Με πράσινο φως στα βασικά έργα, αλλά και με στοχευμένες περικοπές, απορρίψεις και αυστηρότερες προϋποθέσεις, η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε το Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ για την περίοδο 2026-2030. Η απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ βάζει σε τροχιά υλοποίησης έναν νέο επενδυτικό κύκλο για το δίκτυο διανομής, χωρίς όμως να υιοθετεί αυτούσια την εισήγηση του Διαχειριστή.
Το νέο επενδυτικό σχέδιο σφραγίζει έναν νέο κύκλο επενδύσεων, ύψους σχεδόν 4,9 δισ. ευρώ, με έμφαση το δίκτυο ηλεκτρικής διανομής της χώρας, με στόχο να το προετοιμάσει για τις αυξημένες απαιτήσεις της ενεργειακής μετάβασης. Από την υποδοχή περισσότερων ΑΠΕ και νέων μεγάλων καταναλώσεων έως την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, την ενίσχυση των νησιωτικών δικτύων και την καλύτερη θωράκιση απέναντι σε πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα, το νέο πενταετές σχέδιο του ΔΕΔΔΗΕ επιχειρεί να αναμορφώσει τον «ηλεκτρικό κορμό» που τροφοδοτεί νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ωστόσο, η Αρχή προχώρησε σε περικοπές προϋπολογισμών, άφησε ορισμένα έργα εκτός και έθεσε αυστηρότερους όρους για το κόστος και τα χρονοδιαγράμματα.
Το σχέδιο που υπέβαλε ο ΔΕΔΔΗΕ περιλάμβανε 208 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 5,900 δισ. ευρώ σε όλο τον χρονικό ορίζοντα υλοποίησής τους. Από το ποσό αυτό, 4,865 δισ. ευρώ προβλέπεται να δαπανηθούν μέσα στην πενταετία 2026-2030. Η διάκριση είναι κρίσιμη, καθώς τα 5,9 δισ. ευρώ δεν αποτελούν το ύψος των επενδύσεων της πενταετίας, αλλά τον συνολικό προϋπολογισμό των έργων, μέρος των οποίων εκτείνεται και πέραν του 2030.
Σε σύγκριση με το ΣΑΔ 2024-2028, ο συνολικός προϋπολογισμός αυξάνεται κατά 35,2%, από 4,363 δισ. σε 5,900 δισ. ευρώ. Ακόμη μεγαλύτερη, κατά 51,1%, είναι η άνοδος των δαπανών που τοποθετούνται εντός της πενταετίας, από 3,220 δισ. σε 4,865 δισ. ευρώ. Οι ετήσιες επενδύσεις ξεκινούν από 927,52 εκατ. ευρώ το 2026 και αυξάνονται σταδιακά, ξεπερνώντας το 1 δισ. ευρώ το 2030.
Πράσινο φως στα βασικά έργα
Η συνολική εικόνα της απόφασης είναι θετική για τον βασικό κορμό του προγράμματος. Εγκρίνονται τα 12 από τα 13 νέα έργα ενίσχυσης του δικτύου και το σύνολο των εννέα νέων έργων αντικατάστασης και ανακαίνισης, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 101 εκατ. ευρώ. Περνούν επίσης οι τέσσερις μεγάλες κατηγορίες επαναλαμβανόμενων έργων ανακαίνισης και ανθεκτικότητας, ύψους περίπου 447 εκατ. ευρώ, οι οποίες περιλαμβάνουν παρεμβάσεις σε δασικές περιοχές, αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού και έργα προστασίας του περιβάλλοντος.
Στα έργα που εγκρίνονται περιλαμβάνονται ακόμη η αγορά νέου κτιρίου για την κεντρικοποίηση των υπηρεσιών του ΔΕΔΔΗΕ στην Αττική, προϋπολογισμού 112,5 εκατ. ευρώ, το Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών, με κόστος 58,12 εκατ. ευρώ, καθώς και η ανακατασκευή του Κέντρου Διανομής Νέας Σμύρνης, με προϋπολογισμό 31 εκατ. ευρώ. Για το τελευταίο, η ΡΑΑΕΥ αποδέχθηκε την αύξηση του κόστους κατά 14 εκατ. ευρώ ή 82,4%, κρίνοντας τεκμηριωμένη την ανάγκη ριζικού ανασχεδιασμού.
