Παρά το γεγονός ότι αποτελεί τον καθαρότερο και πιο αποδοτικό τελικό φορέα ενέργειας (energy carrier), η ηλεκτρική ενέργεια επιβαρύνεται δυσανάλογα με φόρους και τέλη σε σύγκριση με το φυσικό αέριο στην ΕΕ, αναφέρει σε νέο position paper η Eurelectric. «Το 2023, η ηλεκτρική ενέργεια φορολογήθηκε περίπου 1,4 φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο ανά μονάδα ενέργειας», τονίζει. «Αυτό υπονομεύει τον εξηλεκτρισμό, ενθαρρύνει τη συνεχιζόμενη εξάρτηση από το φυσικό αέριο και αποδυναμώνει το επιχειρηματικό υπόβαθρο για απανθρακοποιημένες τεχνολογίες, όπως οι αντλίες θερμότητας, οι ηλεκτρικοί λέβητες και τα ηλεκτρικά οχήματα», προσθέτει.

Παράλληλα σημειώνει πως «παρότι απαιτούνται μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για τη βιώσιμη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, η προσαρμογή των φόρων και των τελών αποτελεί ένα άμεσο και αποτελεσματικό βραχυπρόθεσμο εργαλείο. Η ενωσιακή νομοθεσία ήδη επιτρέπει στα κράτη-μέλη να μειώνουν τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και τον ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια στα ελάχιστα επίπεδα».

Η Eurelectric συνιστά στα κράτη-μέλη να δράσουν μέσω τριών συμπληρωματικών προσεγγίσεων:

  • Μείωση: μείωση των εθνικών ειδικών φόρων κατανάλωσης και του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια στα ελάχιστα επίπεδα της ΕΕ. Η επιλογή αυτή «ξεφουσκώνει» τους λογαριασμούς και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις θα μπορούσαν δυνητικά να αντισταθμιστούν μέσω εσόδων από το ETS ή από τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
  • Μετατόπιση: ανακατανομή φόρων και τελών από την ηλεκτρική ενέργεια προς τα ορυκτά καύσιμα, ιδίως το φυσικό αέριο. Αυτή η, θεωρητικά, δημοσιονομικά ουδέτερη προσέγγιση θα έκανε πιο φθηνή την ηλεκτρική ενέργεια, ενισχύοντας παράλληλα τα τιμολογιακά σήματα υπέρ του εξηλεκτρισμού και της απανθρακοποίησης.
  • Εξαίρεση: στοχευμένες μειώσεις φόρων ή απαλλαγές για συγκεκριμένες ομάδες χρηστών (π.χ. νοικοκυριά που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια) ή για συγκεκριμένες χρήσεις (π.χ. ηλεκτρική θέρμανση), ενισχύοντας το επενδυτικό κίνητρο για τον εξηλεκτρισμό της θέρμανσης.
  • Οι χρεώσεις που δεν σχετίζονται με την ενέργεια θα πρέπει να αφαιρεθούν από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να βελτιωθεί η διαφάνεια και να αποφεύγεται η τεχνητή διόγκωση των τιμών.

Η Eurelectric καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημοσιεύσει μια διαφανή επισκόπηση των εθνικών φόρων και τελών που περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας σε όλα τα κράτη-μέλη. «Μια τέτοια πρωτοβουλία θα αποσαφηνίσει ποιες χρεώσεις στηρίζουν το ηλεκτρικό σύστημα και ποιες αφορούν άσχετες υπηρεσίες, αναδεικνύοντας παράλληλα τα σημεία όπου οι δημοσιονομικές πολιτικές εξακολουθούν να παρεμποδίζουν τον εξηλεκτρισμό και να ευνοούν την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων», προσθέτει.

Παραδείγματα και βέλτιστες πρακτικές από τα κράτη-μέλη

Η Eurelectric αναφέρει κάποια παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών από τα κράτη μέλη τα οποία θα μπορούσαν να υιοθετηθούν:

  • Φλάνδρα (Βέλγιο): από το 2028 προβλέπεται η ανακατανομή φορολογικών εσόδων ύψους 362 εκατ. ευρώ από την ηλεκτρική ενέργεια προς το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο θέρμανσης.
  • Γερμανία: το 2022 η εισφορά που επιβαλλόταν στα νοικοκυριά για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μεταφέρθηκε στη γενική φορολογία, μειώνοντας ουσιαστικά τους λογαριασμούς ρεύματος. Το χρηματοδοτικό κενό καλύπτεται πλέον από έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
  • Δανία: από το 2026 οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για τα νοικοκυριά μειώνονται στο ελάχιστο επίπεδο της ΕΕ, δηλαδή 1 ευρώ/MWh. Επιπλέον, από το 2021 η ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για θέρμανση απαλλάσσεται από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης για νοικοκυριά με ετήσια κατανάλωση άνω των 4.000 kWh, κατόπιν επιτυχούς αίτησης του καταναλωτή για την απαλλαγή.
  • Κάτω Χώρες: από το 2016 οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια μειώνονται σταδιακά, ενώ αυξάνονται στο φυσικό αέριο. Ωστόσο, τα νοικοκυριά αποζημιώνονται για το μέρος της αύξησης της τιμής του φυσικού αερίου που υπερβαίνει τη μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια. Η σταθερή αυτή ετήσια αποζημίωση χορηγείται μέσω έκπτωσης ανά σημείο/παροχή ηλεκτρικού μετρητή.
  • Φινλανδία: μειώθηκε σταδιακά ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο ελάχιστο επίπεδο της ΕΕ, δηλαδή 0,5 ευρώ/MWh, για την ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται σε βιομηχανικές θερμικές διεργασίες (όπως αντλίες θερμότητας). Παράλληλα, ο ειδικός φόρος στο ορυκτό φυσικό αέριο αυξήθηκε την περίοδο 2019–2023.
  • Γαλλία: από τον Φεβρουάριο του 2026, η εισφορά για τη μεταφορά μέσω δικτύου (CTA) μειώνεται από 21,93% στο ελάχιστο επίπεδο του 15% για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Το μέτρο αυτό αντιστοιχεί σε συνολικό ποσό 540 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου 10 ευρώ ανά νοικοκυριό ετησίως.
  • Πορτογαλία: από το 2025 επεκτείνεται περαιτέρω η εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ 6% στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για επιλεγμένες κατηγορίες νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, τα πρώτα 200 ή 300 kWh μηνιαίας κατανάλωσης (ανάλογα με την κατηγορία καταναλωτή) υπάγονται στον μειωμένο συντελεστή, έναντι 100 kWh προηγουμένως, ενώ η κατανάλωση πέραν αυτού του ορίου φορολογείται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 23%.
  • Αυστρία: το 2026, για τα νοικοκυριά, το τέλος ηλεκτρικής ενέργειας μειώνεται από 1,5 λεπτό/kWh στο ελάχιστο επίπεδο της ΕΕ, δηλαδή 0,1 λεπτό/kWh. Για όλους τους λοιπούς τελικούς καταναλωτές, μειώνεται από 1,5 λεπτό/kWh σε 0,82 λεπτό/kWh.

Διαβάστε ακόμη