Η Αττική ετοιμάζεται να αποχαιρετήσει τον Μάρτιο, με τα υδρολογικά δεδομένα του φετινού χειμώνα να δίνουν την πρώτη καθαρή «ακτινογραφία» της κατάστασης. Τα πρώτα συμπεράσματα δεν αφήνουν περιθώρια ωραιοποίησης. Τουναντίον, επιβάλλουν ρεαλισμό. Κύκλοι της ΕΥΔΑΠ επισημαίνουν στο energygame.gr ότι οι φετινές βροχοπτώσεις και οι χιονοπτώσεις έδωσαν πράγματι μια μικρή «ανάσα» στο σύστημα, χαρίζοντας πολύτιμο, αλλά περιορισμένο χρόνο για να προχωρήσουν κρίσιμα έργα ενάντια στη μάχη της λειψυδρίας. Όπως επισημάνθηκε και στο Greek Water Summit 2026, «το πραγματικό διακύβευμα είναι να μη φτάνουμε να σχεδιάζουμε μόνο όταν το πρόβλημα μας εξαναγκάζει να το λύσουμε». Με τη συζήτηση να στρέφεται στην Αττική, το μήνυμα που εκπέμπεται από την αγορά είναι ξεκάθαρο και χωρίς περιθώρια παρερμηνειών. «Το ότι βρέχει και χιονίζει δεν είναι δικαιολογία για να μην κάνουμε τίποτα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός.
Η κατανάλωση νερού στην περιφέρεια παραμένει σταθερά υψηλή, αγγίζοντας το 1 εκατομμύριο κυβικά μέτρα ημερησίως, την ώρα που οι εισροές στους ταμιευτήρες ακολουθούν τα τελευταία χρόνια αντίθετη πορεία, με πτωτική τάση λόγω μειωμένων βροχοπτώσεων και παρατεταμένων περιόδων ανομβρίας. Πρόκειται για μια εύθραυστη ισορροπία, η διαχείριση της οποίας βαραίνει τόσο την Πολιτεία όσο και την ΕΥΔΑΠ, που καλούνται να διασφαλίσουν όχι μόνο την επάρκεια, αλλά και την ποιότητα του νερού που φτάνει στη βρύση της πρωτεύουσας. Το λεκανοπέδιο παραμένει «αχόρταγο», καταναλώνοντας τα αποθέματά του με ρυθμούς ταχύτερους από εκείνους με τους οποίους μπορούν να αναπληρωθούν. «Η κλιματική κρίση δεν θα είναι επιεικής μαζί μας τα επόμενα χρόνια», προειδοποιούν πηγές της αγοράς.
Η εικόνα στους ταμιευτήρες
Άνθρωποι με γνώση του θέματος επισημαίνουν πως παρά τις πιέσεις που έχουν καταγραφεί τα τρία τελευταία χρόνια, η φετινή υδρολογική περίοδος εμφανίζει ορισμένα ενθαρρυντικά στοιχεία. Στη Δυτική Ελλάδα, που αποτελεί την πιο βροχερή περιοχή της χώρας, το συνολικό ύψος βροχής μέσα σε διάστημα μόλις ενάμιση μήνα ξεπέρασε σε πολλές περιοχές τα 1.000 χιλιοστά, ενώ σε ορισμένες τοπικές καταγραφές καταγράφηκαν ακόμη και ποσότητες άνω των 2.000 χιλιοστών.
Στην ορεινή Ναυπακτία, όπου βρίσκεται η λεκάνη απορροής του φράγματος του Ευήνου, της πιο παραγωγικής υδρολογικά περιοχής του συστήματος, το συνολικό ύψος βροχής κατά τις πρώτες περίπου 70 ημέρες του έτους έφτασε τα 1.000 χιλιοστά. Στη λεκάνη απορροής της λίμνης του Μόρνου στη Φωκίδα, που αποτελεί τη βασική δεξαμενή αποθήκευσης νερού για την Αττική, τα καταγεγραμμένα ύψη βροχής ξεπέρασαν τα 600 χιλιοστά.