Η ενίσχυση του δικτύου για την υποδοχή περισσότερων ΑΠΕ και μεγάλων καταναλώσεων, η επέκταση της τηλεμέτρησης, η υπογειοποίηση γραμμών και η θωράκιση των υποδομών απέναντι σε πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν τις βασικές προτεραιότητες. Η ΡΑΑΕΥ ζητεί, μάλιστα, από τον ΔΕΔΔΗΕ να χαρτογραφήσει τα εναέρια δίκτυα Μέσης Τάσης που συνδέουν κυρίως αιολικά πάρκα και διέρχονται από δασικές εκτάσεις σε Εύβοια, Αττικοβοιωτία, Ανατολική Πελοπόννησο και Θράκη, ώστε να προχωρήσει σταδιακά, μαζί με τους παραγωγούς, η αντικατάστασή τους από υπόγειες γραμμές.
Η κλίμακα της επενδυτικής επιτάχυνσης αποτυπώνεται και στις επιμέρους κατηγορίες των επώνυμων έργων. Σε σχέση με το προηγούμενο σχέδιο, ο συνολικός προϋπολογισμός των έργων ενίσχυσης αυξάνεται κατά 30,3%, της αντικατάστασης και ανακαίνισης κατά 143% και των λοιπών έργων δικτύου κατά 37,9%. Για τις επενδύσεις υποστήριξης των ρυθμιζόμενων δραστηριοτήτων η αντίστοιχη αύξηση φθάνει το 25,7%.
Το κόστος ανεβαίνει, τα χρονοδιαγράμματα μετατίθενται
Η ΡΑΑΕΥ αναγνωρίζει ότι οι αυξήσεις συνδέονται με την άνοδο των τιμών των υλικών και των εργολαβιών, αλλά επισημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις προέκυψαν επίσης από επανασχεδιασμό, διεύρυνση του φυσικού αντικειμένου ή καθυστερήσεις. Ενδεικτικά, το ετήσιο κόστος των ηλεκτροδοτήσεων καταναλωτών αυξήθηκε από 101 εκατ. ευρώ το 2023 σε 140,5 εκατ. ευρώ το 2025. Το προς κατασκευή δίκτυο αυξήθηκε από 1.139 σε 1.311 χιλιόμετρα, παρά το γεγονός ότι το πλήθος των συνδέσεων μειώθηκε κατά περίπου 3.000, καθώς προστέθηκαν απαιτητικότερα έργα, όπως οι συνδέσεις data centers. Την περίοδο 2022-2025 τα εργολαβικά κόστη αυξήθηκαν κατά 42% και οι δαπάνες για τα βασικά υλικά των δικτύων Μέσης και Χαμηλής Τάσης κατά περίπου 13%.
Την ίδια στιγμή, η Αρχή εντοπίζει συστηματική υστέρηση στην υλοποίηση έργων υψηλής προτεραιότητας. Μεταξύ άλλων, η ολοκλήρωση του Υποσταθμού Τήνου μεταφέρεται από το 2026 στο 2029, του Υποσταθμού Κω από το 2029 στο 2031, των υποβρυχίων καλωδίων Κως-Γυαλί από το 2028 στο 2034 και Ρόδος-Χάλκη από το 2025 στο 2028, ενώ το έργο Backup και Archive μετατίθεται από το 2025 στο 2032. Η ΡΑΑΕΥ προειδοποιεί ότι οι επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις αφήνουν ακάλυπτες τις ανάγκες που δικαιολόγησαν τα έργα και, ταυτόχρονα, διογκώνουν το κόστος τους. Ζητεί, συνεπώς, ρεαλιστικότερα χρονοδιαγράμματα και αποφυγή «υπεραισιόδοξων σεναρίων».
