας από ψηφιακές τεχνολογίες θα μπορούσε να φτάσει τα 150 δισ. δολάρια έως το 2030 και να ξεπεράσει τα 300 δισ. έως το 2035.
Ακόμη και σε αυτό το σενάριο, όμως, η AI δεν μεταμορφώνει αυτόματα τους οργανισμούς. Αντίθετα, ενισχύει όσους έχουν ήδη υψηλή ψηφιακή ωριμότητα, διευρύνοντας πιθανώς το χάσμα μεταξύ πρωτοπόρων και υπολοίπων, ακόμη κι αν ο κλάδος συνολικά γίνεται πιο αποδοτικός.
Διαβάστε ακόμη
