Η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ και ο κινηματογραφικός τρόπος της υλοποίησής της προκάλεσαν έκπληξη σε παγκόσμιο επίπεδο. Ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη, αλλά και απορίες, προκάλεσαν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανέφερε το Σάββατο πως «εμείς θα κυβερνήσουμε τη χώρα μέχρι να καταστεί δυνατή μια ασφαλής, ομαλή και συνετή μετάβαση». Παράλληλα, ξεκαθάρισε πως οι ΗΠΑ θα έχουν ενεργό ρόλο στην πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας. «Θα βάλουμε τις πολύ μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές μας εταιρείες, τις μεγαλύτερες στον κόσμο, να πάνε εκεί, να δαπανήσουν δισεκατομμύρια δολάρια, να αποκαταστήσουν τις σοβαρά κατεστραμμένες πετρελαϊκές υποδομές και να αρχίσουν να αποφέρουν έσοδα στη χώρα», υπογράμμισε. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, με οργανισμούς όπως ο ΟΠΕΚ και η EIA να κάνουν λόγο για ποσότητες που ξεπερνούν τα 300 δισ. βαρέλια. Παρόλα αυτά, η παραγωγή πετρελαίου της χώρας παραμένει σχετικά μικρή και το στοίχημα που έθεσε ο Τραμπ είναι αρκετά δύσκολο.
Όπως σημειώνει το Bloomberg, η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας είναι πλέον «σκιά» του παλαιού εαυτού της, μετά από χρόνια υποεπενδύσεων, κακοδιαχείρισης και διεθνούς απομόνωσης. Η χώρα παράγει σήμερα γύρω στα 800.000 βαρέλια την ημέρα, περίπου το ένα τρίτο της παραγωγής που είχε πριν από μια δεκαετία και λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας προσφοράς. Οι αναλυτές συμφωνούν πως δύσκολα θα υπάρξει άμεση αύξηση στις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας. Η παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 150.000 βαρέλια ημερησίως μέσα σε λίγους μήνες, εάν αρθούν οι υφιστάμενες αμερικανικές κυρώσεις, οι οποίες θα παραμείνουν προς το παρόν σε ισχύ, ωστόσο η επιστροφή στα 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα ή και υψηλότερα θα απαιτούσε μεγάλης κλίμακας μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, ενώ μια τέτοια διαδικασία θα έπαιρνε χρόνια να ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με τον Economist, θα απαιτούνταν τουλάχιστον 110 δισ. δολάρια σε κεφαλαιουχικές δαπάνες, προκειμένου η παραγωγή της χώρας να επανέλθει στα επίπεδα που ήταν πριν από 15 χρόνια, ποσό διπλάσιο από ό,τι επένδυσαν συνολικά οι αμερικανικοί πετρελαϊκοί κολοσσοί παγκοσμίως το 2024. «Η σύλληψη του Μαδούρο από τον Τραμπ ήταν θεαματική και ταχύτατη. Το οικονομικό όφελος από αυτήν δεν θα είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο», σχολιάζει ο Economist.
| Κατάταξη | Χώρα | Αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου (δισ. βαρέλια) | Παγκόσμιο μερίδιο (%) |
|---|---|---|---|
| 1 | Βενεζουέλα | 303 | ~18–19% |
| 2 | Σαουδική Αραβία | 267 | ~16–17% |
| 3 | Ιράν | 208 | ~12% |
| 4 | Καναδάς | 163 | ~10% |
| 5 | Ιράκ | 145 | ~8–9% |
| 6 | Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα | 113 | ~6–7% |
| 7 | Κουβέιτ | 101 | ~6% |
| 8 | Ρωσία | 80 | ~5% |
| 9 | Ηνωμένες Πολιτείες | ~55–68* | ~4% |
| 10 | Λιβύη | 48 | ~3% |
Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο Μιχάλης Μαθιουλάκης, αναλυτής Ενεργειακής Στρατηγικής, Ακαδημαϊκός Διευθυντής του Ελληνικού Ενεργειακού Φόρουμ και Επιστημονικός Συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ, εξήγησε πως «είναι λάθος να διαβάσουμε τις εξελίξεις στην Βενεζουέλα με εκκίνηση την πετρελαϊκή θέση της χώρας. Το ότι η Βενεζουέλα έχει αποθέματα 300 δισ. βαρέλια και αντιπροσωπεύει το 20% των παγκόσμιων αποθεμάτων δεν σημαίνει και πολλά πράγματα καθώς δεν συνδέεται με υψηλή παραγωγή ούτε υψηλές εξαγωγές». «Ακόμα και στο παρελθόν, με την πλήρη συνεργασία με αμερικανικές εταιρείες, η Βενεζουέλα δεν ξεπέρασε ποτέ τα 3 εκ. βαρέλια/μέρα παραγωγής και τα 2 εκ. βαρέλια/μέρα εξαγωγών, οπότε ακόμα και αν πάρουν τον έλεγχο οι ΗΠΑ, δεν θα γίνει και κάτι ιδιαίτερο στις πετρελαϊκές δυνατότητες της χώρας», πρόσθεσε.
