Με τις αποθήκες φυσικού αερίου να πλησιάζουν ήδη το 80%, η Ιταλία εισέρχεται στην τελική ευθεία της καλοκαιρινής περιόδου πλήρωσης από σαφώς καλύτερη αφετηρία σε σχέση με το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Η συνολική εικόνα της ΕΕ είναι αισθητά πιο αδύναμη από πέρυσι, την ώρα που η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή ενισχύει την αβεβαιότητα γύρω από τις παγκόσμιες ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ).

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Gas Infrastructure Europe (GIE), με ημερομηνία αναφοράς τη 19η Αυγούστου, οι ιταλικές αποθήκες βρίσκονται στο 79,78%, έχοντας συγκεντρώσει περίπου 162,3 TWh φυσικού αερίου. Μέσα σε ένα 24ωρο το ποσοστό πλήρωσης αυξήθηκε κατά περίπου 0,26 ποσοστιαίες μονάδες.

Η Ιταλία, βέβαια, δεν βρίσκεται υψηλότερα από πέρυσι. Στις 19 Αυγούστου 2025 τα αποθέματά της είχαν ήδη φτάσει στο 85,56%, ή περίπου 173,7 TWh. Ωστόσο, η απόστασή της από τον σημερινό ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει μεγάλη και της προσφέρει ένα σημαντικό «μαξιλάρι» ενόψει του χειμώνα.

Στα τέλη Ιουλίου, η Snam είχε ανακοινώσει ότι τα εθνικά αποθέματα είχαν ξεπεράσει το 74%, υπογραμμίζοντας τον κρίσιμο ρόλο των εγκαταστάσεων αποθήκευσης στην κάλυψη της χειμερινής κατανάλωσης. Κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2025 – Μαρτίου 2026, οι ιταλικές αποθήκες παρέδωσαν περίπου 9,5 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο 23% της εγχώριας ζήτησης.

Η συνολική αποθηκευτική δυναμικότητα της χώρας υπερβαίνει τα 19 δισ. κυβικά μέτρα. Ήδη από τον Απρίλιο η Snam είχε γνωστοποιήσει ότι είχε εκχωρηθεί χωρητικότητα που επέτρεπε την επίτευξη τουλάχιστον του 90%, με περίπου 17,5 δισ. κυβικά μέτρα να έχουν δεσμευθεί.

Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με μεγαλύτερο κενό

Πολύ διαφορετική είναι η εικόνα στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις 19 Αυγούστου οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονταν στο 61,37%, με περίπου 693,6 TWh φυσικού αερίου, όταν την αντίστοιχη ημέρα του 2025 το ποσοστό ήταν 74,36% και οι αποθηκευμένες ποσότητες έφταναν τις 840,5 TWh.

Η διαφορά μεταφράζεται σε περίπου 147 TWh λιγότερου αποθηκευμένου φυσικού αερίου μέσα σε έναν χρόνο. Πρόκειται για ένα σημαντικό κενό, το οποίο η αγορά καλείται να περιορίσει μέσα στους επόμενους μήνες, πριν ξεκινήσει η περίοδος υψηλής χειμερινής κατανάλωσης.

Η κατάσταση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τον χειμώνα 2025-2026, όταν η κατανάλωση παρέμεινε σχετικά υψηλή και οι αποθήκες είχαν ήδη ξεκινήσει τη σεζόν από χαμηλότερα επίπεδα. Η ACER είχε επισημάνει από τον Ιούλιο ότι ο ρυθμός εισαγωγών στις ευρωπαϊκές αποθήκες κινούνταν κάτω τόσο από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας όσο και από τα επίπεδα του 2025.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ρυθμιστική αρχή, οι σημερινές εισαγωγές ΥΦΑ θα μπορούσαν να επιτρέψουν στην Ευρώπη να προσεγγίσει το 80% έως τον χειμώνα. Για να ανέβει, όμως, προς το 90%, θα απαιτούνταν πρόσθετες ποσότητες.

Και εδώ βρίσκεται το βασικό ζήτημα για την ευρωπαϊκή αγορά. Ο περιοριστικός παράγοντας δεν είναι τόσο η δυνατότητα των εγκαταστάσεων να διοχετεύσουν αέριο στις αποθήκες όσο η διαθεσιμότητα των φορτίων που θα πρέπει να εξασφαλιστούν σε μια ολοένα πιο ανταγωνιστική παγκόσμια αγορά.

