Τη μεγαλύτερη ημερήσια βουτιά εδώ και τουλάχιστον 12 μήνες σημείωσαν χθες (Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου) οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων στο Χρήματιστήριο Ρύπων της EE, υποχωρώντας στα επίπεδα των 70 ευρώ/Μεγαβατώρα (ενώ ένα μήνα πριν είχαν ξεπεράσει τα 90 ευρώ/MWh). Ο καταλύτης ήταν η επίθεση του Φρίντριχ Μερτς στο Σύστημα Εκπομπών Δικαιωμάτων Ρύπων (ETS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τον Γερμανό Καγκελάριο, ομού μετά της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι- να ενώνουν τις φωνές τους με αυτές των εκπροσώπων των ενεργοβόρων βιομηχανιών της Γηραιάς Ηπείρου που ζητούν επιτακτικά μέτρα για τη μείωση του κόστους CO2, καθώς επιβαρύνει το συνολικό ενεργειακό τους κόστους.
Μερτς: Να είναι ανοιχτή η Ευρώπη ακόμα και στην αναβολή του ETS
«Το ETS δεν είναι ένα σύστημα για τη δημιουργία νέων εσόδων», δήλωσε ο Μερτς προ της άτυπης Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ στο θέρετρο Alden Biesen του Βελγίου, υπογραμμίζοντας ότι στόχος του είναι η μείωση των εκπομπών CO₂ και η μετάβαση των επιχειρήσεων σε παραγωγικές διαδικασίες χωρίς άνθρακα. Όπως πρόσθεσε, αν αυτό δεν είναι εφικτό ή αν το ETS δεν αποτελεί το κατάλληλο εργαλείο, η Ευρώπη θα πρέπει να είναι «πολύ ανοιχτή στην αναθεώρησή του ή ακόμα και στην αναβολή του», παραπέμποντας στην επέκταση του συστήματος εκπομπών ρύπων στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, το ETS 2, η εφαρμογή του οποίου μετατέθηκε κατά ένα έτος, στο 2028.
Τι σημαίνουν για τις τιμές ρεύματος οι πιέσεις για χαλάρωση του ETS
Σε κάθε περίπτωση, εάν η τάση αυτή συνεχιστεί -ανατρέποντας τις μέχρι πρότινος προβλέψεις που έκαναν λόγο για υπέρβαση του ψυχολογικού φράγματος των 100 ευρώ/MWh για τα δικαιώματα ρύπων θα πρόκειται για μια θετική εξέλιξη για τις τιμές ρεύματος, καθώς συνεπάγεται μείωση του κόστους παραγωγής των συμβατικών μονάδων, δηλαδή των λιγνιτικών και -κυρίως- των μονάδων φυσικού αερίου που καταλαμβάνουν ακόμα σημαντικό μέρος του μείγματος της ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα. Στο μέτρο που το μειωμένο αυτό κόστος «περάσει» -όπως θα ανέμενε κανείς- στις χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις και για μείωση των λιανικών τιμών για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Και τούτο διότι, καθώς οι πάροχοι αγοράζουν ενέργεια φθηνότερα στη χονδρική αγορά, αυτό θα μπορούσε να μεταφερθεί σε χαμηλότερα τιμολόγια ή μικρότερη αύξηση λογαριασμών για τον τελικό καταναλωτή. Σε κάθε περίπτωση, η παρέμβαση του Μερτς ήρθε να προστεθεί σε ένα εντεινόμενο «κύμα» πιέσεων για χαλάρωση του ETS, το οποίο αποτελεί ένα από τα βασικά «εργαλεία» της πράσινης μετάβασης. Είχε προηγηθεί η πρόταση του πρωθυπουργού της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις να τεθεί πλαφόν στο κόστος των δικαιωμάτων ρύπων στο υφιστάμενο σύστημα και περαιτέρω αναβολή του ETS 2, ενώ ο Σλοβάκος ομόλογός του Ρομπερτ Φίτσο πήγε το θέμα ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας την αναστολή του Χρηματιστηρίου Ρύπων.