Η ενεργειακή ασφάλεια βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς σκηνής, στον απόηχο του πολέμου στη Μέση Ανατολή και των νέων πιέσεων στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Την ίδια στιγμή, μια νέα διάσταση προστίθεται στους ευρωπαϊκούς προβληματισμός, καθώς η αυξανόμενη εξάρτηση από τις κινεζικές τεχνολογίες καθαρής ενέργειας εγείρει ανησυχίες για την ενεργειακή και εθνική ασφάλεια των κρατών-μελών, σύμφωνα με έκθεση που επικαλούνται οι Financial Times.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, οι χώρες της Ευρώπης επιδιώκουν να επιταχύνουν τη μετάβαση στις ΑΠΕ, ωστόσο οι αλυσίδες εφοδιασμού παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ελεγχόμενες από την Κίνα. Ενδεικτικά, η χώρα παράγει περίπου 90% των παγκόσμιων φωτοβολταϊκών πάνελ, πάνω από 80% των ανεμογεννητριών και περίπου 80% των μπαταριών, ενώ έχει ισχυρή παρουσία και σε κρίσιμες πρώτες ύλες όπως οι σπάνιες γαίες. Η έκθεση, την οποία συνυπογράφει ο πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας στο Ηνωμένο Βασίλειο, Μάικλ Κόλινς, προειδοποιεί ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν έχουν υπολογίσει επαρκώς τους κινδύνους που προκύπτουν από αυτή την εξάρτηση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πιθανές διακοπές εφοδιασμού, εμπορικοί περιορισμοί, αλλά και ζητήματα κυβερνοασφάλειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχει ο κίνδυνος η Ευρώπη να βρεθεί ξαφνικά αντιμέτωπη με ένα σοβαρό πρόβλημα ασφάλειας, καθώς η Κίνα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τον έλεγχο των αλυσίδων παραγωγής ως εργαλείο πίεσης. Ήδη τα τελευταία χρόνια το Πεκίνο έχει χρησιμοποιήσει περιορισμούς στις εξαγωγές κρίσιμων υλικών, ενισχύοντας αυτούς τους προβληματισμούς.
Η έκθεση αναφέρει επίσης το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να πιέσουν την Ευρώπη να απομακρύνει την κινεζική τεχνολογία από τα ενεργειακά της δίκτυα, κάτι που θα μπορούσε να συνοδευτεί από δασμούς ή περιορισμούς συνεργασίας. Αντίστοιχα παραδείγματα έχουν ήδη υπάρξει στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Huawei, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να απαγορεύσει τη χρήση εξοπλισμού της κινεζικής εταιρείας στα δίκτυα 5G της χώρας. Η απόφαση αυτή ελήφθη έπειτα από ισχυρές πιέσεις που άσκησαν οι ΗΠΑ.
Ένα ακόμη σενάριο που εξετάζεται αφορά τον κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων ή απομακρυσμένης απενεργοποίησης εξοπλισμού μέσω «ψηφιακών διακοπτών ασφαλείας», αν και οι συντάκτες της μελέτης εκτιμούν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο παραμένει πολύ απίθανο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους μετατροπείς (inverters), οι οποίοι συνδέουν τα συστήματα ΑΠΕ με το ηλεκτρικό δίκτυο και θεωρούνται κρίσιμο αλλά ευάλωτο σημείο της ενεργειακής υποδομής.
Παρά τις ανησυχίες, η Κίνα απορρίπτει τις αιτιάσεις περί πολιτικής εργαλειοποίησης της τεχνολογικής της κυριαρχίας, υποστηρίζοντας ότι οι φθηνές τεχνολογίες καθαρής ενέργειας συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ένας εκ των συντακτών της έκθεσης, η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να αποφύγει μια νέα μορφή εξάρτησης: «να μην αντικαταστήσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα με μια εξάρτηση από κινεζική πράσινη τεχνολογία».
Ήδη ορισμένες χώρες κινούνται προς περιορισμούς. Το Ηνωμένο Βασίλειο απέρριψε σχέδια για κινεζικό εργοστάσιο ανεμογεννητριών στη Σκωτία, ενώ στην Ιταλία τέθηκαν προϋποθέσεις ώστε ο εξοπλισμός νέων ηλιακών έργων να μην προέρχεται από την Κίνα. Όπως τονίζει η έκθεση, η ενεργειακή μετάβαση παραμένει αναγκαία, όμως η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να προχωρήσει χωρίς να «δέσει» τις υποδομές της σε έναν μόνο προμηθευτή, γιατί, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, η καθαρή ενέργεια δεν πρέπει να γίνει ένα νέο ενεργειακό “μονοπάτι εξάρτησης”.
Διαβάστε ακόμη