Ακόμη και στη λεκάνη απορροής του Βοιωτικού Κηφισού, η οποία καταλήγει στη λίμνη Υλίκη και βρίσκεται σε μια περιοχή της ανατολικής Ελλάδας που παραδοσιακά δέχεται λιγότερες βροχοπτώσεις, οι καταγραφές εμφανίζονται βελτιωμένες. Παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα καιρικά συστήματα προσεγγίζουν τη χώρα από τα δυτικά και συναντούν πρώτα τον ορεινό όγκο της Πίνδου, οι βροχοπτώσεις που τελικά έφτασαν στη Βοιωτία αποδείχθηκαν ικανοποιητικές, με τα ύψη να κινούνται πάνω από τον μέσο όρο.
Τα νούμερα
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, η εικόνα των ταμιευτήρων της Αττικής τα τελευταία χρόνια θυμίζει περισσότερο μια διαδρομή διαρκούς υποχώρησης, με μια μικρή, αλλά κρίσιμη ανάκαμψη να καταγράφεται μέσα στο 2026. Αν πάρει κανείς ως σημείο αναφοράς το 2022, όταν το σύστημα διέθετε 1.312.671.000 κυβικά μέτρα νερού, γίνεται σαφές πόσο έχει μεταβληθεί το ισοζύγιο: σήμερα τα αποθέματα διαμορφώνονται στα 720.245.000 κυβικά μέτρα, δηλαδή κατά 592.426.000 κυβικά μέτρα χαμηλότερα. Με άλλα λόγια, σχεδόν ο μισός «όγκος ασφαλείας» έχει χαθεί μέσα σε μια τετραετία.
Η επιδείνωση αυτή κορυφώθηκε το 2025, όταν τα αποθέματα είχαν διολισθήσει σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα, εντείνοντας τις ανησυχίες για την επάρκεια του συστήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, το 2026 έρχεται να ανακόψει, έστω προσωρινά, την καθοδική πορεία, επαναφέροντας το σύστημα σε μια πιο διαχειρίσιμη ζώνη γύρω από τα 720 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Πίσω από τη συνολική εικόνα κρύβονται έντονες διαφοροποιήσεις ανά ταμιευτήρα. Ο Μόρνος, που αποτελεί τη βασική «ραχοκοκαλιά» της υδροδότησης, έχει υποχωρήσει από 688.314.000 σε 450.176.000 κυβικά μέτρα, χάνοντας ένα πολύ σημαντικό μέρος των αποθεμάτων του. Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα στην Υλίκη, όπου από 504.561.000 κυβικά μέτρα το 2022 απομένουν πλέον μόλις 159.372.000 κυβικά μέτρα, αποτυπώνοντας τη μεγαλύτερη πίεση στο σύστημα.
Αντίθετα, ο Εύηνος εμφανίζει πιο ήπια κάμψη, από 93.643.000 σε 79.462.000 κυβικά μέτρα, ενώ ο Μαραθώνας κινείται αντίρροπα, καταγράφοντας αύξηση από 26.153.000 σε 31.235.000 κυβικά μέτρα, χωρίς όμως να έχει το μέγεθος για να αλλάξει τη συνολική εικόνα. Η ουσία είναι ότι, παρά τη βελτίωση του 2026, η απόσταση από τα επίπεδα του 2022 παραμένει μεγάλη. Το σύστημα δείχνει να έχει πάρει μια «ανάσα» μετά την πίεση του 2025, αλλά εξακολουθεί να κινείται σε σαφώς χαμηλότερα αποθέματα, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η ισορροπία παραμένει εύθραυστη και εξαρτημένη από τις καιρικές συνθήκες.
Θα μπορούσαμε να δούμε μέτρα εθελοντικής μείωσης νερού;
Την ίδια στιγμή, όπως ανέφερε από το βήμα του ίδιου συνεδρίου ο Υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Νικόλαος Ταχιάος, το ζήτημα του νερού αναδεικνύεται σε ένα από τα κορυφαία της εποχής. «Οι συνεχείς θεομηνίες μας υπενθυμίζουν ότι το νερό δεν είναι μόνο πόρος, αλλά και απειλή». Όπως τόνισε, απαιτείται συστηματική προσπάθεια ώστε οι υποδομές νερού να μπουν σε μια νέα τάξη και να αποκτήσουν συνοχή και ανθεκτικότητα. Στο αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται σε διαρκή συνεννόηση με την ΕΥΔΑΠ και τους εμπλεκόμενους φορείς. Σύμφωνα με πηγές που μιλούν στο energygame.gr, στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται ακόμη και σενάρια για εθελοντική μείωση της κατανάλωσης νερού, ως ένα από τα μέτρα που εξετάζονται για τη διαχείριση της κατάστασης.
