Με ορίζοντα το πρώτο τρίμηνο του 2026 τοποθετείται πλέον η έκδοση της πολυαναμενόμενης Κοινής Υπουργικής Απόφασης που θα εξειδικεύει το πλαίσιο για τη Διευρυμένη Ευθύνη Παραγωγού (ΠΔΕΠ) στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, επιχειρώντας να βάλει τάξη σε έναν τομέα που μέχρι σήμερα λειτουργεί στην Ελλάδα αποσπασματικά, χωρίς ενιαίο κανονιστικό πλαίσιο, εθνικούς στόχους ή δεσμευτικούς δείκτες απόδοσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς η ΚΥΑ αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό εφαρμοστικό «οδηγό» για τη διαχείριση των κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων, δηλαδή προϊόντων όπως ρούχα, υποδήματα, λευκά είδη, οικιακά υφάσματα, αλλά και συναφή υλικά που προέρχονται τόσο από την κατανάλωση των νοικοκυριών όσο και από επαγγελματικές ή εμπορικές δραστηριότητες. Πρόκειται για έναν από τους ταχύτερα αυξανόμενους ρεύματα αποβλήτων στην Ευρώπη, λόγω της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης ειδών ένδυσης, αλλά και της περιορισμένης μέχρι σήμερα ανακύκλωσης ή επαναχρησιμοποίησής τους.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, όπως επισημαίνουν πηγές στο energygame.gr, μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας του αρχικού σχεδίου και τη διεξαγωγή δημόσιας διαβούλευσης, το τελικό κείμενο της ΚΥΑ θα εισαχθεί προς έγκριση στο Διοικητικό Συμβούλιο του Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), ώστε στη συνέχεια να προωθηθεί στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η διαδικασία εκτιμάται ότι μπορεί να ολοκληρωθεί εντός των πρώτων μηνών του 2026, σε μια χρονική συγκυρία κρίσιμη τόσο για την προσαρμογή της χώρας στο ευρωπαϊκό δίκαιο όσο και για την αναδιάρθρωση της υφιστάμενης αγοράς συλλογής και διαχείρισης κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων.
Σήμερα, η χωριστή συλλογή κλωστοϋφαντουργικών υλικών στην Ελλάδα πραγματοποιείται κυρίως μέσω ιδιωτικών φορέων, όπως η RECYCOM, η East West και η TexCycle, καθώς και μέσω ορισμένων φιλανθρωπικών σχημάτων ή ΚΟΙΝΣΕΠ. Οι φορείς αυτοί έχουν αναπτύξει δίκτυα ειδικών κάδων ρουχισμού σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, συλλέγουν μεταχειρισμένα ρούχα, υποδήματα και οικιακά υφάσματα και προωθούν τα υλικά σε μονάδες διαλογής και προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση.
Ωστόσο, η δραστηριότητα αυτή εξελίσσεται εκτός ενός θεσμοθετημένου Προγράμματος Εναλλακτικής Διαχείρισης για τα κλωστοϋφαντουργικά. Η λειτουργία βασίζεται σε εμπορικούς όρους και σε συμβάσεις με Δήμους ή ιδιώτες, χωρίς να υφίσταται εθνικός στόχος συλλογής, ποσοτικοί δείκτες απόδοσης ή δεσμευτικές υποχρεώσεις που να απορρέουν από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά με αποσπασματική γεωγραφική κάλυψη, ανομοιογενείς πρακτικές και περιορισμένη διαφάνεια ως προς τις τελικές ροές των υλικών, αλλά και ως προς το ποιο ποσοστό οδηγείται τελικά σε επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση.
Το τοπίο αλλάζει ριζικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο με την αναθεωρημένη Οδηγία-Πλαίσιο για τα Απόβλητα, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 17 Οκτωβρίου και εισάγει για πρώτη φορά υποχρεωτική κάλυψη του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας μέσω Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού. Με τη νέα αυτή προσέγγιση, η ευθύνη για τη διαχείριση των προϊόντων στο τέλος του κύκλου ζωής τους μεταφέρεται στους παραγωγούς και εισαγωγείς κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, οι οποίοι καλούνται να χρηματοδοτούν και να οργανώνουν τη συλλογή, τη διαλογή, την επαναχρησιμοποίηση, την προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά.
Τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να εναρμονίσουν το εθνικό τους δίκαιο με τη νέα Οδηγία έως τον Ιούνιο του 2027, ενώ ως καταληκτική ημερομηνία για τη λειτουργία ενός ή περισσότερων συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης για τα κλωστοϋφαντουργικά ορίζεται ο Απρίλιος του 2028. Προβλέπεται, μάλιστα, μεταβατική περίοδος ενός επιπλέον έτους για την ένταξη των μικρών επιχειρήσεων στο νέο καθεστώς, αναγνωρίζοντας τις αυξημένες απαιτήσεις προσαρμογής σε επίπεδο κόστους και οργανωτικής ετοιμότητας.
Στην Ελλάδα, το θεσμικό έδαφος έχει ήδη τεθεί με τον ν. 4819/2021, ο οποίος διέπει τη διαχείριση αποβλήτων και, μέσω του Άρθρου 10, εισάγει ρητά την υποχρέωση θέσπισης ΠΔΕΠ για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Η εξειδίκευση, ωστόσο, των απαιτήσεων του Προγράμματος, των ρόλων των εμπλεκόμενων φορέων, των στόχων συλλογής, καθώς και των χρηματοδοτικών και ελεγκτικών μηχανισμών παραμένει σε εκκρεμότητα, καθιστώντας την επικείμενη ΚΥΑ κομβικό κρίκο για τη μετάβαση σε ένα οργανωμένο σύστημα.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΟΑΝ επεξεργάζεται ένα αρχικό σχέδιο ΚΥΑ, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις κατευθύνσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας όσο και τις εξελίξεις σε άλλα κράτη-μέλη, όπου τα συστήματα ΠΔΕΠ για τα κλωστοϋφαντουργικά βρίσκονται ήδη σε φάση σχεδιασμού ή υλοποίησης. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, θα ακολουθήσει κύκλος συζητήσεων με τους εμπλεκόμενους φορείς της αγοράς, τους ΟΤΑ και τους κοινωνικούς εταίρους, με στόχο τη διαμόρφωση ενός κειμένου που να είναι λειτουργικό, εφαρμόσιμο και κοινά αποδεκτό.
Η δημόσια διαβούλευση που θα ακολουθήσει αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο στάδιο, καθώς θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό το πώς θα μεταβεί η Ελλάδα από το σημερινό, άτυπο μοντέλο συλλογής σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα με σαφείς υποχρεώσεις, χρηματοδοτική βιωσιμότητα και μετρήσιμα περιβαλλοντικά αποτελέσματα. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας και την έγκριση της ΚΥΑ, η χώρα θα κληθεί να καλύψει σε σύντομο χρονικό διάστημα το χαμένο έδαφος σε έναν τομέα που, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, συγκαταλέγεται στους πιο προβληματικούς ως προς τη διαχείριση αποβλήτων, αλλά και στους πιο κρίσιμους για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας.
Διαβάστε ακόμη
