Η Ευρώπη πρωτοστατεί στην ανάπτυξη υπερσύγχρονων αντλιών θερμότητας που μπορούν να τροφοδοτήσουν ολόκληρες πόλεις, δείχνοντας τον δρόμο για τη μετάβαση σε αποδοτικές και καθαρές λύσεις θέρμανσης.

Στο Mannheim της Γερμανίας, η MVV Energie κατασκευάζει δύο τεράστιες μονάδες αντλιών θερμότητας, η καθεμία με ισχύ 82,5MW, φτάνοντας συνολικά τις 165MW, ικανές να καλύψουν τις ανάγκες περίπου 40.000 νοικοκυριών μέσω του τοπικού δικτύου district heating. Όπως μεταδίδει το BBC, οι αγωγοί που θα τροφοδοτούν τις αντλίες με νερό από τον Ρήνο έχουν διάμετρο 2 μέτρα, αρκετή για να περπατήσει κανείς όρθιος, και θα αντλούν 10.000 λίτρα νερού ανά δευτερόλεπτο. Το νερό επιστρέφει στο ποτάμι αφού έχει αποδώσει τη θερμότητά του, με μοντέλα που προβλέπουν ότι η μέση θερμοκρασία του Ρήνου θα αλλάξει λιγότερο από 0,1°C. Ο Felix Hack, project manager στη MVV Environment, εξηγεί ότι η επιλογή του εργοστασίου άνθρακα στο Mannheim ήταν στρατηγική, καθώς η τοποθεσία διαθέτει ισχυρό ηλεκτρικό δίκτυο και είναι ήδη ενσωματωμένη στο δίκτυο τηλεθέρμανσης, καθιστώντας την ιδανική για εγκατάσταση των giga αντλιών θερμότητας. Ο τρόπος λειτουργίας τους είναι παρόμοιος με τις οικιακές αντλίες θερμότητας: τα ψυκτικά μέσα εξατμίζονται με μικρή αύξηση θερμοκρασίας και στη συνέχεια συμπιέζονται για να αυξηθεί η θερμότητα, που μεταφέρεται στο δίκτυο θέρμανσης. Η διαφορά έγκειται στην κλίμακα, καθώς οι γιγάντιες μονάδες δεν περιορίζονται στο νοικοκυριό, αλλά μπορούν να θερμάνουν ολόκληρες γειτονιές και συνοικίες.

Η κατασκευή τέτοιων συστημάτων προφανώς μόνο φθηνή δεν θα μπορούσε να είναι. Το έργο στο Mannheim κοστίζει περίπου €200 εκατ. και αναμένεται να τεθεί πλήρως σε λειτουργία τον χειμώνα του 2028-29. Ο Alexandre de Rougemont, της Everllence (πρώην MAN Energy Solutions), επισημαίνει ότι το κόστος εξοπλισμού αντλιών θερμότητας φτάνει περίπου €500.000 ανά MW εγκατεστημένης ισχύος, χωρίς να περιλαμβάνονται κτίρια, υποδομές και συναφείς εγκαταστάσεις.

Τα project σε Δανία, Φινλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο

Στη Δανία, η Everllence εργάζεται σε ένα ακόμη μεγαλύτερο project στο Aalborg, με συνολική ισχύ 176MW μέσω τεσσάρων μονάδων 44MW η καθεμία, που θα καλύψουν περίπου το ένα τρίτο της συνολικής ζήτησης για θέρμανση της πόλης. Στο προηγούμενο project στο Esbjerg, οι ίδιες μονάδες χρησιμοποιούνται για παραγωγή 35MW η καθεμία, ενώ μεγάλες δεξαμενές αποθήκευσης ζεστού νερού, χωρητικότητας 200.000 κυβικών μέτρων, προσφέρουν ευελιξία: όταν η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος είναι υψηλή, οι αντλίες μπορούν να σταματήσουν και η θερμότητα να παρέχεται αποκλειστικά από την αποθήκη

Στο Ελσίνκι, όπου το θαλασσινό νερό είναι πολύ ρηχό, η εταιρεία Helen Oy έχει εγκαταστήσει αντλίες θερμότητας, καυστήρες βιομάζας και ηλεκτρικούς λέβητες σε ένα εκτεταμένο δίκτυο μήκους 1.400 km, που καλύπτει περίπου το 90% των κτιρίων της πόλης, παρέχοντας αποδοτική και ευέλικτη θέρμανση. Ο Timo Aaltonen, senior vice president heating and cooling στην Helen Oy, εξηγεί ότι οι ηλεκτρικοί λεβητες είναι πιο φθηνοί στην εγκατάσταση από τις αντλίες θερμότητας και μπορούν να αξιοποιήσουν πλεονάζουσα ανανεώσιμη ενέργεια, υποστηρίζοντας την ισορροπία του δικτύου.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, παρόλο που οι μονάδες δεν φτάνουν το μέγεθος των αντίστοιχων γερμανικών και δανικών, αναπτύσσονται νέα δίκτυα τηλεθέρμανσης (district heating), όπως το Exeter Energy Network σχεδιάζονται με ισχύ 12MW, χρησιμοποιώντας τρεις αντλίες αέρα-νερού 4MW η καθεμία, με πρώτη λειτουργία προγραμματισμένη για το 2028. Ο Keith Baker, ερευνητής στο Glasgow Caledonian University, σημειώνει ότι η αξιοποίηση θερμότητας από εγκαταλελειμμένα ορυχεία προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για μεγάλες αντλίες και συστήματα αποθήκευσης θερμότητας σε βιομηχανικές ή αγροτικές περιοχές. Οι τεράστιες αντλίες θερμότητας, σε συνδυασμό με τα δίκτυα τηλεθέρμανσης, παρέχουν μια αποτελεσματική, οικολογική και ευέλικτη λύση θέρμανσης, καθιστώντας δυνατή τη σταδιακή απεξάρτηση από τον άνθρακα και άλλες παραδοσιακές πηγές θέρμανσης.

Διαβάστε ακόμη