Ο πλανήτης εισέρχεται σε μια νέα εποχή αυξημένου κινδύνου πυρκαγιών, με τις καιρικές συνθήκες που ευνοούν ακραίες δασικές πυρκαγιές να έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία 45 χρόνια. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 18 Φεβρουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances και επικαλείται το euronews, οι ημέρες με ζεστό, ξηρό και ανεμώδη καιρό -ιδανικό «κοκτέιλ» για την εκδήλωση και εξάπλωση πυρκαγιών- αυξάνονται ραγδαία παγκοσμίως, με την άνοδο να είναι ακόμη πιο έντονη στην αμερικανική ήπειρο.

Οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι περισσότερο από το 60% της παγκόσμιας αύξησης των ταυτόχρονων ημερών υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς οφείλεται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, δηλαδή στις εκπομπές από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Από 22 σε πάνω από 60 ημέρες τον χρόνο

Την περίοδο από το 1979 και για τα επόμενα 15 χρόνια, ο πλανήτης κατέγραφε κατά μέσο όρο 22 ημέρες τον χρόνο με συνθήκες ιδανικές για εκδήλωση πυρκαγιών σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές ταυτόχρονα. Το 2023 και το 2024, ο αριθμός αυτός ξεπέρασε τις 60 ημέρες.

Η μελέτη δεν εξέτασε τις ίδιες τις πυρκαγιές, αλλά τις μετεωρολογικές παραμέτρους: υψηλές θερμοκρασίες, χαμηλή υγρασία, ξηρό έδαφος και ισχυρούς ανέμους. Αυτές οι συνθήκες αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εκδήλωσης «ευρείας κλίμακας εξάρσεων πυρκαγιάς», οι οποίες είναι ιδιαίτερα δύσκολο να κατασταλούν.

Καθώς περισσότερες περιοχές πλήττονται ταυτόχρονα, η διεθνής αλληλοβοήθεια καθίσταται δυσκολότερη. Χώρες που παλαιότερα μπορούσαν να μοιράζονται εναέρια μέσα και πυροσβεστικές δυνάμεις, πλέον ενδέχεται να αντιμετωπίζουν ταυτόχρονες κρίσεις, με αποτέλεσμα ελλείψεις σε πόρους και επιχειρησιακή πίεση.

Εκρηκτική αύξηση στην Αμερική

Στις ηπειρωτικές Ηνωμένες Πολιτείες, ο μέσος όρος ημερών με συνθήκες ευνοϊκές για ταυτόχρονες πυρκαγιές ήταν 7,7 ετησίως την περίοδο 1979-1988, ενώ την τελευταία δεκαετία εκτοξεύθηκε στις 38 ημέρες. Στο νότιο μισό της Νότιας Αμερικής, η αύξηση ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακή: από 5,5 ημέρες ετησίως τότε, έφτασε τις 70,6 ημέρες την τελευταία δεκαετία, με ρεκόρ 118 ημερών το 2023. Από τις 14 παγκόσμιες περιοχές που εξετάστηκαν, μόνο η Νοτιοανατολική Ασία κατέγραψε μείωση, πιθανότατα λόγω μεγαλύτερης υγρασίας.

Η κλιματική αλλαγή ως καταλύτης

Για να εκτιμήσουν τον ρόλο της κλιματικής αλλαγής, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν προσομοιώσεις υπολογιστικών μοντέλων, συγκρίνοντας τα πραγματικά δεδομένα των τελευταίων 45 ετών με ένα υποθετικό σενάριο χωρίς την επιπλέον συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου από ορυκτά καύσιμα. Το αποτέλεσμα ήταν σαφές: πάνω από το 60% της αύξησης αποδίδεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

Παρότι ο καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, δεν είναι ο μοναδικός. Για να εκδηλωθεί πυρκαγιά απαιτούνται επίσης καύσιμη ύλη -όπως δέντρα και θάμνοι- οξυγόνο και πηγή ανάφλεξης, όπως κεραυνός, εμπρησμός ή ανθρώπινο λάθος. Ωστόσο, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη ενισχύει τη συχνότητα και τη σύμπτωση ακραίων καιρικών συνθηκών, αυξάνεται ο κίνδυνος πολλαπλών, ταυτόχρονων και δύσκολα διαχειρίσιμων πυρκαγιών. Και σε έναν κόσμο όπου οι κρίσεις επικαλύπτονται, η ικανότητα των κρατών να ανταποκριθούν επαρκώς ενδέχεται να δοκιμαστεί όσο ποτέ άλλοτε.

Διαβάστε ακόμη