Σε φάση έντονης κινητικότητας εισέρχεται η αγορά των data centers, καθώς η παγκόσμια έκρηξη επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και το cloud μεταφράζεται σε αυξανόμενο ενδιαφέρον για νέες υποδομές υψηλής ισχύος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Ελλάδα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, τις ενεργειακές υποδομές και τη διαθεσιμότητα μεγάλων εκτάσεων, σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογικοί κολοσσοί αναζητούν νέα hubs εκτός των κορεσμένων αγορών της Βόρειας Ευρώπης.

Ο επενδυτικός «πυρετός» που καταγράφεται τα τελευταία δύο χρόνια, η αυξημένη ζήτηση για υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, data processing και αποθήκευσης δεδομένων, σε συνδυασμό με την ανάγκη για τοπική επεξεργασία δεδομένων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργεί ένα παράθυρο ευκαιρίας για χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία που ενεργοποιεί τόσο διεθνείς hyperscalers όσο και εγχώριους ενεργειακούς και τηλεπικοινωνιακούς ομίλους.

Την ευκαιρία που διαμορφώνεται από το νέο κύμα επενδύσεων σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και cloud επιδιώκει να «αδράξει» και η ΔΕΗ, τοποθετώντας τη Δυτική Μακεδονία στον χάρτη των μεγάλων ευρωπαϊκών data center hubs. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του ομίλου, Γιώργου Στάσση, στην Ουάσιγκτον, με βασικό αντικείμενο επαφές που συνδέονται με τη μεγάλη επένδυση του AI gigafactory που προωθεί η επιχείρηση στην περιοχή. Το project, εκτιμώμενου ύψους περίπου 2,3 δισ. ευρώ, αποτελεί τον πυρήνα της στρατηγικής της ΔΕΗ για αξιοποίηση των πρώην λιγνιτικών εκτάσεων και της διαθέσιμης ηλεκτρικής ισχύος σε υποδομές υψηλής ενεργειακής έντασης, όπως τα κέντρα δεδομένων επόμενης γενιάς.

Στο ραντάρ των επαφών βρίσκονται Αμερικανοί hyperscalers και πάροχοι τεχνολογίας, οι οποίοι αναζητούν νέα σημεία εγκατάστασης για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη. Στον χώρο κυριαρχούν όμιλοι όπως Microsoft, Google, Amazon, Meta, Oracle και OpenAI, με τις διεργασίες να κινούνται σε επίπεδο διερευνητικών επαφών για πιθανές συνεργασίες ή συμμετοχές στο project. Η επιλογή της Δυτικής Μακεδονίας συνδέεται με τη διαθεσιμότητα γης, την πρόσβαση σε δίκτυα υψηλής τάσης και την προοπτική παροχής ανταγωνιστικής πράσινης ενέργειας σε μεγάλες κλίμακες, στοιχεία που αποτελούν βασικά κριτήρια για την εγκατάσταση hyperscale data centers. Δεν είναι τυχαίο ότι το εμβληματικό project του AI giga factory στη Δυτική Μακεδονία αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης και σε πρόσφατη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον διευθυντή του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, Μάικλ Κράτσιος, επιβεβαιώνοντας ότι η επένδυση εξετάζεται και στο πλαίσιο της διατλαντικής συνεργασίας για τις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.

Η ΔΕΗ έχει ανακοινώσει την προοπτική σχεδιασμό αρχικά για 300 γιγαβάτ με δυνατότητα κλιμάκωσης ακόμη και προς το 1 GW. Πρόκειται για ένα μέγεθος που, εφόσον υλοποιηθεί, αλλάζει τα δεδομένα για την Ελλάδα στον χάρτη των μεγάλων υποδομών τεχνητής νοημοσύνης και cloud. Ο στόχος είναι η οριστικοποίηση του σχήματος και των βασικών παραμέτρων να γίνει έως τα τέλη του 2026.

Σε ώριμη φάση εισέρχεται και η επένδυση της Apto σε συνεργασία με την Dromeus Capital για την ανάπτυξη νέων data centers στην Ανατολική Αττική, συνολικού ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ.  Σημαντική κινητικότητα καταγράφεται και από την Ten Brinke, η οποία ενισχύει σταδιακά την παρουσία της στον κλάδο των data centers στην Ελλάδα. Αφετηρία αποτελεί το έργο «Data In Scale» στα Σπάτα, που υλοποιείται σε συνεργασία με τη ΔΕΗ και την EDGNEX (θυγατρική του ομίλου DAMAC) και βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής, με στόχο ολοκλήρωσης το 2026. Παράλληλα, η εταιρεία προωθεί τον σχεδιασμό τεσσάρων ακόμη εγκαταστάσεων data center, τόσο στην Αττική όσο και σε άλλες περιοχές της χώρας που διαθέτουν επαρκή ενεργειακή ισχύ και κατάλληλη χωροθέτηση για υποδομές υψηλής κατανάλωσης.

