Η τέχνη ως ένας τρόπος να βλέπεις τον κόσμο και να οργανώνεις την εμπειρία, τις γνώσεις και κυρίως την στάση και τη διεκδίκηση, όχι απλά της αισθητικής, αλλά και της καθημερινής και κοινωνικής ζωής σου, δε μπορεί να μείνει αδιάφορη στις διάφορες αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας. Και το φυσικό μας περιβάλλον κι η κλιματική κρίση στους καιρούς μας αποτελούν ένα οικουμενικό πρόβλημα που δεν μπορεί να αφήσει αδιάφορους και τους ανθρώπους της Τέχνης. Έτσι, από τις 4 Ιουνίου και για έναν μήνα, ο Λόφος Νυμφών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών μετατρέπεται σε ένα σημείο όπου η σύγχρονη τέχνη συναντάται με την επιστήμη και προτείνει έναν δημόσιο διάλογο γύρω από την κλιματική κρίση, στο πλαίσιο της ομαδικής εικαστικής έκθεσης «Servare Intaminatum. Κλιματική Κρίση – Από το Αόρατο στο Ορατό ή πώς να αναπαραστήσεις το αδιανόητο» σε επιμέλεια του Δημήτρη Τρίκα.
22 καλλιτέχνες, 6 ομάδες performance και περισσότεροι από 25 ομιλήτριες κι ομιλητές, προτείνουν ένα νοητικό πείραμα βασισμένο στο δοκίμιο του Alan Weisman «Η Γη χωρίς εμάς», ώστε να κατανοήσουμε το κλιματικό παρόν μας: τι απομένει από τον άνθρωπο αν η παρουσία του στη Γη έχει ήδη ολοκληρωθεί; Ποιο είναι το αχνό αλλά ανθεκτικό σημάδι που αφήνει πίσω του στον πλανήτη — ή ακόμη και στο σύμπαν;
Η έκθεση καλεί τους επισκέπτες να αναγνωρίσουν και να επανεξετάσουν την κλιματική κρίση όχι μόνο ως περιβαλλοντική καταστροφή, αλλά ως απόρροια των πολιτικών και οικονομικών συστημάτων που κυριαρχούν στον πλανήτη. Δεν πρόκειται απλώς για ένα φυσικό φαινόμενο, αλλά για μια διαρθρωτική κρίση που αναδεικνύει τις συνέπειες ενός τρόπου ανάπτυξης βασισμένου στην υπερκατανάλωση, την εκμετάλλευση φυσικών πόρων και την εκμετάλλευση των ανθρώπων, ειδικά των φτωχότερων και πιο περιθωριοποιημένων πληθυσμών του πλανήτη. Παράλληλα, επιχειρεί να επαναφέρει στο βλέμμα σε ό,τι συστηματικά αποκρύπτεται: απόβλητα, ρύπανση, τοξικά κατάλοιπα, ενεργειακά ίχνη και διαστημικά απορρίμματα, που αποκαλύπτουν ότι η λογική της απόρριψης δεν γνωρίζει όρια. Το σύμπαν μετατρέπεται σε συνέχεια της γήινης χωματερής, επιβεβαιώνοντας ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τη Γη, αλλά και το ίδιο το φαντασιακό της ανθρώπινης κυριαρχίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η τέχνη γίνεται ο τόπος όπου το αδιανόητο της κλιματικής κρίσης μπορεί να αποκτήσει μορφή, αποκαλύπτοντας την αλληλεξάρτηση του ανθρώπου με τη φύση και τη σημασία της κοινωνικής και πολιτικής ευθύνης.
Η επιλογή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δεν είναι τυχαία. Με τη συμβολική του φόρτιση ως ιδεατού τόπου αστικής ουτοπίας, αλλά και ως χώρου που παρακολουθεί και ερευνά τον πλανήτη από την αρχή της σύγχρονης αστρονομίας, το Αστεροσκοπείο συνδέει την παρατήρηση του σύμπαντος με έναν αναστοχασμό γύρω από τη γη και την κλιματική κρίση.
