Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Ολομέλεια υπερψήφισε την Τρίτη τη νέα νομοθετική πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRMA) με 470 ψήφους υπέρ, 83 κατά και 108 αποχές. Ο σχεδιασμός αποσκοπεί στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της διοχέτευσης στοχευμένης χρηματοδότησης σε έργα που εκτείνονται σε όλο το φάσμα της αλυσίδας αξίας, από την εξόρυξη και την επεξεργασία έως τη διύλιση και την ανακύκλωση. Ο απώτερος στόχος είναι η αποτελεσματική διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και η ταχύτερη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων των κρατών-μελών.

Ευρωπαϊκό κέντρο για τις κρίσιμες πρώτες ύλες

Οι ευρωβουλευτές προτείνουν τη σύσταση ενός αυτόνομου ευρωπαϊκού κέντρου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRM), το οποίο θα διαθέτει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, σαφές πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης και δημοκρατική νομιμοποίηση. Ο εν λόγω οργανισμός θα αναλάβει τη συγκέντρωση εμπορικών δεδομένων, τον σχεδιασμό της ανθεκτικότητας της αγοράς, τον σχηματισμό αποθεμάτων, την υλοποίηση κοινών αγορών και την ενεργή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων. Για την εκπλήρωση των λειτουργικών του αναγκών, ζητείται η δημιουργία ειδικού ταμείου ύψους 2 δισ. ευρώ, το οποίο θα ενσωματωθεί στον μακροπρόθεσμο κοινοτικό προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034.

Έλεγχος εξαγωγών και ρήτρες εφοδιαστικής ανθεκτικότητας

Για την εξασφάλιση της εγχώριας επάρκειας, το Κοινοβούλιο προκρίνει την εισαγωγή ρήτρας ελέγχου των εξαγωγών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η ρύθμιση αυτή θα παρέχει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη δυνατότητα να επιβάλλει περιορισμούς στις εξαγωγές απορριμμάτων και αποβλήτων μόνιμων μαγνητών, διατηρώντας τα πολύτιμα ανακυκλώσιμα υλικά εντός των ευρωπαϊκών συνόρων.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή —και όχι οι επιμέρους εθνικές αρχές— θα αναλάβει την ευθύνη καθορισμού των «μεγάλων επιχειρήσεων» που αξιοποιούν κρίσιμες πρώτες ύλες σε στρατηγικούς τομείς, όπως η κατασκευή συσσωρευτών, οι υποδομές υδρογόνου, η αεροδιαστημική βιομηχανία (επανδρωμένα και μη αεροσκάφη, δορυφόροι) και η παραγωγή προηγμένων μικροεπεξεργαστών. Οι συγκεκριμένοι βιομηχανικοί όμιλοι θα φέρουν την υποχρέωση χαρτογράφησης των αλυσίδων εφοδιασμού τους, λαμβάνοντας μέτρα για την ελαχιστοποίηση των λειτουργικών κινδύνων (τρωτών σημείων). Επιπροσθέτως, η Επιτροπή καλείται να ανοίγει τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων για στρατηγικά έργα τουλάχιστον δύο φορές ετησίως, εξασφαλίζοντας σαφή και προβλέψιμα χρονοδιαγράμματα για τον επιχειρηματικό τομέα.

Μηχανισμοί σταθεροποίησης τιμών και αμυντική βιομηχανία

Με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ρυθμιστικού πλαισίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεκδικεί την εφαρμογή μηχανισμών σταθεροποίησης των τιμών, όπως οι συμβάσεις επί διαφορών, που θα προσφέρουν ασφάλεια εσόδων στους επενδυτές έργων εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης. Ακόμη, ζητείται η διεύρυνση του υφιστάμενου μηχανισμού κοινών αγορών της ΕΕ, προκειμένου να διευκολυνθεί η συντονισμένη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων σε όλα τα κράτη-μέλη.

Επιπλέον, αναδεικνύεται η σύνδεση των πρώτων υλών με τους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η άμεση κινητοποίηση του επικείμενου προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ώστε να χρηματοδοτηθούν στρατηγικά έργα πρώτων υλών που κρίνονται ζωτικής σημασίας για την αμυντική θωράκιση της ηπείρου.

Σχολιάζοντας τις νομοθετικές εξελίξεις, ο επικεφαλής ευρωβουλευτής Μοχάμεντ Σαχίμ δήλωσε: «Οι κρίσιμες πρώτες ύλες έχουν γίνει το συνάλλαγμα της γεωπολιτικής ισχύος. Εκείνοι που τις ελέγχουν, ελέγχουν το βιομηχανικό μας μέλλον, την ενεργειακή μας μετάβαση και την ασφάλειά μας. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να στέκεται στο περιθώριο, ενώ άλλοι ενισχύουν τον έλεγχό τους. Χρειαζόμαστε ένα ευρωπαϊκό κέντρο με τους οικονομικούς πόρους και την εντολή να δρα γρήγορα, προβλέποντας τις διαταραχές του εφοδιασμού και διασφαλίζοντας ότι οι ανάγκες μας δεν θα μετατραπούν σε μέσα γεωπολιτικής πίεσης. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με αξιόπιστες χώρες που συμμερίζονται τις αξίες μας, διασφαλίζοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού και τηρώντας τα ίδια υψηλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα».

Σε επόμενο στάδιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προετοιμάζεται για την έναρξη των θεσμικών διαπραγματεύσεων με τα κράτη-μέλη προκειμένου να οριστικοποιηθεί η τελική μορφή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Διαβάστε ακόμη