Η αναβίωση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας θα ήταν ένα έργο τεράστιας κλίμακας. Πέραν της αποκατάστασης των υποδομών, υπάρχει ανάγκη και για προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού, αφού εκατομμύρια άνθρωποι εγκατέλειψαν τη χώρα τα προηγούμενα χρόνια, μεταξύ των οποίων και εξειδικευμένοι εργάτες της πετρελαϊκής βιομηχανίας, που σήμερα εργάζονται σε παρόμοιες θέσεις στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Επίσης, υπάρχουν εκκρεμότητες με ξένα περιουσιακά στοιχεία στη χώρα, αφού σε αυτήν δραστηριοποιούνται εταιρείες όπως η ισπανική Repsol, η ιταλική Eni και η γαλλική Maurel et Prom, οι οποίες συνεργάζεται με την κρατική Petróleos de Venezuela (PDVSA). Παρόλα αυτά, το «βαρύ» αργό πετρέλαιο της Βενεζουέλας είναι αυτό ακριβώς που επιζητούν τα αμερικανικά διυλιστήρια.
Ο παράγοντας της Κίνας
Ένα άλλο μεγάλο «αγκάθι» στο όραμα του Τραμπ είναι ο παράγοντας της Κίνας. Κινεζικές εταιρείες έχουν επενδύσει σημαντικά σε έργα υποδομών στη Βενεζουέλα, όπως για παράδειγμα στις τηλεπικοινωνίες και σε υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που καθιστά πολύ δύσκολη οποιαδήποτε προσπάθεια των ΗΠΑ να μπλοκάρουν την επιρροή της Κίνας στο κράτος της Λατινικής Αμερικής. Αξίζει να σημειωθεί πως η Κίνα είναι ο βασικός αγοραστής του βενεζουελανικού πετρελαίου, συμμετέχει ενεργά στην εγχώρια παραγωγή μέσω κοινοπραξίας της κινεζικής πετρελαϊκής CNPC με την PDVSA, ενώ αποτελεί και βασικό πιστωτή της χώρας.
Το ρίσκο των επενδύσεων στη Βενεζουέλα και οι τιμές πετρελαίου
Επιπλέον, δεν είναι καθόλου σαφές πόσο πρόθυμες είναι οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, όπως η ExxonMobil, η ConoccoPhillips και η Chevron, να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια για το συγκεκριμένο εγχείρημα, το οποίο ενέχει πολύ μεγάλη ποσότητα ρίσκου, καθώς η Βενεζουέλα διακατέχεται από έντονη πολιτική αστάθεια αυτή τη στιγμή και εγείρονται ζητήματα ασφαλείας για τις επενδύσεις που καλούνται να αναλάβουν. Παρόλα αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί πως οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προστατεύσουν με στρατιωτικές δυνάμεις τις πετρελαϊκές υποδομές της χώρας.