Οι καλλιτέχνες και οι καλλιτέχνιδες που συμμετέχουν συγκροτούν, μέσα από τα έργα τους, μια συνολική και συλλογικού τύπου παρέμβαση στον χώρο του Αστεροσκοπείου. Η συνύπαρξη χώρου και έργων αναδεικνύει το μείζον πολιτικό, οικονομικό και πολιτισμικό ζήτημα της κλιματικής κρίσης, που γιγαντώνεται και απειλεί την ποιότητα ζωής των έμβιων όντων στον πλανήτη γη. Το κοντράστ ανάμεσα στον χώρο και τα έργα δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος για ερωτήματα, ιδέες και στοχασμούς πάνω στα κρίσιμα και υπό διεθνή συζήτηση ζητήματα που θέτει η κλιματική κρίση.
Η έκθεση είναι βαθιά πολιτική. Αναγνωρίζει ότι το μέλλον του πλανήτη εξαρτάται από το κατά πόσο οι κοινωνίες είναι έτοιμες να αμφισβητήσουν τις υπάρχουσες συνθήκες και να δράσουν για την οικολογική και κοινωνική αλλαγή. Σε αυτό το πλαίσιο, η καλλιτεχνική πρακτική ενεργοποιεί τον διάλογο γύρω από την πολιτική βούληση, την αλληλεγγύη και την αντοχή των κοινωνιών απέναντι στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές πιέσεις.
Από την οικολογία των 80’s και των 90’s έχουν πια περάσει πολλά χρόνια και το κυριότερο: η σκέψη έχει προχωρήσει. Από τη Donna Haraway και τον Bruno Latour, τις Νέες Οικολογίες, τον Οικοφεμινισμό και τον Οικοσοσιαλισμό, μέχρι την Berta Cáceres —την ακτιβίστρια των αυτόχθονων λαών της Ονδούρας που αγωνίστηκε για την προστασία του ποταμού Gualcarque και δολοφονήθηκε το 2016 από επιχειρηματικά συμφέροντα, γιατί «η γη ήταν ιερή και δεν πωλείται»— και τον Michael Löwy, έχει σχηματιστεί ένα αρχιπέλαγος ρευμάτων, κινημάτων και δράσεων που αρνούνται να διαχωρίσουν οικολογία, φύλο, φυλή και τάξη. Μαζί συγκροτούν ένα συναρπαστικό εναλλακτικό αφήγημα για τον κόσμο, έναν κόσμο που δεν έχει ακόμα φανεί, αλλά ήδη αγωνίζεται να υπάρξει.
Η έκθεση μας καλεί να φανταστούμε τη γη όχι ως αντικείμενο εκμετάλλευσης, αλλά ως ζωντανό σώμα, εύθραυστο και κοινό. Το ερώτημα, ίσως τελικά, δεν είναι πώς θα σωθεί ο πλανήτης, αλλά πώς θα μάθουμε να ζούμε χωρίς να λειτουργούμε ως παράσιτα. Πώς θα μετασχηματίσουμε τα απόβλητα σε μνήμη, την κρίση σε αφήγηση και την καταστροφή σε αφετηρία ενός άλλου τρόπου ζωής και ύπαρξης; Αυτά δεν είναι ρητορικά ερωτήματα. Είναι οι μόνες ερωτήσεις που μετράνε.
