Με ενισχυμένες δικλείδες ασφαλείας για την αποτίμηση των δημοτικών υποδομών, μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή της αυτοδιοίκησης και στοχευμένες παρεμβάσεις σε κρίσιμες διατάξεις, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε στις τελικές αλλαγές του νόμου για τη μεταρρύθμιση των υπηρεσιών ύδατος, διατηρώντας ωστόσο αμετάβλητο τον βασικό του σχεδιασμό. Οι βελτιώσεις που ενσωματώθηκαν μετά τη δημόσια διαβούλευση και την κοινοβουλευτική επεξεργασία επιχειρούν να απαντήσουν στις βασικές ενστάσεις της αυτοδιοίκησης και των εμπλεκόμενων φορέων, χωρίς να ανατρέπουν την κεντρική επιλογή της κυβέρνησης για επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ και συγκέντρωση της διαχείρισης των υπηρεσιών ύδατος σε δύο μεγάλους δημόσιους παρόχους.

Η βασική αρχιτεκτονική της μεταρρύθμισης παραμένει αμετάβλητη. Το νέο πλαίσιο εξακολουθεί να προβλέπει τη διεύρυνση της χωρικής αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, την ένταξη δεκάδων φορέων ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης στο νέο σχήμα, την ενίσχυση του εποπτικού ρόλου της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), καθώς και την υποχρέωση κατάρτισης οργανωμένων επενδυτικών σχεδίων για τις περιοχές που εντάσσονται στο νέο μοντέλο. Ωστόσο, σε αρκετά σημεία του τελικού κειμένου καταγράφονται ουσιαστικές βελτιώσεις, οι οποίες αποτυπώνουν μέρος των παρατηρήσεων που διατυπώθηκαν από δήμους, ΔΕΥΑ και άλλους φορείς κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης.

Ενισχύονται οι εγγυήσεις για την αποτίμηση των δικτύων

Η σημαντικότερη παρέμβαση εντοπίζεται στη διαδικασία αποτίμησης των υποδομών και της περιουσίας των φορέων που εντάσσονται στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Πρόκειται για ένα από τα ζητήματα που συγκέντρωσαν τις περισσότερες αντιδράσεις κατά τη δημόσια διαβούλευση, με την αυτοδιοίκηση να ζητά αυξημένες εγγυήσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα προσδιορίζεται η αξία των δημοτικών υποδομών.

Σε σχέση με το αρχικό σχέδιο, το τελικό κείμενο προβλέπει πλέον ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ελέγχου πριν από κάθε μεταβίβαση. Εισάγεται υποχρεωτικός οικονομικός, τεχνικός, λειτουργικός, νομικός και φορολογικός έλεγχος (due diligence), καθώς και αξιολόγηση της περιβαλλοντικής συμμόρφωσης των υποδομών. Για κάθε φορέα θα συντάσσεται έκθεση δέουσας επιμέλειας, αποτίμηση της αξίας των παγίων, ισολογισμός μεταβίβασης, προσδιορισμός της καθαρής παρούσας αξίας και προτεινόμενο τίμημα.

Παράλληλα, οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να ορίζουν δικούς τους τεχνικούς, οικονομικούς και νομικούς συμβούλους κατά τη διαδικασία, ενώ η ΡΑΑΕΥ αναλαμβάνει να εγκρίνει τόσο τη μεθοδολογία όσο και το αποτέλεσμα της αποτίμησης. Προβλέπεται επίσης διαδικασία επανεξέτασης, εφόσον η Αρχή διαπιστώσει αποκλίσεις, καθώς και δυνατότητα προσωρινής αποτίμησης στις περιπτώσεις όπου ο έλεγχος δεν έχει ολοκληρωθεί.

Διατηρείται η δυνατότητα των δήμων να κρατήσουν την κυριότητα των υποδομών

Σημαντικές διευκρινίσεις εισάγονται και ως προς τη δημοτική περιουσία, καθώς το τελικό κείμενο αποσαφηνίζει ότι η μεταφορά των υπηρεσιών δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά και μεταβίβαση της κυριότητας των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης.

Οι δήμοι διατηρούν τη δυνατότητα να κρατήσουν την κυριότητα των υποδομών τους και να παραχωρήσουν μόνο τη λειτουργία τους στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, λαμβάνοντας το προβλεπόμενο αντάλλαγμα χρήσης. Παράλληλα, εξειδικεύεται η διαδικασία δικαστικού προσδιορισμού της αξίας των περιουσιακών στοιχείων σε περίπτωση διαφωνίας. Εφόσον το δικαστήριο καθορίσει υψηλότερη αποζημίωση, η διαφορά καταβάλλεται από την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, ενώ στην αντίθετη περίπτωση ο δήμος υποχρεούται να επιστρέψει το αντίστοιχο ποσό.