Πού έπεσε το «ψαλίδι» της ΡΑΑΕΥ
Η πρώτη σημαντική παρέμβαση αφορά τις συνδέσεις χρηστών και τις ηλεκτροδοτήσεις, για τις οποίες ο ΔΕΔΔΗΕ είχε ζητήσει 800,07 εκατ. ευρώ. Η ΡΑΑΕΥ περιορίζει το ποσό στα 760 εκατ. ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη υποχώρηση των συνδέσεων παραγωγών: από 17.400 το 2024 μειώθηκαν σε 6.800 το 2025 και σε 1.900 κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Η Αρχή εκτιμά ότι οι νέες συνδέσεις παραγωγών δεν θα ξεπεράσουν κατά μέσο όρο τις 3.500 ετησίως έως το 2030.
Στις παραλλαγές του δικτύου εγκρίνονται 115 εκατ. ευρώ αντί 150 εκατ. ευρώ, στον εξοπλισμό 35 εκατ. αντί 43,78 εκατ. ευρώ και στις αισθητικές αναβαθμίσεις 15 εκατ. αντί 18,92 εκατ. ευρώ. Η επέκταση της τηλεμέτρησης εγκρίνεται με 1,461 δισ. ευρώ, έναντι πρότασης 1,523 δισ. ευρώ για το συγκεκριμένο στρατηγικό έργο. Η περικοπή των 61,6 εκατ. ευρώ αφορά την αντικατάσταση 350.000 μετρητών ανενεργών παροχών, την οποία η Αρχή δεν θεωρεί επείγουσα έως το 2030. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι δεν θα αποδεχθεί νέα αύξηση του κόστους και αφήνει ανοικτή την επανεξέταση της πρόσθετης ρυθμιζόμενης απόδοσης, του λεγόμενου premium WACC.
Πρόσθετες μειώσεις επιβάλλονται στην κατασκευή αποθηκών στη ΒΙΠΕ Λαμίας, η οποία εγκρίνεται με 7,5 εκατ. ευρώ αντί 15,4 εκατ. ευρώ, και στο πιλοτικό Living Testbed υποστήριξης ευελιξίας, που περιορίζεται από 10 εκατ. σε 5 εκατ. ευρώ. Για τα δύο έργα CCTV και απομακρυσμένης φύλαξης 56 Κέντρων Διανομής εγκρίνεται συνολικά ποσό 7 εκατ. ευρώ, έναντι 20,4 εκατ. ευρώ, λόγω αλληλοεπικάλυψης του αντικειμένου τους. Παράλληλα, στα 14 ήδη εγκεκριμένα έργα πληροφορικής και ψηφιακής υποστήριξης τίθεται ενιαίο ανώτατο κόστος 185 εκατ. ευρώ, αντί των 241,22 εκατ. ευρώ της εισήγησης.
Τα έργα που έμειναν εκτός
Η ΡΑΑΕΥ δεν ενέκρινε εννέα κωδικούς έργων. Στη λίστα περιλαμβάνονται οι τρεις εφαρμογές cold ironing στους λιμένες Ηγουμενίτσας, Ραφήνας και Κυλλήνης, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 14,08 εκατ. ευρώ. Η Αρχή τις θεωρεί μη ώριμες, καθώς δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ποιος θα κατασκευάσει τις υποδομές εντός των λιμένων και πώς θα κατανεμηθεί το κόστος. Τα έργα μπορούν να επανυποβληθούν όταν οριστικοποιηθεί το πλαίσιο από την Πολιτεία.
Εκτός σχεδίου μένουν επίσης το Σύστημα Βάσης Γνώσεων και Υποδομής Τεχνητής Νοημοσύνης, τα Σημεία Εξυπηρέτησης στην Επικράτεια, το έργο «Δομικά σε Ακίνητα Τρίτων» και το SD LAN, το οποίο αφορούσε τηλεπικοινωνιακές υποδομές σε κτίριο που έχει πλέον πωληθεί. Δεν εγκρίνεται ούτε το σύστημα LV Monitoring σε υποσταθμούς Μέσης προς Χαμηλή Τάση, προϋπολογισμού 61 εκατ. ευρώ, καθώς κρίθηκε μη ώριμο.