Οι νέες αγορές και το επενδυτικό ενδιαφέρον

Η Ελλάδα έχει αρχίσει να καταγράφεται ως αγορά-στόχος στον ευρωπαϊκό χάρτη των data centers, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι παραδοσιακοί κόμβοι της ηπείρου εμφανίζουν πλέον έντονα σημάδια κορεσμού. Η αυξανόμενη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ από εφαρμογές cloud και τεχνητής νοημοσύνης βρίσκει «κλειστές πόρτες» σε πόλεις όπως η Φρανκφούρτη, το Λονδίνο, το Άμστερνταμ, το Παρίσι και το Δουβλίνο, όπου η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας και χώρου έχει φτάσει στα όριά της. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατανάλωση των data centers αγγίζει ήδη έως και το 40% της συνολικής ηλεκτρικής ζήτησης των μητροπολιτικών περιοχών, ενώ για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων απαιτούνται χρόνοι αναμονής που μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 7 έως 10 χρόνια.

Η Ισπανία συγκεντρώνει σήμερα μερικά από τα μεγαλύτερα hyperscale projects στην Ευρώπη, με επενδύσεις που ξεπερνούν συνολικά τα 25-30 δισ. ευρώ μόνο την τρέχουσα δεκαετία. Η Amazon Web Services υλοποιεί επενδυτικό πρόγραμμα 15,7 δισ. ευρώ στην Αραγονία για πέντε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη cloud region της χώρας εκτός του παραδοσιακού ευρωπαϊκού άξονα. Η Microsoft προχωρά σε αντίστοιχη ανάπτυξη πολλών δισεκατομμυρίων σε campus σε Μαδρίτη και Σαραγόσα, ενισχύοντας τη δυναμικότητα της ισπανικής αγοράς που εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από περίπου 1,3 GW σήμερα σε πάνω από 2,1 GW τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, η Oracle επενδύει άνω του 1 δισ. δολαρίων για cloud region στη Μαδρίτη, ενώ νέοι παίκτες όπως η CoreWeave και εγχώριοι operators όπως η Nabiax εισέρχονται στην αγορά με εγκαταστάσεις δεκάδων MW. Συνολικά, η αξία της ισπανικής αγοράς hyperscale data centers υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 7,4 δισ. δολάρια έως το 2031, με ετήσια ανάπτυξη άνω του 16%, επιβεβαιώνοντας τη μετατόπιση επενδύσεων από τους κορεσμένους κόμβους της Βόρειας Ευρώπης προς τον ενεργειακά ευνοημένο ευρωπαϊκό Νότο.

Αντίστοιχα, η Ιταλία ενισχύει με γρήγορους ρυθμούς το αποτύπωμά της στον ευρωπαϊκό χάρτη των hyperscale data centers, με το Μιλάνο να εξελίσσεται σε βασικό κόμβο για την ανάπτυξη νέων υποδομών cloud και τεχνητής νοημοσύνης. Στο πλαίσιο αυτό, η Vantage Data Centers επεκτείνει σημαντικά την παρουσία της στη χώρα, αναπτύσσοντας δύο μεγάλα campuses στην ευρύτερη περιοχή του Μιλάνου. Το Milan I (MXP1) στο Carugate λειτουργεί ήδη ως βασική εγκατάσταση της εταιρείας, ενώ το Milan II (MXP2) στο Castelletto, περίπου 15 χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης, βρίσκεται υπό ανάπτυξη και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την άνοιξη του 2026. Το νέο campus θα περιλαμβάνει δύο κτίρια συνολικής ισχύος 32 MW και επένδυση περίπου 350 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας τη συνολική δυναμικότητα της Vantage στην περιοχή του Μιλάνου στα 96 MW. Οι εγκαταστάσεις σχεδιάζονται με προηγμένα συστήματα ψύξης και υψηλά πρότυπα ασφάλειας, ανταποκρινόμενες στις απαιτήσεις hyperscale πελατών, ενώ έχουν χαρακτηριστεί από την ιταλική κυβέρνηση ως στρατηγικές εθνικές υποδομές. Συνολικά, οι επενδύσεις της εταιρείας στην ιταλική αγορά εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσουν έως και τα 4 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια, επιβεβαιώνοντας τη μετατροπή της χώρας σε έναν από τους βασικούς μεσογειακούς πόλους ανάπτυξης data centers, σε μια περίοδο που οι επενδύσεις μετακινούνται από τους κορεσμένους κόμβους της Βόρειας Ευρώπης προς τον ευρωπαϊκό Νότο.

