Τα μικροπλαστικά, ένας από τους πιο ύπουλους και διαδεδομένους ρύπους του πλανήτη, αναδεικνύονται πλέον σε σοβαρή απειλή για έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς άμυνας της Γης απέναντι στην κλιματική αλλαγή: τους ωκεανούς. Νέα επιστημονικά ευρήματα που επικαλείται το Euronews δείχνουν ότι τα αόρατα αυτά σωματίδια δεν επιβαρύνουν μόνο τη θαλάσσια ζωή, αλλά υπονομεύουν και την ικανότητα των θαλασσών να ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του πλανήτη.

Ο ρόλος των ωκεανών στην προστασία του πλανήτη

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι ωκεανοί παράγουν περίπου το 50% του οξυγόνου που αναπνέουμε, απορροφούν το 30% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και δεσμεύουν το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που προκαλείται από αυτές τις εκπομπές. Με άλλα λόγια, αποτελούν τη μεγαλύτερη φυσική «δεξαμενή άνθρακα» της Γης και λειτουργούν ως κρίσιμο ανάχωμα απέναντι στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ωστόσο, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Hazardous Materials: Plastic προειδοποιεί ότι ο ρόλος αυτός κινδυνεύει. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Σάρτζα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέλυσαν συνολικά 89 επιστημονικές μελέτες, επιχειρώντας μια ολοκληρωμένη αποτίμηση της επίδρασης των μικροπλαστικών στην υγεία των ωκεανών. Το συμπέρασμά τους είναι σαφές: η σύνδεση μεταξύ μικροπλαστικών και της κλιματικής λειτουργίας των θαλασσών έχει υποτιμηθεί επί δεκαετίες.

Επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα

Τα μικροπλαστικά, που προέρχονται από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών απορριμμάτων ή από προϊόντα καθημερινής χρήσης, επηρεάζουν πολλαπλά επίπεδα του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Όταν αποδομούνται, μπορούν να απελευθερώσουν αέρια του θερμοκηπίου, ενώ παράλληλα διαταράσσουν τη λεγόμενη «βιολογική αντλία άνθρακα», μια φυσική διαδικασία μέσω της οποίας ο άνθρακας μεταφέρεται από την ατμόσφαιρα στα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού.

Η μελέτη δείχνει ότι τα μικροπλαστικά μειώνουν την ικανότητα φωτοσύνθεσης του φυτοπλαγκτόν, των μικροσκοπικών οργανισμών που χρησιμοποιούν το φως του ήλιου, το νερό και το CO₂ για να παράγουν ενέργεια και οξυγόνο. Παράλληλα, επηρεάζουν τον μεταβολισμό του ζωοπλαγκτόν, όπως το κριλ, το οποίο αποτελεί βασικό κρίκο της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας. Οι διαταραχές αυτές έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα.

«Μακροπρόθεσμα, αυτές οι αλλαγές μπορεί να οδηγήσουν σε θέρμανση των ωκεανών και απώλεια βιοποικιλότητας, απειλώντας την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια και τις παράκτιες κοινότητες», προειδοποιεί ο δρ Ihsanullah Obaidullah, αναπληρωτής καθηγητής και βασικός συγγραφέας της μελέτης. Το ενδεχόμενο οι ωκεανοί να χάσουν την ικανότητά τους να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα και πλεονάζουσα θερμότητα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Σε ένα τέτοιο σενάριο, θα μπορούσαν να μετατραπούν από «καταβόθρα» άνθρακα σε πηγή εκπομπών, όπως έχει ήδη συμβεί σε μεγάλα τροπικά δάση της Νότιας Αμερικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Αφρικής.

Η ανάγκη για ολοκληρωμένη δράση

Η προειδοποίηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το 2026 ενδέχεται να είναι το τέταρτο συνεχόμενο έτος με μέση παγκόσμια θερμοκρασία περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, πλησιάζοντας επικίνδυνα το όριο του 1,5 βαθμού που θέτει η Συμφωνία του Παρισιού. Την ίδια στιγμή, έκθεση του ΟΗΕ το 2025 εκτιμά ότι η ετήσια παγκόσμια παραγωγή πλαστικών ξεπερνά τους 400 εκατ. τόνους, με το 50% να αφορά προϊόντα μίας χρήσης, ενώ χωρίς ουσιαστική παρέμβαση, η παραγωγή αυτή θα μπορούσε να τριπλασιαστεί έως το 2060.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι, αν και τα πλαστικά παραμένουν απαραίτητα σε κρίσιμους τομείς όπως η αεροναυπηγική και τα ηλεκτρονικά είδη, η υπερκατανάλωση αποτελεί σοβαρή απειλή για το περιβάλλον και την ασφάλεια της διατροφής μας. Για τον λόγο αυτό, η μελέτη καλεί σε μια «ολοκληρωμένη προσέγγιση», επισημαίνοντας ότι η ρύπανση από μικροπλαστικά και η κλιματική αλλαγή δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως ξεχωριστά προβλήματα. Το επόμενο βήμα της ερευνητικής ομάδας, σύμφωνα με τον δρ Obaidullah, είναι η ποσοτικοποίηση του κλιματικού αποτυπώματος των μικροπλαστικών και η ανάπτυξη συνδυαστικών λύσεων. Λύσεων που, περιορίζοντας την παραγωγή και τη διάχυση των μικροπλαστικών, θα μπορούσαν να ενισχύσουν ξανά τον ρόλο των ωκεανών ως φυσική ασπίδα απέναντι στην κλιματική κρίση.

Διαβάστε ακόμη