Αποθαρρυντική για τις πετρελαϊκές εταιρείες είναι και η έλλειψη σταθερού νομικού και φορολογικού πλαισίου, ενώ ένας άλλος αποθαρρυντικός παράγοντας είναι η οικονομική βιωσιμότητα των επενδύσεων, με δεδομένο πως οι διεθνείς τιμές πετρελαίου έπεσαν πάνω από 20% το τελευταίο έτος, με το αμερικανικό πετρέλαιο WTI να φτάνει κάτω από τα 60 ευρώ το βαρέλι. Σε βάθος χρόνου, οι τιμές δεν αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά, καθώς η παγκόσμια αγορά είναι καλά εφοδιασμένη, ενώ η ζήτηση αναμένεται να παραμείνει υποτονική.
Σύμφωνα με εκτίμηση του Reuters, η Βενεζουέλα είναι απίθανο να δει ουσιαστική αύξηση της παραγωγής αργού πετρελαίου για πολλά χρόνια, ακόμη κι αν οι μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια. Αναλυτές, μάλιστα, προειδοποιούν ότι μια αποτυχημένη πολιτική μετάβαση με έντονο το αίσθημα της αμερικανικής παρέμβασης θα μπορούσε να προκαλέσει πολυετή εγχώρια αντίσταση, αφού στη χώρα δρουν ένοπλες ομάδες πολιτών και αντάρτικες οργανώσεις, γεγονός που αυξάνει τους κινδύνους αστάθειας.
Προβάδισμα για τη Chevron
Αξίζει να σημειωθεί πως η Chevron είναι η μόνη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία που συνεχίζει να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα, έχοντας εξασφαλίσει ειδική άδεια από το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών. Στο παρελθόν, στη χώρα δρούσαν και οι ExxonMobil, ConoccoPhillips, ωστόσο τα περιουσιακά τους στοιχεία εθνικοποιήθηκαν το 2007 από τον Όύγκο Τσάβες. Η Chevron συμμετέχει σε τέσσερις κοινοπραξίες με την κρατική PDVSA, που αφορούν περίπου το 20-25% της συνολικής παραγωγής της χώρας. Αυτό την τοποθετεί σε πλεονεκτική θέση, έναντι των ExxonMobil και ConoccoPhillips, οι οποίες προς το παρόν κρατούν στάση αναμονής.
Η Λατινική Αμερική σε επιφυλακή
Βλέποντας τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, να μεταφέρεται στις ΗΠΑ με χειροπέδες, πολλά στελέχη κυβερνήσεων γειτονικών κρατών ένιωσαν την ανησυχία τους να μεγαλώνει. Οι ανησυχίες τους επιβεβαιώθηκαν και από τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο. «Αν ζούσα στην Αβάνα και ήμουν μέλος της κυβέρνησης, θα ανησυχούσα τουλάχιστον λίγο», δήλωσε ο Ρούμπιο, σύμφωνα με όσα μετέδωσε η Le Monde. Λίγο νωρίτερα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι «η Κούβα δεν τα πάει πολύ καλά αυτή τη στιγμή» και ότι οι Κουβανοί «υποφέρουν εδώ και χρόνια». «Νομίζω ότι θα καταλήξουμε να μιλάμε για την Κούβα, επειδή είναι ένα αποτυχημένο κράτος και θέλουμε να βοηθήσουμε τον λαό», συμπλήρωσε.
Απειλές υπήρξαν και προς τον Κολομβιανό πρόεδρο, Γκουστάβο Πέτρο. Πιο αναλυτικά, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλώντας για αυτόν είπε: «Είναι ιδιοκτήτης εργοστασίων όπου παρασκευάζει κοκαΐνη. (…) Παρασκευάζει κοκαΐνη και την αποστέλλει στις Ηνωμένες Πολιτείες, οπότε πρέπει πραγματικά να προσέχει τα νώτα του».
Η θέση της Ελλάδας
Θέση για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο πήρε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. Με ανάρτησή του στα social media, ανέφερε πως «ο Νικολάς Μαδούρο ηγήθηκε μιας βίαιης και καταπιεστικής δικτατορίας που προκάλεσε ανείπωτη ταλαιπωρία στον λαό της Βενεζουέλας. Το τέλος του καθεστώτος του προσφέρει νέα ελπίδα για τη χώρα. Αυτή δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών». Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η θέση της Ελλάδας θα εκφραστεί θεσμικά στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Διαβάστε ακόμη