Το LNG γίνεται το κρίσιμο μέτωπο

Η ενεργειακή αναδιάταξη που ακολούθησε τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών μέσω αγωγών έχει καταστήσει την Ευρώπη πολύ περισσότερο εξαρτημένη από το ΥΦΑ. Την ίδια στιγμή, η εγχώρια ευρωπαϊκή παραγωγή φυσικού αερίου συνεχίζει να υποχωρεί.

Σύμφωνα με την ACER, το αμερικανικό ΥΦΑ αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το 30% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ και περίπου τα δύο τρίτα των ευρωπαϊκών εισαγωγών LNG. Το Κατάρ είχε μικρότερο, αλλά όχι αμελητέο, μερίδιο, καλύπτοντας περίπου το 7% των εισαγωγών ΥΦΑ της Ευρώπης κατά τον χειμώνα 2025-2026.

Ακριβώς γι’ αυτό η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παρακολουθείται στενά από την αγορά.

Το θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς διεθνώς. Πριν από την τελευταία κρίση, περίπου το 20% των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και ΥΦΑ διέρχονταν από την περιοχή. Ιδιαίτερη σημασία για την αγορά φυσικού αερίου έχει το γεγονός ότι από τα Στενά εξαρτάται μεγάλο μέρος των εξαγωγών του Κατάρ, ενός από τους κορυφαίους προμηθευτές LNG παγκοσμίως.

Η ACER έχει εκτιμήσει ότι μια παρατεταμένη διαταραχή στην παραγωγή του Κατάρ θα μπορούσε να δημιουργήσει παγκόσμιο έλλειμμα περίπου 26 δισ. κυβικών μέτρων LNG και να οδηγήσει την Ευρώπη σε σημαντικά μεγαλύτερη εξάρτηση από τη βραχυπρόθεσμη αγορά, με τη ζήτηση για φορτία spot να μπορεί να αυξηθεί έως περίπου 56 δισ. κυβικά μέτρα.

Γιατί η Ιταλία έχει μεγαλύτερο «μαξιλάρι»

Η καλύτερη εικόνα της Ιταλίας δεν εξηγείται μόνο από το υψηλότερο ποσοστό πλήρωσης των αποθηκών της. Συνδέεται και με τη δομή του συστήματος προμήθειας που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια.

Η χώρα έχει πρόσβαση σε πολλαπλές πηγές μέσω αγωγών από την Αλγερία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Λιβύη, ενώ παράλληλα διαθέτει αρκετές υποδομές εισαγωγής LNG, όπως οι εγκαταστάσεις της Παναϊγάλια, του Καβαρτσέρε και του Πιόμπινο, μαζί με την πρόσθετη δυναμικότητα που παρέχουν τα συστήματα πλωτής αποθήκευσης και επαναεριοποίησης.

Η διαφοροποίηση αυτή περιορίζει την έκθεση σε μια ενδεχόμενη διακοπή μιας συγκεκριμένης οδού εφοδιασμού. Αν παρουσιαστεί πρόβλημα σε μία πηγή, υπάρχει μεγαλύτερη δυνατότητα αντιστάθμισης μέσω άλλων διαδρομών ή μέσω πρόσθετων φορτίων LNG.

Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί και η αποθηκευτική δυναμικότητα της χώρας σε σχέση με την κατανάλωσή της. Οι αποθήκες λειτουργούν ως εργαλείο εξομάλυνσης της ζήτησης, συγκεντρώνοντας ποσότητες το καλοκαίρι ώστε να καλύπτονται οι αυξημένες ανάγκες των νοικοκυριών και της ηλεκτροπαραγωγής κατά τους ψυχρότερους μήνες.

Η εικόνα είναι σαφώς πιο πιεσμένη σε άλλες μεγάλες αγορές. Η Γερμανία, παρότι διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, βρισκόταν στις 19 Αυγούστου μόλις στο 50,06%.

Η εξέλιξη έχει σημασία και πέρα από τα γερμανικά σύνορα, καθώς η χώρα αποτελεί κομβικό τμήμα του ηπειρωτικού δικτύου φυσικού αερίου. Συνεπώς, τα χαμηλά γερμανικά αποθέματα περιορίζουν το συνολικό περιθώριο ασφαλείας του ευρωπαϊκού συστήματος.