Η Πορτογαλία συγκεντρώνει πλέον ένα από τα πιο φιλόδοξα επενδυτικά κύματα σε data centers, με επίκεντρο το mega-campus της Σινές, που μετατρέπεται σε κόμβο για cloud και τεχνητή νοημοσύνη. Το μεγαλύτερο project είναι το Start Campus, επένδυση περίπου 8,5 δισ. ευρώ έως το 2030 από τα funds Davidson Kempner και Pioneer Point Partners, με στόχο τη δημιουργία συγκροτήματος έξι κτιρίων συνολικής ισχύος έως 1,2 GW, ένα από τα μεγαλύτερα data-center campuses στην Ευρώπη ήδη ένα κτίριο βρίσκεται σε λειτουργία και τα υπόλοιπα θα αναπτύσσονται σταδιακά μέσα στη δεκαετία, σύμφωνα με το Reuters. Παράλληλα, η Microsoft σχεδιάζει να επενδύσει περίπου 10 δισ. δολάρια για υποδομές cloud και AI στο ίδιο cluster, μία από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές επενδύσεις της εταιρείας, ενισχύοντας την ανάπτυξη υπολογιστικής ισχύος μεγάλης κλίμακας και τη ζήτηση για ενεργειακές υποδομές.

Συνολικά, το pipeline έργων στη χώρα ξεπερνά ήδη τα 310 MW υπό ανάπτυξη, ενώ η ισχύς των υφιστάμενων data centers παραμένει ακόμη σχετικά χαμηλή, γεγονός που δείχνει το μέγεθος της επερχόμενης επέκτασης. Την ίδια ώρα, η Λισαβόνα αναπτύσσεται ως δευτερεύων κόμβος με projects όπως αυτά των AtlasEdge και Merlin, ενώ μέχρι το τέλος της δεκαετίας η συνολική δυναμικότητα μπορεί να πολλαπλασιαστεί, καθιστώντας την Πορτογαλία σημαντικό μεσογειακό hub ψηφιακών και ενεργειακών υποδομών. Οι επενδύσεις αυτές συνδέονται με τη στρατηγική θέση της χώρας στον Ατλαντικό, την πρόσβαση σε υποθαλάσσια καλώδια και την υψηλή συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό μείγμα, στοιχεία που προσελκύουν hyperscalers και κεφάλαια υποδομών για έργα μεγάλης ενεργειακής κατανάλωσης.

Η Ρουμανία επιχειρεί επίσης να τοποθετηθεί δυναμικά στον ευρωπαϊκό χάρτη των data centers και της τεχνητής νοημοσύνης μέσα από ένα σύνολο μεγάλων ενεργειακών και ψηφιακών έργων. Κεντρικό εγχείρημα είναι το Black Sea AI Gigafactory, επένδυση έως και 5 δισ. ευρώ, που προβλέπει την εγκατάσταση περίπου 100.000 επιταχυντών τεχνητής νοημοσύνης σε δύο φάσεις: αρχικά στο πυρηνικό εργοστάσιο της Cernavodă και στη συνέχεια στο Doicești, όπου σχεδιάζεται η ανάπτυξη μικρού αρθρωτού αντιδραστήρα (SMR). Το έργο θα απαιτήσει περίπου 1,5 GW ηλεκτρικής ισχύος, συνδυάζοντας πυρηνική ενέργεια και ΑΠΕ, και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως περιφερειακός κόμβος υπολογιστικής ισχύος για υπηρεσίες AI στη Ρουμανία και τη ζώνη της Μαύρης Θάλασσας. Παράλληλα, το Βουκουρέστι συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα AI Factories του EuroHPC με την ανάπτυξη του RO AI Factory, που περιλαμβάνει υπερυπολογιστή βελτιστοποιημένο για AI και υποδομές για επιχειρήσεις και ερευνητικά ιδρύματα. Την αγορά παρακολουθεί στενά και η ΔΕΗ.

Τέλος, η Τουρκία καταγράφει σημαντική άνοδο ως αγορά data centers και ψηφιακών υποδομών, με μεγάλο κύμα επενδύσεων τόσο από διεθνείς παίκτες όσο και από εγχώριους παρόχους. Το μέγεθος της αγοράς δεδομένων στη χώρα αυξάνεται διαρκώς· η εγκατεστημένη ισχύς υπολογίζεται σε περίπου 66 MW σήμερα, αλλά πρόκειται να σχεδόν διπλασιαστεί σε 140 MW μέχρι το 2030, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης πάνω από 16 %, ενισχύοντας τη θέση της Τουρκίας ως ψηφιακού κόμβου που συνδέει Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Ασία, επισημαίνει το Bloomberg.

Παράλληλα, διεθνείς συνεργασίες ενισχύουν το επενδυτικό momentum: η Google Cloud και η Turkcell έχουν ανακοινώσει συμφωνία για την ίδρυση του πρώτου hyperscale περιφερειακού data center στην Τουρκία, ένα project που ενισχύει τη στρατηγική στόχευση της χώρας να γίνει περιφερειακός κόμβος cloud και υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης. Συνολικά, η αγορά data centers στην Τουρκία υποστηρίζεται από αυξανόμενη ζήτηση για ψηφιακές υπηρεσίες, cloud computing, AI workloads και τηλεπικοινωνιακές υποδομές, ενώ οι επενδύσεις σε hybrid cloud και υποδομές colocation συνεχίζουν να ενισχύονται με υψηλούς ρυθμούς.

Διαβάστε ακόμη