Την ανάπτυξη δύο παράλληλων ενεργειακών διαδρόμων εισηγείται ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, χαρακτηρίζοντας «παράλογη» την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση και προσφέροντας στην Άγκυρα έδαφος για τη διεκδίκηση ισότιμου ρόλου με την Αθήνα. Η παρέμβασή του υπερβαίνει τα όρια μιας απλής διπλωματικής πρότασης συνεννόησης, καθώς χτυπά απευθείας στον πυρήνα του γεωοικονομικού ανταγωνισμού για τις οδεύσεις εφοδιασμού της ευρωπαϊκής αγοράς. Υιοθετώντας αυτή τη γραμμή, ο Αμερικανός διπλωμάτης προωθεί κατευθύνσεις που εξυπηρετούν τις τουρκικές επιδιώξεις, σε μια συγκυρία όπου ο Κάθετος Διάδρομος κατοχυρώνει σαφές στρατηγικό πλεονέκτημα υπέρ της Ελλάδας.

Το κεντρικό διακύβευμα δεν αφορά τη δυνατότητα συνύπαρξης Ελλάδας και Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή, αλλά τους λόγους για τους οποίους ο Μπάρακ επιλέγει να εξισώσει τις δύο χώρες σε ένα πεδίο με ισχυρά γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Η εισήγησή του για δύο ενεργειακούς διαδρόμους αναβαθμίζει το αποτύπωμα της Τουρκίας, αποφεύγοντας να αναδείξει με αντίστοιχη ευκρίνεια τη βαρύτητα της ελληνικής όδευσης. Η προσωπική αυτή τοποθέτηση του Αμερικανού πρέσβη εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις προτεραιότητες που προωθεί, καθώς και για τις επιπτώσεις που επιφέρει η συγκεκριμένη προσέγγιση στις ελληνικές θέσεις.

Ο Κάθετος Διάδρομος συνιστά τον βασικό πυλώνα για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. Αξιοποιώντας τις ελληνικές υποδομές, το LNG διοχετεύεται προς τον βορρά, εξασφαλίζοντας εναλλακτικές λύσεις προμήθειας σε κράτη που επιδιώκουν τη διαφοροποίηση των ενεργειακών τους πηγών. Η γεωγραφική θέση της χώρας, οι τερματικοί σταθμοί υποδοχής και οι διασυνοριακές διασυνδέσεις των δικτύων της συνθέτουν κρίσιμα πλεονεκτήματα, τα οποία ισχυροποιούν τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.

Απέναντι σε αυτή την όδευση, η Τουρκία επιχειρεί να ενδυναμώσει τη δική της θέση ως διαμετακομιστικός κόμβος ενέργειας. Σε αυτή τη στρατηγική εντάσσεται η συζήτηση για την κατασκευή αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου από το Κατάρ, μέσω κρατών της Μέσης Ανατολής, προς την τουρκική επικράτεια. Εφόσον το συγκεκριμένο σχέδιο προχωρήσει, η Άγκυρα θα αποκτήσει πρόσθετα εργαλεία για να διεκδικήσει κεντρικό ρόλο στην τροφοδοσία της Ευρώπης. Η παράλληλη προώθηση αυτής της προοπτικής καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη θωράκιση του συγκριτικού πλεονεκτήματος που εξασφαλίζει η Ελλάδα μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.

Ο χαρακτηρισμός της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης από τον Μπάρακ ως «παράλογης» μετατοπίζει τη συζήτηση σε ένα γενικόλογο πλαίσιο συνεννόησης, παρακάμπτοντας τις υπαρκτές διαφορές των δύο χωρών και τις αποκλίνουσες στρατηγικές τους επιδιώξεις. Η πρότασή του για ανάπτυξη δύο ενεργειακών διαδρομών δεν φέρει ουδέτερο πρόσημο ως προς τις συνέπειές της, καθώς εκχωρεί ζωτικό χώρο στην Τουρκία σε έναν τομέα όπου η Ελλάδα έχει ήδη υλοποιήσει επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές για την ενίσχυση της γεωστρατηγικής της θέσης.