Το ιταλικό πλεονέκτημα, επομένως, δεν σημαίνει ότι η χώρα διαθέτει απεριόριστες ποσότητες φυσικού αερίου. Σημαίνει κυρίως ότι φτάνει προς το τέλος του καλοκαιριού με πολύ μεγαλύτερο μέρος της αποθηκευτικής της δυναμικότητας ήδη καλυμμένο και με πιο διαφοροποιημένες οδούς εφοδιασμού.

Αυτό δεν την προστατεύει, πάντως, από ένα διεθνές σοκ τιμών. Το φυσικό αέριο διαπραγματεύεται σε μια ενιαία και αλληλοσυνδεδεμένη ευρωπαϊκή αγορά. Αν το LNG γίνει δυσεύρετο ή πολύ ακριβότερο, η επίδραση θα φτάσει και στην Ιταλία, ανεξάρτητα από το υψηλότερο επίπεδο των δικών της αποθεμάτων.

Γιατί το 80% αποκτά μεγαλύτερη σημασία

Μια ακόμη παράμετρος αφορά τον γνωστό ευρωπαϊκό στόχο πλήρωσης των αποθηκών στο 90%.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία εξακολουθεί να διατηρεί το 90% ως βασικό σημείο αναφοράς για την 1η Νοεμβρίου, ωστόσο από το 2025 έχει εισαχθεί μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή των στόχων. Τον Ιούλιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρίνισε ότι, υπό τις σημερινές συνθήκες, ένα επίπεδο περίπου 80% θεωρείται επαρκές για την ασφάλεια εφοδιασμού τον επόμενο χειμώνα.

Η διαφοροποίηση αυτή αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαβάζονται τα σημερινά ποσοστά. Το 90% εξακολουθεί να προσφέρει σαφώς μεγαλύτερο περιθώριο ασφάλειας, όμως ένα επίπεδο της τάξης του 80% δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με κατάσταση ενεργειακής έκτακτης ανάγκης.

Η Κομισιόν έχει επαναλάβει ότι επί του παρόντος δεν διαπιστώνονται άμεσες ανησυχίες για την ασφάλεια εφοδιασμού, ενώ και η ENTSOG θεωρεί ότι το ευρωπαϊκό σύστημα διαθέτει σημαντική ευελιξία, ιδίως χάρη στη μεγάλη νέα δυναμικότητα επαναεριοποίησης LNG που προστέθηκε μετά την ενεργειακή κρίση.

Το μεγαλύτερο ερωτηματικό, επομένως, μετατοπίζεται από την επάρκεια των υποδομών στο κόστος του εφοδιασμού.

Ο TTF δείχνει ήδη το κόστος του κινδύνου

Η αυξημένη αβεβαιότητα αποτυπώνεται και στην αγορά παραγώγων. Το συμβόλαιο φυσικού αερίου του TTF για τον Σεπτέμβριο κινείται γύρω από τα 63-64 ευρώ ανά MWh, σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα σε σχέση με το πρώτο μέρος του έτους και κοντά στα υψηλά που καταγράφηκαν από τα τέλη Ιουλίου.

Η αγορά έχει καταστεί εκ νέου ιδιαίτερα ευαίσθητη στις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και στην πιθανότητα εντονότερου ανταγωνισμού μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία LNG.

Αυτό είναι και το βασικό δίλημμα της Ευρώπης καθώς πλησιάζει ο χειμώνας: οι ποσότητες που απαιτούνται για να φτάσουν οι αποθήκες σε ένα επαρκές επίπεδο ενδέχεται να βρεθούν, αλλά το κόστος εξασφάλισής τους μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα υψηλό.

Ανάλυση του Institute of Energy Economics του Πανεπιστημίου της Κολωνίας (EWI) εκτιμούσε ήδη από τα τέλη Ιουλίου ότι, προκειμένου τα ευρωπαϊκά και βρετανικά αποθέματα να πλησιάσουν το 80% έως τον Νοέμβριο, η αξιοποίηση των τερματικών LNG θα έπρεπε να αυξηθεί από περίπου 29% σε περίπου 70%.

Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ενδεικτικό της νέας πραγματικότητας: το βασικό όριο για την Ευρώπη δεν βρίσκεται πλέον στη δυναμικότητα επαναεριοποίησης, η οποία έχει αυξηθεί σημαντικά, αλλά στη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου στην παγκόσμια αγορά. Και εκεί η Ευρώπη καλείται να ανταγωνιστεί την Ασία για τα ίδια φορτία, σε μια περίοδο κατά την οποία κάθε γεωπολιτική διαταραχή μπορεί να μετατραπεί άμεσα σε υψηλότερη τιμή.