Αυτό είναι μία γνώριμη εικόνα για τους κατοίκους της Αττικής. Κατά την περίοδο της μεγάλης λειψυδρίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η αντιμετώπιση της κρίσης βασίστηκε σε έναν συνδυασμό αυστηρών διοικητικών παρεμβάσεων και εκτεταμένης κοινωνικής κινητοποίησης. Σε επίπεδο υποχρεωτικών μέτρων, η ΕΥΔΑΠ και τα αρμόδια υπουργεία προχώρησαν στην έκδοση ειδικής νομοθεσίας που περιόριζε ή απαγόρευε άσκοπες χρήσεις νερού, ενώ εφαρμόστηκαν αυστηροί έλεγχοι κατανάλωσης και συνεχείς οδηγίες προς τους πολίτες για περιορισμό της σπατάλης. Τα μέτρα αυτά συνοδεύτηκαν από παρεμβάσεις στη λειτουργία του συστήματος υδροδότησης και, σε βάθος χρόνου, από την ενίσχυση των υποδομών, με καθοριστική την εκτροπή του Ευήνου προς τον Μόρνο.
Παράλληλα, σε επίπεδο εθελοντικών δράσεων, υλοποιήθηκε μια ευρείας κλίμακας εκστρατεία ενημέρωσης της κοινής γνώμης, με χαρακτηριστικά συνθήματα όπως «προσέχουμε για να έχουμε», που στόχευαν στην αλλαγή καθημερινών συνηθειών. Οι πολίτες κλήθηκαν να περιορίσουν τη χρήση νερού σε οικιακές και εξωτερικές δραστηριότητες, ενώ ενδεικτικό της εποχής ήταν και το συμβολικό μέτρο τοποθέτησης τούβλου στο καζανάκι, ως πρακτικός τρόπος εξοικονόμησης.
Πάντως, επιστρέφοντας στο σήμερα, στο επίκεντρο του σχεδιασμού για τη μακροπρόθεσμη υδροδοτική ασφάλεια της Αττικής βρίσκεται το έργο «Εύρυτος», προϋπολογισμού περίπου 535 εκατ. ευρώ, το οποίο θεωρείται η βασική μόνιμη λύση ενίσχυσης των υδατικών αποθεμάτων του λεκανοπεδίου. Αυτή τη στιγμή το έργο βρίσκεται στο στάδιο των μελετών. Το έργο προβλέπει τη μερική εκτροπή των ποταμών Καρπενησιώτη και Κρικελιώτη προς τον ταμιευτήρα του Ευήνου, εξασφαλίζοντας περίπου 200 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως, με μεταφορά που θα πραγματοποιείται αποκλειστικά με τη δύναμη της βαρύτητας και χωρίς ενεργειακό κόστος. Η ολοκλήρωσή του εκτιμάται στο πρώτο εξάμηνο του 2029.
Παράλληλα, το σχέδιο ενίσχυσης του υδροδοτικού συστήματος περιλαμβάνει και μεσοπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα μέτρα όπως την αξιοποίηση γεωτρήσεων σε τρεις βασικές περιοχές: στη Μαυροσουβάλα, στους Ούγγρους και στον μέσο ρου του Βοιωτικού Κηφισού. Την ίδια ώρα, ως εναλλακτικό σχέδιο σε περίπτωση καθυστερήσεων στα βασικά έργα ενίσχυσης των υδατικών πόρων, εξετάζεται και η λύση της αφαλάτωσης, με τη δημιουργία μίας μεγάλης μονάδας που θα μπορούσε να ενισχύσει το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής.
Διαβάστε ακόμη