Νέα εκπροσώπηση της αυτοδιοίκησης στην ΕΥΑΘ

Η σημαντικότερη ουσιαστική αλλαγή που ενσωματώθηκε στο τελικό κείμενο αφορά τη συμμετοχή της αυτοδιοίκησης στη διοίκηση των νέων σχημάτων. Μετά από σχετικό αίτημα που διατυπώθηκε κατά την κοινοβουλευτική διαδικασία, προστίθεται εκπρόσωπος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΥΑΘ.

Με τη ρύθμιση αυτή επιδιώκεται η ενίσχυση της θεσμικής συμμετοχής των δήμων στις αποφάσεις που αφορούν τη λειτουργία και τον επενδυτικό σχεδιασμό της εταιρείας, σε αντιστοιχία με τη συμμετοχή της ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΥΔΑΠ.

Παραμένει το πλαίσιο προστασίας των εργαζομένων

Στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων δεν καταγράφονται ουσιαστικές διαφοροποιήσεις ως προς τη φιλοσοφία του σχεδίου νόμου, ωστόσο αποσαφηνίζονται επιμέρους διαδικασίες εφαρμογής. Διατηρείται η πρόβλεψη ότι το προσωπικό των ΔΕΥΑ και των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων μεταφέρεται στις δύο εταιρείες με την ίδια σχέση εργασίας και πλήρη διατήρηση των εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.

Παράλληλα, παραμένει ως βασικός κανόνας η διατήρηση του τόπου εργασίας στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα, ενώ για το προσωπικό των δημοτικών υπηρεσιών εξακολουθεί να προβλέπεται ότι η επιλογή των εργαζομένων που θα μεταφερθούν θα γίνεται με απόφαση των δημοτικών συμβουλίων, λαμβάνοντας υπόψη τις λειτουργικές ανάγκες των δήμων.

Διευκρινίσεις για την άρδευση και τα έργα λειψυδρίας

Νομοτεχνικές βελτιώσεις καταγράφονται και στις διατάξεις που αφορούν τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων άρδευσης και των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων προς την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Οι παρεμβάσεις δεν μεταβάλλουν τη βασική επιλογή της μεταρρύθμισης, αλλά αποσαφηνίζουν τη διαδικασία εφαρμογής, τις μεταβατικές ρυθμίσεις και τις εξουσιοδοτήσεις για την έκδοση των αναγκαίων κανονιστικών πράξεων.

Αντίστοιχα, στα άρθρα που αφορούν την επιτάχυνση έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας και τις κατεπείγουσες διαδικασίες υλοποίησής τους, οι αλλαγές κινούνται κυρίως στο επίπεδο της νομικής και διαδικαστικής αποσαφήνισης, ενισχύοντας τη σαφήνεια του πλαισίου χωρίς να μεταβάλλουν τον βασικό μηχανισμό ενεργοποίησής του.

Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης δεν αλλάζει

Παρά τις βελτιώσεις που ενσωματώθηκαν στο τελικό κείμενο, η κεντρική κατεύθυνση του νομοσχεδίου παραμένει η ίδια. Το ΥΠΕΝ διατηρεί την επιλογή της συγκέντρωσης της διαχείρισης των υπηρεσιών ύδατος στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, θεωρώντας ότι το υφιστάμενο κατακερματισμένο μοντέλο δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες μεγάλων επενδύσεων, στον εκσυγχρονισμό των υποδομών και στις αυξανόμενες προκλήσεις της λειψυδρίας.

Οι αλλαγές που ενσωματώθηκαν μετά τη διαβούλευση δεν ανατρέπουν αυτή τη στρατηγική. Αντιθέτως, επιχειρούν να ενισχύσουν τις θεσμικές εγγυήσεις, να αποσαφηνίσουν κρίσιμες διαδικασίες και να καταστήσουν περισσότερο λειτουργικό το νέο πλαίσιο, απαντώντας σε ορισμένες από τις βασικές ενστάσεις που διατυπώθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση και την κοινοβουλευτική επεξεργασία του νομοσχεδίου.

Διαβάστε ακόμη