Η έκθεση πλαισιώνεται από ένα μεγάλο δημόσιο πρόγραμμα, που πραγματοποιείται στις 5, 11, 12, 18, 19, 20, 24 και 26 Ιουνίου 2026 και συγκροτείται σε συνεργασία με θεωρητικούς, επιστήμονες, ανεξάρτητους ερευνητές, καλλιτέχνες, ακτιβίστριες και ακτιβιστές. Μέσα από συζητήσεις, στρογγυλά τραπέζια και παρουσιάσεις, περισσότεροι από 25 ομιλητές και ομιλήτριες ανοίγουν ζητήματα που αφορούν την αρχιτεκτονική των κοινών, την επιστημολογία της περιβαλλοντικής κρίσης, τις ψευδείς κλιματικές λύσεις, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τον οικοφεμινισμό, τα υδάτινα μέλλοντα και τις νέες οικολογίες ζωής.
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες/ιδες: Δημήτρης Αληθεινός, Γιώργος Δρόσος, Ράνια Εμμανουηλίδου, Δημήτρης Εφέογλου, Θοδωρής Ζαφειρόπουλος, Νίκος Iavazzo & Ανδρέας Καλλή, Αναστάσης Καρράς, Πέγκυ Κλιάφα, Κώστας Κοϊνός, Παναγιώτης Κουλουράς, Ανδρέας Λόλης, Κατερίνα Μπότσαρη, Πανδώρα Μουρίκη, Ελένη Πανουκλιά, Αντιγόνη Πασίδη, ‘Αννα Προβατάρη, Πάνος Σκλαβενίτης, Κώστας Τζημούλης, Klajdi Tsano, Έφη Χαλιορή, Δέσποινα Χαριτωνίδη.
Συμμετέχοντες/ουσες Performers: Φανή Αράπη, Ομάδα ΦΡΜΚ / περιοδικό Φάρμακο, Άννα Τζάκου & Δέσποινα Χατζηπαυλίδου, Collectif MASI (Μαντλέν Ανηψητάκη και Simon Riedler), Ελένη Μεσάδου, Φωτεινή Καλλέ.
Συμμετέχοντες/ουσες ομιλητές/ομιλήτριες Δημόσιου Προγράμματος: Νίκος Αναστασόπουλος, Πηνελόπη Ηλιάσκου, Δήμητρα Θεοχάρη, Θανάσης Πετσίνης, Μαριέφη Γκούμα, εκπρόσωποι της ομάδας Μπουλούκι, Μάνια Μπενίση, Αριάδνη Αργυράκη, Γιώργος Μπουγιούκος, Κώστας Ευσταθίου, Δρ. Νικόλαος Μιχαλόπουλος, Αντώνης Μαυρόπουλος, Κατερίνα Αθανασίου, Τέλης Τύμπας, Γιώργος Βελεγράκης, Έλλη Δανάη Βαρτζιώτη, Νίκος Χατζηαργυρίου, Γιώργος Μπιθυμήτρης, Ιάσωνας Ζαρίκος, Πέννυ Τραυλού, Βασιλική Σηφοστρατουδάκη, Αταλάντη Μουσούρη, Μαρία Πετεινάκη, Τζένη Μαρκέτου, Άννα Τζάκου, Γιώργος Παπαλεξίου, Γιώργος Κόκκινος, Μίνα Καραβαντά κ.ά.
Ταυτότητα Έκθεσης:
- Τίτλος: Servare Intaminatum. Κλιματική Κρίση – Από το Αόρατο στο Ορατό ή πώς να αναπαραστήσεις το αδιανόητο
- Επιμέλεια: Δημήτρης Τρίκας
- Επιμελητική ομάδα: Αλεξάνδρα Ασσαντουριάν, Διώνη Ζούβελου
- Διάρκεια: 4 Ιουνίου – 4 Ιουλίου 2026
- Χώρος: Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Λόφος Νυμφών, Αθήνα
- Ημέρες και ώρες λειτουργίας: Τετάρτη – Σάββατο, 19:00-22:30
- Εγκαίνια: Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026, 19:00-22:30
- Δημόσιο Πρόγραμμα: 5, 11, 12, 18, 19, 20, 24 και 26 Ιουνίου 2026
- Διοργάνωση: ΑΜΚΕ ΡΙΖΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Διαβάστε ακόμη
