Σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή μετάβαση και η βιώσιμη διαχείριση των πόρων βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, τα ελαστικά οχημάτων αναδεικνύονται σε κρίσιμο κρίκο της κυκλικής οικονομίας. Στην Ελλάδα, περισσότεροι από 50.000 τόνοι ελαστικών τέλους κύκλου ζωής (ΤΚΖ) συλλέγονται κάθε χρόνο, μέσα από ένα οργανωμένο σύστημα που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει σταθερή ανάπτυξη και βελτιωμένες επιδόσεις. Είναι ενδεικτικό ότι από το 2023 έως το 2025 η συνολική αύξηση της συλλογής ελαστικών διαμορφώθηκε σε περίπου 11%.
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία διαδραματίζει το συλλογικό σύστημα Ecoelastika, το οποίο διαχειρίζεται πάνω από το 90% των ελαστικών που αποσύρονται από την ελληνική αγορά αποτελώντας ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα εφαρμογής της αρχής της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού στη χώρα. H Ecoelastika αποτελεί το μοναδικό εγκεκριμένο, από τον ΕΟΑΝ, το Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) για τα ελαστικά οχημάτων τέλους κύκλου ζωής στη χώρα οργανώνει σε πανελλαδικό επίπεδο τη συλλογή, μεταφορά και αξιοποίηση των ελαστικών τέλους κύκλου ζωής, μέσω ενός δικτύου συλλεκτών-μεταφορέων, πιστοποιημένων σημείων συλλογής (βουλκανιζατέρ-συνεργεία | ecoelastikaspots) και αδειοδοτημένων μονάδων αξιοποίησης, αναλαμβάνοντας το σύνολο του κόστους διαχείρισης.
Μία αγορά σε ανάπτυξη
Τα τελευταία χρόνια η συλλογή ελαστικών ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία. Σύμφωνα με στοιχεία της Ecoelastika:
- Το 2023 καταγράφηκαν 47.630 τόνοι
- Το 2024 η ποσότητα αυξήθηκε σε 49.901 τόνους
- Το 2025 ξεπέρασε το «ψυχολογικό όριο» των 50.000 τόνων, φτάνοντας τους 52.949
Η αύξηση αυτή αντικατοπτρίζει βαθύτερες αλλαγές στην οικονομία και την κινητικότητα. Όπως εξηγούν παράγοντες της αγοράς, η ενίσχυση της αγοράς ελαστικών, η αύξηση του στόλου οχημάτων, η ανάπτυξη των μεταφορών και των logistics, αλλά και η σταδιακή διείσδυση της ηλεκτροκίνησης, δημιουργούν νέες ανάγκες και μεταβάλλουν τη συχνότητα αντικατάστασης των ελαστικών. Παράλληλα, η συνεχής βελτίωση του συστήματος συλλογής – με καλύτερη οργάνωση, ψηφιακή παρακολούθηση και διεύρυνση του δικτύου – συμβάλλει στην αύξηση των ποσοτήτων που καταγράφονται επίσημα.
Πώς διαμορφώνεται η γεωγραφία της συλλογής ελαστικών
Η κατανομή των ελαστικών που συλλέγονται δεν είναι ομοιόμορφη καθώς, όπως είναι αναμενόμενο, ακολουθεί τη γεωγραφία της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Η Αττική και η Κεντρική Μακεδονία συγκεντρώνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες, καθώς εκεί βρίσκεται ο κύριος όγκος των οχημάτων, των εμπορικών δραστηριοτήτων και των μεταφορών.
Αντίθετα, σε νησιωτικές και αραιοκατοικημένες περιοχές οι ποσότητες είναι χαμηλότερες, κυρίως λόγω μικρότερου στόλου οχημάτων. Ωστόσο, όπως τονίζεται από την Ecoelastika, η ύπαρξη ενός εκτεταμένου δικτύου με περισσότερα από 3.000 σημεία συλλογής εξασφαλίζει ότι η διαδικασία καλύπτει το σύνολο της επικράτειας, χωρίς «τρύπες».
Το δίκτυο αυτό περιλαμβάνει βουλκανιζατέρ, συνεργεία αυτοκινήτων, διαλυτήρια οχημάτων, δήμους και εταιρείες με στόλους, δημιουργώντας μια ολοκληρωμένη υποδομή συλλογής.
Οι παράγοντες που διαμορφώνουν την αγορά
Η ποσότητα των ελαστικών που αποσύρονται κάθε χρόνο εξαρτάται από ένα σύνολο παραγόντων, οι οποίοι συχνά λειτουργούν ταυτόχρονα:
- Η πορεία της αγοράς νέων ελαστικών και η καταναλωτική ζήτηση
- Ο συνολικός αριθμός οχημάτων σε κυκλοφορία
- Η ένταση των τεχνικών και κατασκευαστικών έργων
- Οι οικονομικές συνθήκες και η αγοραστική δύναμη
- Η εποχικότητα, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές
Για παράδειγμα, όπως εξηγούν στελέχη της Ecoelastika, μια έντονη τουριστική περίοδος μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη φθορά ελαστικών, ενώ μια περίοδος οικονομικής πίεσης μπορεί να καθυστερήσει την αντικατάστασή τους.
