Παρά τις φιλόδοξες δεσμεύσεις του Στρατηγικού Σχεδίου για τη Βιοποικιλότητα 2030 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η επίτευξη του στόχου 30×30, δηλαδή της προστασίας του 30 % των θαλάσσιων υδάτων έως το 2030, με τουλάχιστον 10 % υπό αυστηρή προστασία, φαίνεται πλέον ένα εξαιρετικά απίθανο σενάριο. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία που επικαλείται το euronews, μόλις 13,7 % των ευρωπαϊκών θαλάσσιων περιοχών έχουν χαρακτηριστεί ως προστατευόμενες, με την εφαρμογή να είναι σε πολλές περιπτώσεις «τυπική» και όχι ουσιαστική, καθιστώντας πολλές ζώνες «χαρτογραφικές προστατευόμενες περιοχές» χωρίς πραγματικούς κανόνες επιβολής.
Αυτή η αποτυχία να μετατραπούν οι φιλοδοξίες σε αποτελέσματα είναι στο επίκεντρο του European Ocean Days, μιας πολυήμερης συνάντησης στα παράλια των Βρυξελλών όπου κυβερνητικοί αξιωματούχοι, επιστήμονες, κοινωνικές οργανώσεις και παράκτιες κοινότητες συζητούν τον τρόπο μετάβασης από το πλαίσιο στρατηγικής του Ocean Pact στο υπό κατάρτιση Ocean Act, ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα κληθεί να δώσει νομική ισχύ στις υποσχέσεις για τη θάλασσα και αναμένεται να παρουσιαστεί μέχρι το τέλος του 2026. Οι European Ocean Days ξεκίνησαν τη Δευτέρα 2 Μαρτίου και θα ολοκληρωθούν την Παρασκευή 6 Μαρτίου του 2026. Οι διαμάχες σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική της Ευρώπης δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά και πάλι, η πίεση θα είναι μεγάλη κατά τη διάρκεια των Ocean Days, καθώς η Επιτροπή ετοιμάζεται να παρουσιάσει μια πολιτική με την ονομασία Vision 2040, η οποία υποτίθεται ότι θα χαράξει την πορεία για έναν ανταγωνιστικό, ανθεκτικό και βιώσιμο τομέα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τη Θάλασσα και την Αλιεία, Κώστας Καδής, έχει επισημάνει ότι το Ocean Act θα ενσωματώσει μια οικοσυστημική προσέγγιση συγκεντρώνοντας την υπάρχουσα νομοθεσία σε ένα απλούστερο και πιο συνεκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Ωστόσο, ακτιβιστές επιμένουν ότι μια τέτοια ρύθμιση πρέπει να έχει δεσμευτικό χαρακτήρα αντί να παραμένει γενικός οδηγός. Ο Rémi Cossetti της μη κυβερνητικής οργάνωσης Seas at Risk τονίζει στο euronews, πως αυτό που χρειάζεται είναι ένα κείμενο αντίστοιχο σε βαρύτητα με τον Κανονισμό για το Κλίμα, το οποίο να ενσωματώνει ξεκάθαρους στόχους και νομικά δεσμευτικά μέτρα.
Η πρόκληση δεν περιορίζεται στη νομοθετική μορφή: η ΕΕ καλείται να αντιμετωπίσει μια κρίση στην αλιεία που συνδέεται στενά με την υγεία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Τα όρια αλιευμάτων κρίνονται συχνά υπερβολικά υψηλά, ενώ η εφαρμογή κανόνων όπως η υποχρέωση προσγείωσης όλων των αλιευθέντων ειδών δυσκολεύει τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, οι πολιτικοί συσχετισμοί μετά το Brexit και η αβεβαιότητα γύρω από μελλοντικές συμφωνίες για κατανομή των επιτρεπόμενων ποσοτήτων επιβαρύνουν περαιτέρω τον κλάδο. Ταυτόχρονα, η αλιευτική βιομηχανία αντιμετωπίζει ένα δημογραφικό αδιέξοδο. Μελέτη του WWF δείχνει ότι μόνο 17 % των αλιέων στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα είναι κάτω των 25 ετών, ενώ σχεδόν 50 % είναι άνω των 40. Η είσοδος νέων στον κλάδο εμποδίζεται από την υψηλή επένδυση σε εξοπλισμό, την σωματική καταπόνηση και τους κινδύνους εργασίας. Η Oceana Europe προτείνει δικαιώματα πρόσβασης σε πιο παραγωγικές ζώνες για μικρότερα αλιευτικά σκάφη κάτω των 15 μέτρων που δεν χρησιμοποιούν γρίπες, ως μέτρο κοινωνικής και περιβαλλοντικής ισορροπίας.
Παρόλο που ο κ. Καδής προτείνει τη συνεταιριστική διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών, όπου οι τοπικές κοινότητες συμμετέχουν στην επιτήρηση και επιβολή, πολλοί ακτιβιστές τονίζουν ότι χωρίς αυστηρούς κανόνες και εφαρμογή, οι προστατευτικές ζώνες θα παραμείνουν μόνο στα χαρτιά. Η εμπειρία δείχνει ότι όταν οι προστατευόμενες περιοχές εφαρμόζονται με πραγματικούς στόχους και ελέγχους, τα οικοσυστήματα μπορούν να ανακάμψουν εντυπωσιακά μέσα σε λίγα χρόνια, με άμεσα οφέλη τόσο για τη βιοποικιλότητα όσο και για τη βιώσιμη αλιεία.
Διαβάστε ακόμη
