Στην ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας και Αιγύπτου και ειδικότερα στην πορεία της ηλεκτρικής διασύνδεσης GREGY αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στη συνάντηση που θα έχουν στο Ελ Αλαμέιν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι. Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια κομβική περίοδο για το έργο, καθώς παράλληλα με την τεχνική ωρίμανση του υποθαλάσσιου καλωδίου προχωρά πλέον και το δεύτερο, εξίσου κρίσιμο σκέλος του σχεδιασμού: η ανάπτυξη του τεράστιου χαρτοφυλακίου ΑΠΕ στην Αίγυπτο που προορίζεται να το τροφοδοτεί με πράσινη ηλεκτρική ενέργεια.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα συναντηθεί στις 12 το μεσημέρι με τον Αιγύπτιο πρόεδρο, ενώ στις 13.30 θα ακολουθήσει άτυπη τριμερής Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, με τη συμμετοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη. Στις 14.30 οι τρεις ηγέτες θα κάνουν δηλώσεις στον Τύπο. Η ευρύτερη ατζέντα περιλαμβάνει τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Λιβύη, τις θαλάσσιες ζώνες, τις περιφερειακές ισορροπίες και την ενέργεια.

Για το GREGY, πάντως, η συνάντηση έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς Αθήνα και Κάιρο έχουν επανειλημμένα δώσει στο έργο χαρακτήρα στρατηγικής προτεραιότητας. Ο ίδιος ο Αλ Σίσι, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα τον Μάιο του 2025, είχε χαρακτηρίσει την ηλεκτρική διασύνδεση έργο με περιφερειακή και διεθνή διάσταση και είχε ζητήσει την επιτάχυνση της υλοποίησής της. Η αιγυπτιακή προεδρία έχει επίσης υπογραμμίσει ότι το GREGY απολαμβάνει ισχυρή πολιτική και κυβερνητική στήριξη και από τις δύο χώρες.

Οι 3.200 τετραγωνικοί χιλιόμετρα που «κλειδώνουν» τις ΑΠΕ

Το σημαντικότερο νέο δεδομένο με το οποίο φτάνει το έργο στην αυριανή συνάντηση είναι η εξασφάλιση των εκτάσεων πάνω στις οποίες σχεδιάζεται να αναπτυχθούν οι μονάδες ΑΠΕ στην Αίγυπτο. Πρόκειται για συνολική επιφάνεια περίπου 3.200 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η οποία προορίζεται για τις εγκαταστάσεις παραγωγής που θα τροφοδοτούν το GREGY.

Η κίνηση αυτή έχει μεγαλύτερη σημασία από μια τυπική χωροθέτηση. Ουσιαστικά εξασφαλίζει το φυσικό αποτύπωμα του παραγωγικού σκέλους του project και επιτρέπει να ξεκινήσει η επόμενη φάση ωρίμανσης, με την παραχώρηση των εκτάσεων στον φορέα που θα αναπτύξει τις ΑΠΕ, την περιβαλλοντική αδειοδότηση και την προετοιμασία των έργων.

Ο μέχρι στιγμής σχεδιασμός προβλέπει ένα χαρτοφυλάκιο 8,5 GW, μέγεθος πολλαπλάσιο της ισχύος της ίδιας της διασύνδεσης, ώστε να υπάρχει επαρκής παραγωγή σε διαφορετικές ώρες της ημέρας και να μεγιστοποιείται η αξιοποίηση του καλωδίου.

Από τα 8,5 GW, τα 5,4 GW προβλέπεται να προέλθουν από αιολικά πάρκα και τα υπόλοιπα 3,1 GW από φωτοβολταϊκούς σταθμούς. Η μεγάλη συμμετοχή των αιολικών δεν είναι τυχαία, καθώς ο συνδυασμός των δύο τεχνολογιών έχει επιλεγεί με βάση τις μέχρι σήμερα τεχνικές μελέτες ώστε να περιορίζονται οι περίοδοι χαμηλής παραγωγής και να επιτυγχάνεται ανταγωνιστικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Στην παρούσα φάση δεν έχει ενσωματωθεί αποθήκευση στον βασικό σχεδιασμό. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, δεν θεωρείται οριστική. Εάν το κόστος των μπαταριών συνεχίσει να υποχωρεί τα επόμενα χρόνια, η οικονομική εξίσωση μπορεί να αλλάξει και μαζί της η τελική σύνθεση του παραγωγικού χαρτοφυλακίου.

Δύο έργα που πρέπει να φτάσουν μαζί στη γραμμή τερματισμού

Το στοίχημα πλέον είναι να ωριμάσουν παράλληλα οι δύο πλευρές της επένδυσης: το καλώδιο και οι μονάδες παραγωγής. Η κατασκευή της διασύνδεσης χωρίς να έχει ολοκληρωθεί εγκαίρως το χαρτοφυλάκιο των ΑΠΕ θα περιόριζε την αξιοποίησή της, ενώ αντίστοιχα οι νέες μονάδες στην Αίγυπτο χρειάζονται την εξαγωγική δίοδο προς την Ελλάδα και από εκεί προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Γι’ αυτό και οι διαδικασίες εξελίσσονται πλέον ταυτόχρονα. Από τη μία πλευρά προχωρούν οι ΑΠΕ και από την άλλη η Elica Interconnector, φορέας ανάπτυξης του GREGY, συνεχίζει τις τεχνικές μελέτες για το ίδιο το καλώδιο.