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται -όπως είναι φυσικό- και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, που ζητούν επιτακτικά τη λήψη μέτρων για να μην υπάρχουν αυξήσεις στο κόστος CO2 φέτος και τα επόμενα χρόνια και να μην υποστούν δραστική μείωση των δωρεάν δικαιωμάτων ρύπων που λαμβάνουν. Η αναθεώρηση του ETS -με τις σχετικές προτάσεις της Επιτροπής να αναμένονται τον Ιούλιο- τέθηκε επί τάπητος στη χθεσινή Σύνοδο Κορυφής, στο πλαίσιο της ευρύτερης συζήτησης για τη μείωση του υψηλού ενεργειακού κόστους στην ΕΕ. Εξελίχθηκε μάλιστα σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ των ευρωπαίων ηγετών, καθώς όπως αποκάλυψε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, «πράγματι κάποιοι ηγέτες δεν υποστηρίζουν το σύστημα, κάποιοι άλλοι όμως το υποστηρίζουν και πήραν το λόγο χθες στην αίθουσα», κάτι που προϊδεάζει για σφοδρή μάχη τους επόμενους μήνες αναφορικά με τον οδικό χάρτη της αναθεώρησης. Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η επέκταση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών προς τη βιομηχανία ή η μείωση του ετήσιου ρυθμού περιορισμού του ανώτατου ορίου εκπομπών από το 2028 και μετά. Υπάρχουν όμως και (ισχυρές) φωνές που αντιτίθενται σε μια έντονη χαλάρωση, υποστηρίζοντας ότι θα ναρκοθετήσει τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια με σημαντικές παρενέργειες για τις εταιρείες που βρίσκονται στην εμπροσθοφυλακή του «πράσινου» μετασχηματισμού.
Σύγκρουση για το ETS στη Σύνοδο Κορυφής, επί τάπητος και η αλλαγή του Target Model
Έχει τη σημασία του ότι η επικεφαλής της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι το ETS έχει ξεκάθαρα οφέλη και υπενθύμισε -απευθυνόμενη εμμέσως πλην σαφώς στους εκπροσώπους των ενεργοβόρων βιομηχανιών- ότι έχει αποφέρει μέχρι στιγμής έσοδα της τάξης των 300 δις, ευρώ και αποτελεί θεμέλιο για τον κλάδο των τεχνολογιών απανθρακοποίησης (cleantech), ο οποίος επίσης ζητά ορατότητα για το μέλλον και εχέγγυα ότι οι επενδύσεις που έχει πραγματοποιήσει θα αποδώσουν. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η κόντρα για το ETS όπως και η «βόμβα» που έριξε χθες η φον ντερ Λάιεν κατά τη συνέντευξη τύπου μετά τη Σύνοδο αποκαλύπτοντας ότι η αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού της ΕΕ -που συνδέει τις τιμές που διαμορφώνονται στα Χρηματιστήρια Ενέργειας με αυτές των ακριβότερων μονάδων που μπαίνουν στο σύστημα που είναι αυτές του φυσικού αερίου- θα επανεξεταστεί κατά τη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου (καθώς το γεγονός ότι οι φθηνές τιμές των ΑΠΕ δεν «περνούν» στον επιθυμητό βαθμό στις τελικές τιμές ρεύματος για τους καταναλωτές προβληματίζει τους ηγέτες) παραπέμπει σε μια δομική στροφή και μια αλλαγή υποδείγματος στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ που μπορεί δυνητικά να έχει μεγάλες επιπτώσεις για τον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών. Όπως παρατηρούν παράγοντες με άριστη γνώση του θέματος, πρόκειται για ένα ακόμα βήμα στην «διορθωτική πορεία» που έχουν χαράξει το τελευταίο διάστημα οι Ευρωπαίοι ηγέτες προς την κατεύθυνση μιας πιο ρεαλιστικής πράσινης μετάβασης και σίγουρα θα ακολουθήσουν και άλλα…
Διαβάστε ακόμη