Η μεγαλύτερη απόρριψη αφορά την ηλεκτροδότηση του Αγίου Όρους από το δίκτυο Μέσης Τάσης. Το έργο των 75 εκατ. ευρώ προέβλεπε περίπου 195 χιλιόμετρα υπόγειου δικτύου για την κάλυψη ζήτησης 6 MW στις 20 Ιερές Μονές και τις συνοδές εγκαταστάσεις τους. Η ΡΑΑΕΥ θεωρεί την επέμβαση δυσανάλογα μεγάλη για την προστατευόμενη περιοχή και ζητεί να εξεταστούν υβριδικά συστήματα ΑΠΕ με αποθήκευση, ενδεχομένως μαζί με μικρότερο εσωτερικό δίκτυο, πριν κατατεθεί νέα πρόταση. Χωριστά, η πρόσθετη εισήγηση ύψους 96,3 εκατ. ευρώ για αντικατάσταση μετρητών Μέσης Τάσης και μεγάλων παροχών Χαμηλής Τάσης δεν εξετάστηκε, επειδή υποβλήθηκε μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης.
Οι όροι για τα μεγάλα έργα και τα νησιά
Η έγκριση συνοδεύεται από αυστηρότερο πλαίσιο παρακολούθησης. Ο ΔΕΔΔΗΕ καλείται να ενημερώνει τη ΡΑΑΕΥ ανά επώνυμο έργο για κάθε σημαντική απόκλιση από το αρχικό και το προηγούμενο εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, καθώς και για τις μεταβολές του κόστους. Η Αρχή ξεκαθαρίζει επίσης ότι αναθέσεις με τίμημα υψηλότερο κατά περισσότερο από 10% από το κόστος του τελευταίου εγκεκριμένου ΣΑΔ θα απαιτούν νέο έλεγχο και έγκριση.
Μέσα σε έξι μήνες από την έκδοση της απόφασης, ο Διαχειριστής πρέπει να υποβάλει σχέδιο Εγχειριδίου Μελετών Κόστους-Οφέλους για τα επώνυμα έργα προϋπολογισμού άνω των 50 εκατ. ευρώ. Οι μελέτες θα πρέπει να συνυπολογίζουν την επίδραση κάθε επένδυσης στους δείκτες ποιότητας και συνέχειας της τροφοδότησης.
Ιδιαίτερη πίεση ασκείται και για τα νησιωτικά έργα. ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ καλούνται να επισπεύσουν τον κοινό σχεδιασμό των υποδομών που απαιτούνται για τις διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Για τον νέο Υποσταθμό της Τήνου, η ΡΑΑΕΥ δεν αποδέχεται παράταση πέραν του τέλους του 2027, παρά το γεγονός ότι στο υποβληθέν σχέδιο η ολοκλήρωση μεταφερόταν στο 2029. Σε περίπτωση νέας καθυστέρησης, οι δύο Διαχειριστές θα πρέπει να καλύψουν με ίδιες δαπάνες το πρόσθετο κόστος για την αξιόπιστη τροφοδότηση του νησιού. Τέλος, ο ΔΕΔΔΗΕ καλείται να εξετάσει στο επόμενο ΣΑΔ το αίτημα του φορέα διαχείρισης της ΒΙΠΕ Κιλκίς για την κατασκευή νέου υποσταθμού.
Η απόφαση, επομένως, δίνει το πράσινο φως στον βασικό επενδυτικό κορμό, αλλά όχι «λευκή επιταγή». Η ΡΑΑΕΥ συνδέει την υλοποίηση του ιδιαίτερα διευρυμένου προγράμματος ανάπτυξης του δικτύου διανομής με αυστηρότερο έλεγχο του κόστους, ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα και σαφώς μετρήσιμο όφελος για την ασφάλεια και την ποιότητα της ηλεκτροδότησης.
Διαβάστε ακόμα