Μεταξύ των κρίσιμων βημάτων είναι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η θαλάσσια έρευνα κατά μήκος της όδευσης και οι μελέτες για τα χερσαία έργα. Ειδικά το marine survey θα δώσει την αναλυτική εικόνα του βυθού από την Αίγυπτο έως την Ελλάδα, προσδιορίζοντας την ακριβή διαδρομή του καλωδίου και τα σημεία στα οποία ενδέχεται να απαιτηθούν ειδικά έργα προστασίας.

Το GREGY σχεδιάζεται ως σύνδεση συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC) μεταξύ της περιοχής Wadi El Natroon στην Αίγυπτο και της Αττικής, με το μήκος της όδευσης να υπολογίζεται περίπου στα 954 χιλιόμετρα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση το έχει εντάξει στα Έργα Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PMI), στοιχείο που του δίνει πρόσβαση στο ευρωπαϊκό θεσμικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο για τις στρατηγικές διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές.

Από τις μελέτες στην επενδυτική απόφαση

Επόμενος μεγάλος σταθμός είναι η εκπόνηση του βασικού τεχνικού σχεδιασμού, του λεγόμενου FEED, ο οποίος θα συγκεντρώσει τα δεδομένα από τις επιμέρους τεχνικές και περιβαλλοντικές μελέτες και θα αποτυπώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια το κόστος, τις τεχνικές προδιαγραφές και τις απαιτήσεις κατασκευής.

Η ολοκλήρωση αυτού του κύκλου μελετών είναι απαραίτητη για να φτάσει το έργο στην Τελική Επενδυτική Απόφαση, το σημείο δηλαδή στο οποίο το GREGY θα περάσει από την περίοδο ανάπτυξης στην πραγματική φάση κατασκευής. Θα ακολουθήσουν οι μεγάλες συμβάσεις για το καλώδιο, τους μετατροπείς και τα υπόλοιπα έργα υποδομής.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή διάσταση του έργου ενισχύεται. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το έχει συμπεριλάβει στη δεύτερη ενωσιακή λίστα των Έργων Κοινού και Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος, επιβεβαιώνοντας ότι η σύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου αντιμετωπίζεται όχι απλώς ως διμερής υποδομή, αλλά ως τμήμα του ευρύτερου σχεδιασμού για τις ενεργειακές διασυνδέσεις της Ευρώπης με τη Βόρεια Αφρική.

Έργο περίπου 13 δισ. ευρώ μαζί με τις ΑΠΕ

Η κλίμακα της επένδυσης εξηγεί και γιατί το GREGY βρίσκεται τόσο ψηλά στην ενεργειακή ατζέντα των δύο χωρών. Μαζί με το χαρτοφυλάκιο των ΑΠΕ στην Αίγυπτο, το συνολικό επενδυτικό σχέδιο εκτιμάται σε περίπου 13 δισ. ευρώ, ενώ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη επαφές για τη χρηματοδότησή του.

Το ενδιαφέρον δεν αφορά μόνο την κατασκευή. Η εμπορική βάση της διασύνδεσης αποτελεί εξίσου κρίσιμο παράγοντα, καθώς η πράσινη ηλεκτρική ενέργεια που θα φτάνει στην Ελλάδα θα μπορεί είτε να διοχετεύεται στην εγχώρια αγορά είτε να κατευθύνεται προς μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων προμήθειας, αλλά και να εξάγεται περαιτέρω προς την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αυτή ακριβώς η διάσταση μετατρέπει το GREGY από μία ακόμη διασύνδεση σε ένα ευρύτερο σχέδιο δημιουργίας ενεργειακού διαδρόμου Βόρειας Αφρικής–Ελλάδας–Ευρώπης. Άλλωστε, στις προηγούμενες επαφές Αθήνας και Καΐρου η αιγυπτιακή πλευρά έχει περιγράψει ακριβώς έτσι το έργο: ως την πρώτη απευθείας διαδρομή μεταφοράς καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την ευρωπαϊκή αγορά μέσω της Ελλάδας.

Υπό αυτό το πρίσμα, η αυριανή συνάντηση Μητσοτάκη–Σίσι έρχεται σε διαφορετικό σημείο ωριμότητας σε σχέση με προηγούμενες πολιτικές επαφές γύρω από το GREGY. Το έργο εξακολουθεί να έχει μπροστά του κρίσιμες τεχνικές, αδειοδοτικές και χρηματοδοτικές αποφάσεις, ωστόσο πλέον διαθέτει συγκεκριμένο παραγωγικό σχεδιασμό, δεσμευμένες εκτάσεις για τα έργα ΑΠΕ και έναν κύκλο μελετών που βρίσκεται σε εξέλιξη. Το επόμενο ζητούμενο είναι αυτά τα επιμέρους κομμάτια να κινηθούν με κοινό βηματισμό, ώστε η ισχυρή πολιτική στήριξη που Αθήνα και Κάιρο δηλώνουν εδώ και χρόνια να μεταφραστεί σταδιακά σε κατασκευαστική ωριμότητα.

Διαβάστε ακόμη