Ένα από τα ερωτήματα που έχει απασχολήσει πολλούς από εμάς είναι το γιατί, ενώ ο υδράργυρος μπορεί να δείχνει τον ίδιο αριθμό σε δύο διαφορετικές περιοχές, στην πόλη η ζέστη είναι πιο αφόρητη σε σύγκριση με την επαρχία. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν πρόκειται για απλώς μια «αίσθηση». Πρόκειται για το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας (urban heat island), ένα μετρήσιμο κλιματικό φαινόμενο που κάνει τα αστικά κέντρα σημαντικά θερμότερα από τις γύρω αγροτικές περιοχές.

Οι πόλεις αποτελούνται κυρίως από υλικά όπως άσφαλτος, μπετόν και μέταλλο, τα οποία απορροφούν έντονα την ηλιακή ακτινοβολία και τη μετατρέπουν σε θερμότητα. Σε αντίθεση με τη φυσική βλάστηση, αυτά τα υλικά δεν «αναπνέουν» και δεν συμβάλλουν στην ψύξη του περιβάλλοντος μέσω εξάτμισης.

Η θερμότητα που αποθηκεύεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, απελευθερώνεται ξανά τη νύχτα, με αποτέλεσμα οι πόλεις να παραμένουν θερμές ακόμη και όταν η θερμοκρασία πέφτει στις γύρω περιοχές.

Ακόμη, η πυκνή δόμηση με ψηλά κτίρια περιορίζει τη ροή του αέρα, εγκλωβίζοντας τη ζέστη ανάμεσα στους δρόμους και τις γειτονιές. Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο το φαινόμενο, ειδικά στα κέντρα των μεγάλων πόλεων. Παράλληλα, η ρύπανση από τα οχήματα και τη βιομηχανία επιβαρύνει την κατάσταση, καθώς συμβάλλει στην παγίδευση της θερμότητας στην ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με δεδομένα του Copernicus Climate Change Service (C3S) που επικαλείται το euronews, σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις όπως το Λονδίνο και το Παρίσι, οι θερμοκρασίες στο κέντρο μπορεί να είναι περίπου 4°C υψηλότερες από πόλεις και χωριά της επαρχίας, τη νύχτα.

Η αστική θερμική νησίδα δεν είναι μόνο θέμα άνεσης, αλλά και δημόσιας υγείας. Οι υψηλές θερμοκρασίες συνδέονται με προβλήματα όπως θερμοπληξία, αναπνευστικές δυσκολίες και επιδείνωση χρόνιων παθήσεων. Έρευνες έχουν δείξει ότι αυξημένες θερμοκρασίες στις πόλεις συνέβαλαν σε περίπου 6.700 πρόωρους θανάτους κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2015 στην Ευρώπη, ενώ τα τελευταία χρόνια οι θερμικές επιπτώσεις αυξάνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής. Με περίπου το 75% των Ευρωπαίων να ζει σε αστικές περιοχές, η σημασία του προβλήματος γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

Πώς μπορούν να «δροσιστούν» οι πόλεις

Παρότι η χρήση κλιματιστικών προσφέρει άμεση ανακούφιση, συμβάλλει στην κατανάλωση ενέργειας και στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενισχύοντας μακροπρόθεσμα την υπερθέρμανση.

Αντίθετα, υπάρχουν πιο βιώσιμες λύσεις:

  • Χρήση ανοιχτόχρωμων και ανακλαστικών υλικών σε στέγες και δρόμους, που μειώνουν την απορρόφηση θερμότητας
  • «Λευκές στέγες» που βοηθούν στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας στα κτίρια
  • Αύξηση του αστικού πρασίνου, καθώς τα δέντρα λειτουργούν ως φυσικά κλιματιστικά μέσω της εξάτμισης και της σκίασης
  • Πράσινες στέγες και κάθετοι κήποι σε κτίρια για περιορισμένους χώρους
  • Περισσότερα υδάτινα στοιχεία, όπως μικρές λίμνες και σιντριβάνια
  • Μείωση της κυκλοφορίας οχημάτων και ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς

Το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας δείχνει ξεκάθαρα ότι ο τρόπος με τον οποίο χτίζονται και λειτουργούν οι πόλεις επηρεάζει άμεσα το μικροκλίμα τους και γι’ αυτό είναι απαραίτητο να γίνουν οι  κατάλληλες παρεμβάσεις στον σχεδιασμό και στις υποδομές τους, έτσι ώστε να μπορούν να «αναπνέουν» καλύτερα.

Διαβάστε ακόμη