Η αρχική άνθηση που γνώρισε τα προηγούμενα χρόνια η «πράσινη» αμμωνία φαίνεται να εξασθενεί, με στελέχη κορυφαίων ομίλων λιπασμάτων να προειδοποιούν ότι χωρίς σταθερά κίνητρα και ισχυρά σήματα τιμολόγησης άνθρακα, τα μεγάλα επενδυτικά σχέδια δεν είναι πλέον βιώσιμα.
Η πράσινη αμμωνία, η οποία παράγεται από υδρογόνο που προκύπτει μέσω ηλεκτρόλυσης με χρήση ενέργειας από ΑΠΕ, προβλήθηκε ως η καθαρή εναλλακτική στην «γκρίζα» αμμωνία, η οποία παράγεται από ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, η αμφιβολία για τη διάρκεια των φορολογικών κινήτρων στις ΗΠΑ, που θεσπίστηκαν επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν μέσω του Inflation Reduction Act (IRA), καθώς και οι συζητήσεις στην Ευρώπη για πιθανές εξαιρέσεις από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), έχουν επιβαρύνει το επενδυτικό κλίμα.
Επενδύσεις υπό πίεση
Όπως μεταδίδουν οι Financial Times, ο Ahmed El-Hoshy, διευθύνων σύμβουλος της Fertiglobe, του τμήματος λιπασμάτων της κρατικής εταιρείας ενέργειας του Άμπου Ντάμπι, ADNOC, ξεκαθαρίζει ότι χωρίς υψηλές τιμές CO₂ ή γενναίες επιδοτήσεις «δεν υπάρχει λόγος να επενδύσει κανείς εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια». Με απλά λόγια, όπως εξηγεί, η πράσινη αμμωνία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την γκρίζα αμμωνία αν δεν υπάρχει ουσιαστικό οικονομικό κίνητρο, είτε μέσω τιμολόγησης άνθρακα είτε μέσω επιδοτήσεων. Και αυτή τη στιγμή, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, αυτά τα «στηρίγματα» δεν είναι τόσο ισχυρά, κάνοντας την εξίσωση πιο δύσκολη για τους επενδυτές.
Η εικόνα των αγορών κεφαλαίου εντείνει τον προβληματισμό. Με τη μετοχή της Fertiglobe να διαπραγματεύεται με έκπτωση περίπου 60% σε σχέση με το κόστος αντικατάστασης των περιουσιακών της στοιχείων, οι επενδυτές, σύμφωνα με τον El-Hoshy, προτιμούν μερίσματα ή επαναγορές μετοχών αντί για νέες μονάδες παραγωγής. Η εταιρεία έχει ήδη «παγώσει» ορισμένα μεγάλα έργα μπλε αμμωνίας, λόγω έλλειψης ζήτησης. Ανάλογη είναι και η θέση του Svein Tore Holsether, επικεφαλής της Yara International, του μεγαλύτερου ομίλου λιπασμάτων στην Ευρώπη. «Δεν μπορεί να υπάρξει πράσινη μετάβαση με κόκκινους αριθμούς», δηλώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι για να υπάρξει κλιμάκωση της παραγωγής απαιτείται κερδοφορία. Πολλά από τα έργα που ανακοινώθηκαν τα τελευταία χρόνια «δεν υλοποιούνται καθόλου», καθώς η ζήτηση δεν εξελίσσεται με τους ρυθμούς που είχε αρχικά εκτιμηθεί.
Το ενδιαφέρον για πράσινη αμμωνία και υδρογόνο κορυφώθηκε μετά την πανδημία, όταν τα προγράμματα δημοσιονομικής τόνωσης, η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι γενναίες επιδοτήσεις σε ΗΠΑ και ΕΕ δημιούργησαν κύμα ανακοινώσεων πολυδισεκατομμυρίων επενδύσεων. Σήμερα, όμως, τα «σήματα ζήτησης» αποδυναμώνονται. Σύμφωνα με τον El-Hoshy, η ασιατική αγορά υπολείπεται των προσδοκιών: η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν περιορίσει σημαντικά τα προγράμματά τους. Την ίδια ώρα, η πολιτική ατζέντα μετατοπίζεται, με γεωπολιτικές εντάσεις και εμπορικούς πολέμους να επισκιάζουν την κλιματική πολιτική.
Ο ρόλος του CBAM
Η Yara επένδυσε πρόσφατα περίπου 200 εκατ. ευρώ σε μονάδα δέσμευσης άνθρακα στο Sluiskil της Ολλανδίας, στο πλαίσιο προετοιμασίας για τον CBAM. Ο μηχανισμός επιβάλλει κόστος άνθρακα σε εισαγόμενα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των λιπασμάτων, με στόχο να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της χαμηλών εκπομπών παραγωγής. Ωστόσο, ο CBAM έχει καταστεί πολιτικά αμφιλεγόμενος. Ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ ζητούν την εξαίρεση των λιπασμάτων μέσω ειδικής ρήτρας έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση «σοβαρής βλάβης» της εσωτερικής αγοράς. Ο El-Hoshy παραδέχεται ότι, παρότι η εταιρεία του τριπλασίασε τις εξαγωγές προς την Ευρώπη τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο πριν από την προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου, ο μηχανισμός «δεν αρκεί» για να στηρίξει επενδύσεις δισεκατομμυρίων.
Διαβάστε ακόμη