Ποιος καλύπτει το κόστος
Η λειτουργία του συστήματος βασίζεται στη νομοθετική αρχή της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Οι εταιρείες που εισάγουν ή διαθέτουν ελαστικά στην αγορά υποχρεούνται να συμμετέχουν στο σύστημα και να καταβάλλουν περιβαλλοντική εισφορά.
Η εισφορά αυτή διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος του ελαστικού:
Οι πόροι αυτοί χρηματοδοτούν το σύνολο της αλυσίδας: συλλογή, μεταφορά και επεξεργασία. Με τον τρόπο αυτό, διασφαλίζεται ότι ο πολίτης δεν επιβαρύνεται επιπλέον κατά την απόσυρση των ελαστικών.
Τα βήματα μετά τη συλλογή
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο η συλλογή, αλλά κυρίως η τύχη των ελαστικών μετά την απόσυρσή τους. Στην Ελλάδα, το 2025:
- 77% των ελαστικών οδηγήθηκε σε ανακύκλωση
- 23% σε ενεργειακή αξιοποίηση.
Η ανακύκλωση γίνεται μέσω μηχανικής επεξεργασίας. Τα ελαστικά τεμαχίζονται και διαχωρίζονται σε βασικά υλικά – καουτσούκ, μέταλλο και υφάσματα – τα οποία επαναχρησιμοποιούνται ως δευτερογενείς πρώτες ύλες. Το καουτσούκ μετατρέπεται σε τρίμμα και πούδρα, υλικά που χρησιμοποιούνται σε:
- Ελαστικούς τάπητες αθλητικών εγκαταστάσεων
- Δάπεδα ασφαλείας σε παιδικές χαρές και σχολεία
- Τροποποιημένη άσφαλτος που βελτιώνει την αντοχή και μειώνει τον θόρυβο
- Αντικραδασμικά προϊόντα και αστικό εξοπλισμό
- Βιομηχανικές εφαρμογές και σύνθετα υλικά
Το μέταλλο οδηγείται σε χαλυβουργικές χρήσεις, ενώ ένα μέρος των υλικών αξιοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές.
Η ενεργειακή αξιοποίηση αφορά κυρίως τη χρήση των ελαστικών ως εναλλακτικό καύσιμο στη βιομηχανία τσιμέντου, υποκαθιστώντας παραδοσιακά καύσιμα και μειώνοντας το ενεργειακό κόστος.
Η πρόκληση της σταθερής ζήτησης
Παρά τις υψηλές επιδόσεις στη συλλογή και ανακύκλωση, η πρόκληση μετατοπίζεται πλέον στη δημιουργία σταθερής ζήτησης για τα ανακυκλωμένα προϊόντα. Η ανάπτυξη εφαρμογών όπως η τροποποιημένη άσφαλτος, τα ελαστικά δάπεδα και ο αστικός εξοπλισμός αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του συστήματος. Παράλληλα, όπως τονίζουν πηγές της αγοράς, η ενσωμάτωση τέτοιων υλικών σε δημόσια έργα μέσω πράσινων προμηθειών μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης.
Η εφοδιαστική αλυσίδα: ένα «αόρατο» σύστημα υψηλής οργάνωσης
Πίσω από τα αποτελέσματα αυτά βρίσκεται μια σύνθετη εφοδιαστική αλυσίδα. Περισσότερα από 3.000 σημεία συλλογής λειτουργούν ως πρώτοι κρίκοι, ενώ 19 πιστοποιημένοι συλλέκτες-μεταφορείς καλύπτουν το σύνολο της χώρας. Τα ελαστικά μεταφέρονται σε εξειδικευμένες μονάδες επεξεργασίας, όπου υπόκεινται σε μηχανική επεξεργασία και μετατρέπονται σε νέα υλικά. Όλη η διαδικασία παρακολουθείται μέσω ψηφιακού συστήματος (ERP), που εξασφαλίζει πλήρη ιχνηλασιμότητα – από το σημείο συλλογής έως την τελική αξιοποίηση.
Νέες επενδύσεις και μέθοδοι επεξεργασίας
Η επόμενη φάση για τον κλάδο περιλαμβάνει σημαντικές επενδύσεις και τεχνολογικές εξελίξεις. Η Ecoelastika ενισχύει τις συνεργασίες της με τη βιομηχανία, την τοπική αυτοδιοίκηση και τα ερευνητικά ιδρύματα, προωθώντας τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών σε υποδομές όπως:
- Παιδικές χαρές και σχολικές αυλές
- Αθλητικές εγκαταστάσεις
- Οδικά έργα και ποδηλατοδρόμους
- Αστικό εξοπλισμό και τεχνικές κατασκευές
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επένδυση σε νέες μεθόδους επεξεργασίας, όπως η πυρόλυση. Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει τη μετατροπή των ελαστικών σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως καύσιμα και χημικές πρώτες ύλες. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ήδη δρομολογηθεί συνεργασία με τη ΘΕΡΜΟΛΥΣΗ ΑΕ για την ανάπτυξη μονάδας μεγάλης δυναμικότητας στην Αττική. Η κατεύθυνση αυτή αποτέλεσε βασικό θέμα και στην πρόσφατη έκθεση VERDE.TEC 2026, όπου τονίστηκε η ανάγκη μετάβασης από τη διαχείριση αποβλήτων στην αξιοποίησή τους ως στρατηγικών πόρων.
Διαβάστε ακόμη
