Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου τροφοδοτεί τον πληθωρισμό και επιδρά αρνητικά στον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, σύμφωνα με την Έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2025. Όπως επισημαίνεται, οι επιπτώσεις αυτές εκδηλώνονται κυρίως μέσω της αύξησης του κόστους παραγωγής και της συρρίκνωσης του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, ενώ οι εξωτερικοί δίαυλοι ενισχύουν περαιτέρω τις αρνητικές συνέπειες, περιορίζοντας τη ζήτηση από το εξωτερικό. Τα συμπεράσματα της έκθεσης δείχνουν πως μια μέση ετήσια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 22% το 2026 θα οδηγήσει κατά μέσο όρο σε άνοδο του πληθωρισμού κατά περίπου 0,40 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και 0,34 το 2027, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά περίπου 0,10 και 0,12 μονάδες αντίστοιχα.
Τα συμπεράσματα αναδεικνύουν τον κρίσιμο ρόλο των εξελίξεων στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, όπως οι πρόσφατες εντάσεις στη Μέση Ανατολή, για την πορεία τόσο του πληθωρισμού όσο και της οικονομικής δραστηριότητας. Ως εκ τούτου, η στενή παρακολούθηση των ενεργειακών τιμών και των επιπτώσεών τους καθίσταται καθοριστική για την εκτίμηση των κινδύνων και τη διαμόρφωση οικονομικής πολιτικής, όπως τονίζεται στην ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Πώς μεταδίδεται η διαταραχή από τις αγορές πετρελαίου στην οικονομία
Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις, και ειδικότερα η ένταση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, έχουν ενισχύσει την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας, οδηγώντας σε μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις τιμές του πετρελαίου. Δεδομένου του καθοριστικού ρόλου της ενέργειας στο παραγωγικό κόστος και στο καταναλωτικό καλάθι, οι διακυμάνσεις των διεθνών τιμών πετρελαίου λειτουργούν ως βασικός παράγοντας ενίσχυσης των πληθωριστικών πιέσεων και πρόκλησης μακροοικονομικών διαταραχών στις οικονομίες που βασίζονται σε εισαγόμενα ενεργειακά αγαθά. Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου επηρεάζει την οικονομία μέσω πολλαπλών καναλιών.
Αφενός, αυξάνει το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων, προκαλώντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Αφετέρου, περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, λόγω της ανόδου του γενικού επιπέδου τιμών και των ενεργειακών δαπανών, οδηγώντας σε υποχώρηση της συνολικής ζήτησης.
Με βάση τα παραπάνω, η ανάλυση εξετάζει τις επιπτώσεις μιας εξωγενούς αύξησης της τιμής του πετρελαίου Brent στην ελληνική οικονομία, αξιοποιώντας δύο συμπληρωματικά υποδείγματα της Τράπεζας της Ελλάδος: το ετήσιο μακροοικονομικό υπόδειγμα και το δυναμικό στοχαστικό υπόδειγμα γενικής ισορροπίας (DSGE).
Το βασικό σενάριο προβλέπει μέση ετήσια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 22% το 2026, σε ευθυγράμμιση με αντίστοιχες παραδοχές των μακροοικονομικών προβολών της ΕΚΤ (Μάρτιος 2026). Παρά τις μεθοδολογικές διαφοροποιήσεις, και τα δύο υποδείγματα καταλήγουν σε παρόμοια συμπεράσματα: η εν λόγω διαταραχή ενισχύει τον πληθωρισμό και επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα.
Η αύξηση της διεθνούς τιμής πετρελαίου επηρεάζει την οικονομία μέσω διαύλων που αφορούν τόσο την προσφορά όσο και τη ζήτηση.
- Πρώτον, μέσω του κόστους παραγωγής: η ενέργεια αποτελεί βασική εισροή, επομένως η άνοδος της τιμής της αυξάνει το κόστος για τις επιχειρήσεις, το οποίο μετακυλίεται σταδιακά στις τελικές τιμές, ενισχύοντας τον πληθωρισμό.
- Δεύτερον, μέσω του διαθέσιμου εισοδήματος: οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και το γενικό επίπεδο τιμών μειώνουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, περιορίζοντας την κατανάλωση.
- Τρίτον, μέσω της εξωτερικής ζήτησης: η αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου επηρεάζει αρνητικά τους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας, περιορίζοντας τη ζήτηση για ελληνικές εξαγωγές, ενώ η άνοδος των εγχώριων τιμών επιβαρύνει και την ανταγωνιστικότητα.
Στο ετήσιο μακροοικονομικό υπόδειγμα, οι επιδράσεις αποτυπώνονται κυρίως μέσω του κόστους παραγωγής, των τιμών καταναλωτή και του πραγματικού εισοδήματος. Στο DSGE υπόδειγμα, που ενσωματώνει ακαμψίες τιμών και διεθνείς αλληλεπιδράσεις, η διαταραχή επηρεάζει επιπλέον τις αποφάσεις τιμολόγησης, τη δυναμική των τιμών και τη ζήτηση για κατανάλωση και επενδύσεις.
Τα συμπεράσματα της έκθεσης
Με βάση το ετήσιο υπόδειγμα, ο πληθωρισμός αυξάνεται κατά 0,38 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και κατά 0,27 το 2027, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ μειώνεται κατά 0,07 και 0,12 μονάδες αντίστοιχα. Στο DSGE υπόδειγμα, η αύξηση του πληθωρισμού εκτιμάται σε 0,42 μονάδες το 2026 και 0,41 το 2027, ενώ η ανάπτυξη υποχωρεί κατά 0,10 και 0,12 μονάδες αντίστοιχα. Σε επιμέρους μεγέθη, οι επενδύσεις και η απασχόληση επιβραδύνονται, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει σχεδόν στάσιμη το 2026 και μειώνεται το 2027. Το εμπορικό ισοζύγιο βελτιώνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς η πτώση των εισαγωγών υπερβαίνει εκείνη των εξαγωγών.
Βραχυπρόθεσμα, οι επιπτώσεις στο ΑΕΠ είναι πιο ήπιες λόγω της σταδιακής μετακύλισης του αυξημένου κόστους στις τιμές. Ωστόσο, σε επόμενες περιόδους, καθώς η επίδραση αυτή εντείνεται, οι αρνητικές συνέπειες στη ζήτηση και την οικονομική δραστηριότητα γίνονται πιο έντονες. Παράλληλα, παρατηρούνται και δευτερογενείς επιδράσεις μέσω της διεθνούς οικονομίας: η επιβράδυνση των εμπορικών εταίρων και η ενίσχυση του παγκόσμιου πληθωρισμού περιορίζουν περαιτέρω τη ζήτηση για ελληνικά προϊόντα. Συνολικά, σύμφωνα με τα ευρήματα των δύο υποδειγμάτων, και όπως αναφέρθηκε και στην αρχή του κειμένου, μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 22% οδηγεί κατά μέσο όρο σε άνοδο του πληθωρισμού κατά περίπου 0,40 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και 0,34 το 2027, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά περίπου 0,10 και 0,12 μονάδες αντίστοιχα.
Διαβάστε ακόμη
