Η αγορά φωτοβολταϊκών έργων στην Ελλάδα εμφανίζει μια παράδοξη εικόνα: ενώ οι οικονομικοί δείκτες δεν δικαιολογούν τις υψηλές αποτιμήσεις, οι τιμές παραμένουν σταθερά υψηλές. Όπως σημειώνει ο Δρ. Στέλιος Λουμάκης, Πρόεδρος του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά (ΣΠΕΦ) μιλώντας στο energygame.gr, η εικόνα αυτή έρχεται ως αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων όπως η άγνοια της σημερινής λειτουργίας της αγοράς από μερίδα επενδυτών και ενός είδους ψυχολογικού momentum που οδηγεί επενδυτές να κινούνται περισσότερο με τη λογική της παρουσίας ή της μεταπώλησης παρά με αυστηρά οικονομικά κριτήρια.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι η αγορά φαίνεται να εισέρχεται σε φάση συγκέντρωσης: ο ίδιος προβλέπει ότι τα έργα που θα παραμείνουν είναι κυρίως καθετοποιημένες εταιρείες και μικρά έργα με προτεραιότητα κατανομής, ενώ οι μικρομεσαίοι επενδυτές ήδη επανεξετάζουν τις στρατηγικές τους. Ταυτόχρονα, η βιομηχανία και η κατανάλωση στρέφονται προς πιο ευέλικτες λύσεις, όπως μπαταρίες και συμπαραγωγή, αποδεικνύοντας ότι η πράσινη μετάβαση απαιτεί πλέον ανάλυση και προσαρμογή, όχι τυποποιημένες λύσεις.

«Τσιμπημένες» οι τιμές στην αγορά

Πιο αναλυτικά, αναφερόμενος στο ζήτημα των τιμών των φωτοβολταϊκών έργων ο κ. Λουμάκης σημειώνει ότι οι αποτιμήσεις εξακολουθούν να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, παρότι η οικονομική λογική δεν φαίνεται να το δικαιολογεί ειδικά για έργα που δεν έχουν προτεραιότητα κατανομής. Όπως εξηγεί, υπάρχουν επενδυτές που δεν έχουν πλήρη εικόνα του πώς λειτουργεί πλέον η αγορά ή οι οποίοι κινούνται περισσότερο με τη λογική της παρουσίας ή της μεταπώλησης παρά με αυστηρά οικονομικά κριτήρια.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι μικρομεσαίοι επενδυτές έχουν αρχίσει να επιβραδύνουν τη δραστηριότητά τους: Όσοι είχαν το φωτοβολταϊκό ως δευτερεύουσα δραστηριότητα ενδέχεται να μην επηρεάζονται άμεσα, εντούτοις, όπως λέει, όσοι βασίζονται σε αυτό ως σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους εξετάζουν ήδη την πώληση, πριν αλλάξουν περαιτέρω οι συνθήκες και οι τιμές. Στο πλαίσιο αυτό εκτιμά πως η αγορά οδηγείται σταδιακά σε συγκέντρωση. Στο νέο αυτό περιβάλλον, τονίζει, θα παραμείνουν κυρίως έργα καθετοποιημένων εταιρειών, καθώς και έργα έως 400 kW που προστατεύονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και έχουν προτεραιότητα κατανομής. Σύμφωνα με τον ίδιο, εντός της επόμενης τριετίας το τοπίο εκτιμάται ότι θα έχει αλλάξει πλήρως.

Το νέο τοπίο και το τέλος των τυποποιημένων λύσεων

Σε ό,τι αφορά την κατανάλωση και ειδικά στη βιομηχανία, ο κ. Λουμάκης σημειώνει, ότι η πράσινη μετάβαση δεν είναι δογματικά συνδεδεμένη μόνο με τα φωτοβολταϊκά καθώς λύσεις όπως οι μπαταρίες, η συμπαραγωγή και γενικότερα ο σωστός ενεργειακός σχεδιασμός αποτελούν σημαντικές εναλλακτικές λύσεις. Όπως τονίζει, ιδιαίτερα για βιομηχανίες που λειτουργούν σε 24ωρη βάση, η ενέργεια από φωτοβολταϊκά από μόνη της δεν καλύπτει τις ανάγκες, καθώς παράγεται κυρίως τις μεσημβρινές ώρες υπογραμμίζοντας την ανάγκη για εγκατάσταση μπαταριών.

Αναφερόμενος στην πορεία της αγοράς λιανικής και τους μικρούς καταναλωτές, ο κ. Λουμάκης μιλώντας για την είσοδο των πορτοκαλί τιμολογίων σημειώνει πως για τις επιχειρήσεις, τα δυναμικά τιμολόγια αποτελούν κίνητρο, αλλά πάντα εξαρτάται από το προφίλ κατανάλωσης, για παράδειγμα μία επιχείρηση που δουλεύει τη νύχτα, δεν μπορεί να αξιοποιήσει τις χαμηλές τιμές της ημέρας.