Η συγκεκριμένη επιλογή γεννά ερωτήματα αναφορικά με τις πραγματικές επιδιώξεις της παρέμβασης του Αμερικανού πρέσβη. Αντί να εστιάζει στην προάσπιση των αμερικανικών συμφερόντων, προκρίνει ένα μοντέλο που εξασφαλίζει στην Τουρκία παράλληλη ενεργειακή διαδρομή και αναβαθμισμένο ρόλο. Η προσέγγιση αυτή εξυπηρετεί αντικειμενικά τον στόχο της Άγκυρας να μετατραπεί σε κεντρικό ενεργειακό κόμβο, περιορίζοντας δυνητικά το συγκριτικό πλεονέκτημα των ελληνικών υποδομών.

Ο αγωγός των 15 δισ. δολαρίων και η TI Capital

Οι ανταγωνισμοί γύρω από τις ενεργειακές οδεύσεις δεν εξαντλούνται σε επίπεδο δημόσιων τοποθετήσεων, αλλά συνδέονται άμεσα με μεγάλα έργα υποδομών και ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα. Βάσει δημοσιεύματος του πρακτορείου Reuters στις 9 Οκτωβρίου 2026, ο Μπάρακ στήριξε τη συμμετοχή της επενδυτικής εταιρείας TI Capital σε σχέδιο αναβάθμισης του αγωγού Κιρκούκ – Μπανιάς, που διασυνδέει το Ιράκ με τη Συρία. Ο προϋπολογισμός του έργου εκτιμάται σε περίπου 15 δισ. δολάρια, με το ρεπορτάζ να καταγράφει παράλληλα τις οικονομικές σχέσεις του Αμερικανού απεσταλμένου με επενδυτικό σχήμα που τελεί υπό τη διαχείριση της εν λόγω εταιρείας.

Τα δεδομένα αυτά δεν τεκμηριώνουν από μόνα τους ότι ο Μπάρακ λειτουργεί με σκοπό την εξυπηρέτηση της Τουρκίας εις βάρος των ΗΠΑ. Προσθέτουν, εντούτοις, μια κρίσιμη διάσταση στη συζήτηση γύρω από τις ενεργειακές του πρωτοβουλίες και τις επενδυτικές επιλογές που προωθεί. Από ελληνικής πλευράς, το ουσιαστικό στοίχημα παραμένει η θωράκιση και η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου, αποτρέποντας την υποβάθμιση της σημασίας του μέσω προτάσεων που ενισχύουν τον ανταγωνιστικό ρόλο της Άγκυρας.

Το μέτωπο του Ιράν

Πέραν των τοποθετήσεών του για τον ενεργειακό χάρτη, ο Μπάρακ τοποθετήθηκε και επί της αντιπαράθεσης με το Ιράν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο εκδήλωσης αμερικανικής επίθεσης ακόμη και εντός του προσεχούς Σαββατοκύριακου. Όπως επισήμανε, ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί ανοιχτό τον δίαυλο για την επίτευξη συμφωνίας, με τις διαπραγματεύσεις να συνεχίζονται παρά τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Η ατζέντα των συνομιλιών περιλαμβάνει τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων και τον εμπλουτισμό ουρανίου, τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία, την άρση των κυρώσεων, τον τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων, τη συνδρομή προς το Ισραήλ, καθώς και τις συνέπειες στην περίπτωση που η Τεχεράνη συνεχίσει να απειλεί χώρες, συμμάχους των ΗΠΑ και κράτη του Κόλπου. Οι δηλώσεις του Μπάρακ καταδεικνύουν το εύρος των ζητημάτων που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση, την ώρα που η παρέμβασή του για τα ενεργειακά δίκτυα πυροδοτεί ξεχωριστές αντιδράσεις.

Για τα ελληνικά συμφέροντα, η ουσία εντοπίζεται στη μεθοδευμένη προσπάθεια της Τουρκίας να καταλάβει ακόμη ισχυρότερη θέση στις ενεργειακές ροές προς την ευρωπαϊκή αγορά. Η πρόταση του Μπάρακ για δύο διαδρόμους, συνδυαστικά με την υποβάθμιση της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης σε μια δήθεν «παράλογη» διαφωνία, τροφοδοτεί τον προβληματισμό γύρω από τις τουρκικές επιδιώξεις και τον ευθύ ανταγωνισμό με την Αθήνα. Το κεντρικό ερώτημα που ανακύπτει αφορά τους λόγους για τους οποίους ο Αμερικανός πρέσβης επιλέγει να προωθήσει τη συγκεκριμένη κατεύθυνση, αντί να αναδείξει τη στρατηγική βαρύτητα του Κάθετου Διαδρόμου, ο οποίος εξυπηρετεί άμεσα τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή.

Διαβάστε ακόμη