Ένα κομμάτι από τον παγετώνα του Mont Blanc, σύμβολο των Άλπεων και της ευρωπαϊκής φυσικής κληρονομιάς, απέκτησε πλέον μια δεύτερη ζωή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη γενέτειρά του. Μαζί με δείγμα από τον ελβετικό παγετώνα Grand Combin, αποτελεί το πρώτο αλπικό παγωμένο αρχείο που φυλάσσεται σε μια μοναδική «φυσική κατάψυξη» στην Ανταρκτική, στο πλαίσιο του φιλόδοξου εγχειρήματος Ice Memory Sanctuary.
Το τεχνητό αυτό σπήλαιο πάγου, που βρίσκεται κοντά στη γαλλοϊταλική ερευνητική βάση Concordia στο υψηλό οροπέδιο της Ανταρκτικής, εγκαινιάστηκε επισήμως στις 14 Ιανουαρίου, σύμφωνα με το euronews. Εκεί, εννέα μέτρα κάτω από την επιφάνεια του πάγου, αποθηκεύονται πλέον πολύτιμοι πυρήνες πάγου, οι οποίοι μεταφέρθηκαν από την Ευρώπη σε ειδικά δοχεία -20°C μέχρι ένα από τα νοτιότερα σημεία του πλανήτη. Στα επόμενα χρόνια, δείγματα από παγετώνες σε περιοχές που εκτείνονται από τη Βολιβία έως το Τατζικιστάν θα προστεθούν στο αρχείο, καθώς οι επιστήμονες δίνουν έναν αγώνα δρόμου για να διασώσουν την «παγωμένη μνήμη» της Γης πριν αυτή χαθεί οριστικά λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής Carlo Barbante, αντιπρόεδρος του Ice Memory Foundation, η αξία των παγετώνων ως επιστημονικών αρχείων είναι ανεκτίμητη. «Ο πάγος δεν λέει ψέματα», τονίζει χαρακτηριστικά στο euronews, επισημαίνοντας ότι κάθε πυρήνας πάγου αφηγείται τη μοναδική κλιματική ιστορία της περιοχής από την οποία προέρχεται. Σε αντίθεση με τους πολικούς πάγους, τα δείγματα από μη πολικές περιοχές αποτυπώνουν τοπικές κλιματικές μεταβολές και περιβαλλοντικά γεγονότα με εξαιρετική ακρίβεια. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μελλοντικές γενιές ερευνητών, αξιοποιώντας τεχνολογίες που ακόμη δεν έχουν εφευρεθεί, θα μπορούν να ανιχνεύσουν στον πάγο ίχνη από καύσεις, ηφαιστειακές εκρήξεις, πυρηνικές δοκιμές, αλλά ακόμη και DNA ειδών που έζησαν κοντά στους παγετώνες. Οι μικροσκοπικές φυσαλίδες αέρα που παγιδεύονται στον πάγο αποτελούν πολύτιμες ενδείξεις για την ατμοσφαιρική κυκλοφορία, τις καιρικές συνθήκες και τις μακροπρόθεσμες κλιματικές τάσεις.
Πόσο ακόμη θα αντέξουν οι παγετώνες
Ωστόσο, ο χρόνος δεν αποτελεί σύμμαχος. Οι προβλέψεις για τις Άλπεις είναι δυσοίωνες: οι παγετώνες κάτω από τα 4.000 μέτρα υψόμετρο αναμένεται να εξαφανιστούν πριν το τέλος του αιώνα. Ακόμη και όσοι επιβιώσουν, θα έχουν αλλοιωθεί σε τέτοιο βαθμό από την τήξη ώστε το επιστημονικό τους αποτύπωμα θα έχει υποβαθμιστεί ανεπανόρθωτα. Τη δραματική διάσταση της απώλειας υπογράμμισε και η Γενική Διευθύντρια του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, Celeste Saulo, κατά την τελετή των εγκαινίων. Όπως ανέφερε, από το 1975 έως σήμερα οι παγετώνες παγκοσμίως έχουν χάσει όγκο πάγου ισοδύναμο με ένα μπλοκ στο μέγεθος της Γερμανίας και πάχους 25 μέτρων. «Οι πληροφορίες που χάνονται δεν μπορούν ποτέ να ανακτηθούν», προειδοποίησε.
Η δημιουργία του Ice Memory Sanctuary αποτελεί ταυτόχρονα επιστημονικό επίτευγμα και σιωπηρή παραδοχή της απειλής που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας. Ο ιδρυτής του έργου, καθηγητής Jérôme Chappellaz από το EPFL της Ελβετίας, περιέγραψε το συναίσθημά του ως ένα μείγμα «υπερηφάνειας αλλά και απόγνωσης», λόγω της αργής παγκόσμιας ανταπόκρισης στην κλιματική κρίση. Στην τελετή παρευρέθηκε και ο Πρίγκιπας Αλβέρτος Β΄ του Μονακό, επίτιμος πρόεδρος του Ice Memory Foundation, ο οποίος τόνισε ότι οι παγετώνες θα πρέπει να αναγνωριστούν ως κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας. «Η μνήμη του πλανήτη μας έχει σημασία και η διαφύλαξή της είναι κοινό μας καθήκον», ανέφερε. Παρότι οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι «παγοσπηλιές» μπορούν να παραμείνουν σταθερές για δεκαετίες, το εγχείρημα εξακολουθεί να εξαρτάται από τη συνεχή πολιτική και διπλωματική στήριξη της Γαλλίας και της Ιταλίας, καθώς και από τη νομική προστασία που προβλέπεται από τη Συνθήκη της Ανταρκτικής. Το Ice Memory Sanctuary αυτοπροσδιορίζεται ως «ένα εγχείρημα για την ανθρωπότητα» και, όπως όλα τα μεγάλα εγχειρήματα, θα κριθεί τελικά από τη συλλογική βούληση να προστατευτεί η μνήμη ενός πλανήτη που αλλάζει με πρωτοφανείς, ταχύτατους ρυθμούς.
Διαβάστε ακόμη