Συμπερασματικά, ο ίδιος τονίζει πως οι εύκολες, τυποποιημένες λύσεις έχουν τελειώσει. Όπως λέει, χρειάζεται εξατομικευμένο engineering: κάθε επιχείρηση πρέπει να συνεργαστεί με τον μηχανικό της, να κάνει ανάλυση και να βρει τις δικές της βέλτιστες λύσεις από την υπάρχουσα «παλέτα επιλογών». Η λογική «εγκαθιστώ μία λύση και τελείωσα» δεν ισχύει πλέον υπογραμμίζει ο ίδιος τονίζοντας ότι το engineering επανέρχεται ως βασική προϋπόθεση: κάθε επιχείρηση πρέπει να αναλύει το δικό της προφίλ φορτίου και να επιλέγει τον κατάλληλο συνδυασμό τεχνολογιών.

Το 2025 ως το έτος της νέας εποχής

Όπως σημειώνει, το 2025 αποτελεί το πρώτο έτος της νέας εποχής υπογραμμίζοντας ότι όσα ίσχυαν μέχρι πρόσφατα δεν αποτελούν πλέον οδηγό για το μέλλον, και πλέον δεν μπορεί κανείς να πει ότι δεν γνώριζε προς τα πού οδηγείται το σύστημα. Όπως σημειώνει, στον τομέα των ΑΠΕ, η αγορά οδηγείται όλο και περισσότερο σε διαχωρισμό της ζήτησης και σε λειτουργία σε πραγματικό χρόνο, κάτι που οδηγεί φυσιολογικά σε περικοπές παραγωγής, αλλά και σε μηδενικές ή αρνητικές τιμές. Όπως επισημαίνει, στην Ελλάδα παρατηρήθηκε το φαινόμενο σημαντικών περικοπών χωρίς να έχουν προηγηθεί μηδενικές ή αρνητικές τιμές. Αυτό αποδίδεται στο ότι αρχικά δεν επιτρέπονταν αρνητικές τιμές στην καθοδική αγορά εξισορρόπησης και στο ότι δεν τηρούνταν πλήρως τα προγράμματα αγοράς.

Οι ΦοΣΕ δεν είχαν έλεγχο στις εγχύσεις των πάρκων, αλλά ούτε και ισχυρό αντικίνητρο, αφού οι αποκλίσεις δεν οδηγούσαν σε ουσιαστική ζημία, όπως εξηγεί, από τον περασμένο Ιούνιο, η εικόνα στην αγορά άρχισε να εξομαλύνεται ως αποτέλεσμα της εισαγωγής αρνητικών τιμών στην καθοδική εξισορρόπηση. Με την αλλαγή αυτή, οι ΦοΣΕ, προκειμένου να αποφύγουν τα πέναλτι, άρχισαν να τηρούν αυστηρά τα προγράμματα και να αναλαμβάνουν την τηλεδιαχείριση των πάρκων μέσω set points. Έτσι, η αγορά οδηγείται σε ένα μοντέλο όπου θα εμφανίζονται συχνότερα μηδενικές και αρνητικές τιμές και λιγότερες περικοπές από τους διαχειριστές.

Οι νέες προκλήσεις στην αγορά ΑΠΕ και αποθήκευσης

Μιλώντας στο πρόσφατο Athens Energy Summit, ο κ. Λουμάκης τόνισε ότι το 2026 θα είναι πιο δύσκολη χρονιά για τα έργα ΑΠΕ, ειδικά τα φωτοβολταϊκά χωρίς προτεραιότητα κατανομής, με πιθανή απώλεια εισοδήματος άνω του 1/3 λόγω της προσθήκης 2–3 GW νέων Φ/Β σταθμών. Όπως σημείωσε, η αποθήκευση με τη σημερινή δίωρη χωρητικότητα δεν επαρκεί για την πολύωρη ανισορροπία της αγοράς. Διαχώρισε, δε, τις επενδυτικές προσεγγίσεις μεταξύ stand alone και behind-the-meter μπαταριών: οι πρώτες εστιάζουν σε δίωρη χωρητικότητα για arbitrage και αγορά εξισορρόπησης, καθώς μεγαλύτερη χωρητικότητα αυξάνει το ρίσκο. Όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, για την αντιμετώπιση των μηδενικών-αρνητικών τιμών απαιτούνται πολλαπλά GW δίωρης αποθήκευσης, ενώ το πρόβλημα δεν λύνεται πλήρως ακόμη και με ιδανική αποθήκευση όταν τα Φ/Β φτάσουν τα 20 GW το 2030. Επιπρόσθετα, ο κ. Λουμάκης επεσήμανε την ανάγκη αξιολόγησης όλων των αιτήσεων για Όρους Σύνδεσης αποθήκευσης (πάνω από 10 GW) ώστε να μη χαθούν πολύτιμες δυνατότητες, καθώς οι πρόσφατες μελέτες δείχνουν διαθέσιμη χωρητικότητα 1.8–2.9 GW στο δίκτυο.

Τέλος, για τα έργα πίσω από τον μετρητή, η δίωρη αποθήκευση έχει περιορισμένη επίδραση στην απόδοση και απαιτεί προσεκτική διαχείριση λόγω των 15λεπτων δημοπρασιών. Η επένδυση παραμένει σύνθετη, εξαρτώμενη από τη χωρητικότητα και την πορεία των stand alone σταθμών και των νέων Φ/Β.

Διαβάστε ακόμη