Σημαντικές ενστάσεις, σαφείς γραμμές άμυνας, αλλά και περιορισμένα σημεία σύγκλισης ανέδειξε η δημόσια διαβούλευση που διεξήχθη επί της εισήγησης του ΑΔΜΗΕ για τη λήψη μέτρων με στόχο τη διασφάλιση της ασφαλούς λειτουργίας του ηλεκτρικού Συστήματος, απέναντι στους κινδύνους που προκαλούν απότομες μεταβολές στα προγράμματα λειτουργίας παραγωγών και ΦοΣΕ ΑΠΕ.
Η συζήτηση άνοιξε σε μια περίοδο κατά την οποία η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ, οι συχνές περικοπές παραγωγής και τα φαινόμενα μηδενικών ή και αρνητικών τιμών στην αγορά αναδεικνύουν νέες προκλήσεις για τη διαχείριση της ισορροπίας. Ωστόσο, όπως αποτυπώνεται στις επίσημες τοποθετήσεις των φορέων, η αγορά εμφανίζεται διχασμένη ως προς το αν τα προτεινόμενα εργαλεία του Διαχειριστή ενισχύουν πράγματι την ασφάλεια ή αν, αντιθέτως, μετατοπίζουν το βάρος προς τιμωρητικούς μηχανισμούς με αβέβαιες συνέπειες.
Παρά τις έντονες διαφοροποιήσεις που αποτυπώνονται στη δημόσια διαβούλευση επί της εισήγησης του ΑΔΜΗΕ, οι τοποθετήσεις της ΔΕΗ, του Ελληνικού Συνδέσμου Ανεξάρτητων Εταιρειών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΑΗ) και της ΕΒΙΚΕΝ συγκλίνουν σε ένα βασικό σημείο: η ανάγκη διασφάλισης της ασφαλούς λειτουργίας του Συστήματος είναι αδιαμφισβήτητη. Η απόκλιση δεν εντοπίζεται στον στόχο, αλλά στα μέσα.
Και οι τρεις πλευρές αναγνωρίζουν ότι το περιβάλλον της αγοράς έχει αλλάξει ριζικά, με την αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ να πολλαπλασιάζει τις περιπτώσεις απότομων μεταβολών στα προγράμματα λειτουργίας. Εκεί όμως που ο ΑΔΜΗΕ εισηγείται ένα πλέγμα προληπτικών περιορισμών και κυρώσεων, οι συμμετέχοντες στη διαβούλευση θέτουν όρια, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος της λειτουργικότητας και της ισορροπίας της αγοράς.
Η ΔΕΗ και ο ΕΣΑΗ συναντώνται πρώτα απ’ όλα στη κριτική για τον τρόπο εφαρμογής του γραμμικού προφίλ μεταβολής ισχύος (ramping). Και οι δύο αναγνωρίζουν ότι η εξομάλυνση των μεταβολών μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να συμβάλει στη σταθερότητα του Συστήματος. Ωστόσο, επιμένουν ότι χωρίς σαφείς ορισμούς το μέτρο κινδυνεύει να μετατραπεί από εργαλείο ασφάλειας σε πηγή στρεβλώσεων. Η ΔΕΗ ζητά ρητά να αποσαφηνιστεί αν το ramping αφορά μόνο αυτοβούλες μεταβολές παραγωγής ή και εντολές του Διαχειριστή και των ΦοΣΕ, καθώς και αν εφαρμόζεται σε μεμονωμένους σταθμούς ή σε επίπεδο χαρτοφυλακίου. Στην ίδια κατεύθυνση, ο ΕΣΑΗ υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή γραμμικής μεταβολής στις εντολές RTBM μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνο εφόσον διασφαλιστεί η οικονομική ουδετερότητα των ΦοΣΕ, διαφορετικά δημιουργούνται κενά και ασυμμετρίες στην αγορά.
Ακόμη ισχυρότερη είναι η σύγκλιση ΔΕΗ και ΕΣΑΗ απέναντι στις Χρεώσεις Μη Συμμόρφωσης. Και οι δύο φορείς προειδοποιούν ότι η υπερβολική προσφυγή σε τιμωρητικούς μηχανισμούς μετατοπίζει το βάρος από τη λειτουργία της αγοράς στη λογική της κύρωσης. Η ΔΕΗ επισημαίνει ότι οι χρεώσεις αυτές λειτουργούν ως αντικίνητρο για την ορθή δήλωση προγραμμάτων, ενισχύοντας φαινόμενα υποδήλωσης, ιδιαίτερα σε περιβάλλον αρνητικών τιμών. Ο ΕΣΑΗ, από την πλευρά του, μιλά για μη μετρήσιμα ρίσκα που φορτώνονται στους ΦοΣΕ, οι οποίοι ούτε πλήρη έλεγχο έχουν επί των χαρτοφυλακίων τους ούτε τη δυνατότητα άμεσης φυσικής παρέμβασης στις μονάδες ΑΠΕ.
Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει η ΕΒΙΚΕΝ, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από το «πώς» στο «ποιος». Εκεί όπου ΔΕΗ και ΕΣΑΗ εστιάζουν στη βελτίωση των εργαλείων, η ΕΒΙΚΕΝ αμφισβητεί ευθέως τη στόχευση της ρύθμισης. Υποστηρίζει ότι, ενώ η διαβούλευση αφορά κινδύνους από ενέργειες παραγωγών και ΦοΣΕ ΑΠΕ, τα μέτρα επεκτείνονται αδικαιολόγητα στα βιομηχανικά φορτία Απόκρισης Ζήτησης, τα οποία δεν αποτελούν την πηγή των απότομων μεταβολών στο Σύστημα.
Παρότι η ΔΕΗ δεν υιοθετεί τη συνολική απόρριψη της ΕΒΙΚΕΝ, τα δύο μέρη συναντώνται στο ζήτημα της αναλογικότητας. Η ΔΕΗ ζητά ελάχιστα όρια ισχύος και εξαιρέσεις για μικρά χαρτοφυλάκια, ενώ η ΕΒΙΚΕΝ πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, χαρακτηρίζοντας θεμελιωδώς εσφαλμένη την εξίσωση λίγων δεκάδων ή εκατοντάδων MW βιομηχανικού φορτίου με περικοπές χιλιάδων MW ΑΠΕ. Και οι δύο, πάντως, συμφωνούν ότι χωρίς σαφή όρια, οι τεχνικές απαιτήσεις καθίστανται δυσανάλογες και ανεφάρμοστες.
Το ζήτημα της μέτρησης λειτουργεί ως ακόμη ένα σημείο διαφοροποίησης. Εδώ η ΕΒΙΚΕΝ υψώνει τον τόνο, επισημαίνοντας ότι με μετρήσεις 15λέπτου είναι πρακτικά αδύνατη η παρακολούθηση ενός γραμμικού προφίλ 7,5 λεπτών, άρα και η επιβολή Χρεώσεων Μη Συμμόρφωσης. Η παρατήρηση αυτή δεν αντικρούεται από τους υπόλοιπους φορείς, ενισχύοντας το επιχείρημα ότι η τεχνική υλοποίηση προηγείται της κανονιστικής επιβολής.
Στο τελικό συμπέρασμα, οι τρεις πλευρές αποκλίνουν ως προς την ένταση, αλλά όχι ως προς τον πυρήνα της ανησυχίας. Η ΔΕΗ ζητά μεταβατικό χρόνο, διευκρινίσεις και τεκμηρίωση κόστους–οφέλους. Ο ΕΣΑΗ προειδοποιεί για μετατόπιση από τη λειτουργία της αγοράς σε τιμωρητικούς μηχανισμούς. Η ΕΒΙΚΕΝ βλέπει ευθέως τον κίνδυνο αποκλεισμού της βιομηχανίας από την αγορά εξισορρόπησης. Και οι τρεις, ωστόσο, συγκλίνουν στο ότι χωρίς προσεκτική στόχευση, τα μέτρα που σχεδιάζονται για την ασφάλεια του Συστήματος κινδυνεύουν να δημιουργήσουν νέες αστάθειες, αυτή τη φορά στην ίδια την αγορά.
Στο ίδιο μήκος κύματος με την ΕΒΙΚΕΝ, αλλά με ακόμη πιο κατηγορηματική διατύπωση, κινούνται και οι φορείς που εκπροσωπούν την Απόκριση Ζήτησης, οι οποίοι εμφανίζονται απολύτως αντίθετοι στην εισήγηση του ΑΔΜΗΕ. Τόσο η Sympower όσο και η VIENER υποστηρίζουν ότι η υποχρεωτική εφαρμογή γραμμικού προφίλ μεταβολής ισχύος 7,5 λεπτών δεν είναι απλώς δυσανάλογη, αλλά τεχνικά ανεφάρμοστη για βιομηχανικά και κατανεμόμενα φορτία.
Όπως επισημαίνουν, τα χαρτοφυλάκια Απόκρισης Ζήτησης λειτουργούν διεθνώς με λογική on/off και όχι με συνεχή ρύθμιση ισχύος, ενώ ενεργοποιούνται αποκλειστικά κατόπιν εντολής του Διαχειριστή και δεν αποτελούν την πηγή των απότομων μεταβολών που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η ρύθμιση. Υπό αυτό το πρίσμα, προειδοποιούν ότι η εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων θα οδηγήσει σε μαζική αποχώρηση της Απόκρισης Ζήτησης από την αγορά εξισορρόπησης, στερώντας από το Σύστημα μία από τις ελάχιστες διαθέσιμες πηγές ευελιξίας χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος και περιορίζοντας περαιτέρω τον ανταγωνισμό.
Διαβάστε ακόμη
