Η Ουκρανία, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει να δημιουργεί αποθέματα φυσικού αερίου ενόψει του επόμενου χειμώνα, ενδιαφέρεται να αυξήσει τις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω ελληνικών τερματικών σταθμών και των αγωγών του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου. Αυτό ανακοίνωσε τη Δευτέρα η ουκρανική ενεργειακή εταιρεία Naftogaz. Όπως αναφέρει το Reuters, η Ουκρανία ήδη λαμβάνει LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω της Ελλάδας, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο. Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια αύξησης των ποσοτήτων που εισάγονται.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο διευθύνων σύμβουλος της Naftogaz, Serhiy Koretskyi, δήλωσε μετά από συνάντηση με τον υφυπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, Χάρη Θεοχάρη, ότι ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δυνατότητα αύξησης των ποσοτήτων φυσικού αερίου που θα μπορούσαν να προμηθεύονται τόσο η Ουκρανία όσο και η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης μέσω ελληνικών υποδομών.

Ο Κάθετος Διάδρομος, η προμήθεια diesel και η αξιοποίηση του ελληνικού στόλου για μεταφορές καυσίμων

Παράλληλα, συζητήθηκαν και άλλα θέματα ενεργειακής συνεργασίας, όπως η προμήθεια ντίζελ, η αξιοποίηση του ελληνικού στόλου για μεταφορές καυσίμων, καθώς και άλλα έργα που θα μπορούσαν να αποδειχθούν αμοιβαία επωφελή για τις δύο χώρες. Μετά τις πυραυλικές επιθέσεις της Ρωσίας, οι οποίες κατέστρεψαν σχεδόν ολοκληρωτικά την ικανότητα διύλισης της Ουκρανίας, η χώρα εξαρτάται πλέον σχεδόν πλήρως από εισαγόμενα καύσιμα. Οι προμήθειες αυτές προέρχονται κυρίως από χώρες της δυτικής, κεντρικής και νότιας Ευρώπης.

Σύμφωνα με τη συμβουλευτική εταιρεία καυσίμων Enkorr, με έδρα το Κίεβο, η Ουκρανία έχει αυξήσει σημαντικά τις εισαγωγές ντίζελ, ενώ οι αναλυτές εκτιμούν ότι δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει ελλείψεις καυσίμων κατά τον μήνα Απρίλιο. Αναλυτές μιας άλλης εταιρείας, της ExPro, ανέφεραν ότι οι traders φυσικού αερίου -συμπεριλαμβανομένης της κρατικής Naftogaz- αναμένεται να εισαγάγουν τουλάχιστον 75 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στην Ουκρανία μέσω του Κάθετου Διαδρόμου κατά τον Μάρτιο. Οι εισαγωγές αυτές θα πραγματοποιηθούν μέσω τερματικών σταθμών LNG στην Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, οι ποσότητες φυσικού αερίου εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 2,41 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ημερησίως και θα προέρχονται από τον τερματικό σταθμό LNG της Ρεβυθούσας. Επιπλέον, οι μεταφορές αυτές πραγματοποιούνται με ειδικά μειωμένα τιμολόγια μεταφοράς, γεγονός που καθιστά τη συγκεκριμένη διαδρομή ιδιαίτερα ελκυστική για την Ουκρανία.

Η ενίσχυση των εισαγωγών φυσικού αερίου μέσω της Ελλάδας και του Κάθετου Διαδρόμου θεωρείται κρίσιμη για την ενεργειακή ασφάλεια της Ουκρανίας, ιδιαίτερα ενόψει των προκλήσεων που δημιουργεί ο συνεχιζόμενος πόλεμος και η ανάγκη για επαρκή αποθέματα ενέργειας κατά τη χειμερινή περίοδο.

Νωρίτερα σήμερα το energygame.gr έγραφε τα εξής: 

Ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει για τον Κάθετο Διάδρομο, μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε την Παρασκευή μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Διαχειριστών των εμπλεκόμενων χωρών – μεταξύ των οποίων και ο ΔΕΣΦΑ – για τη νέα μεθοδολογία τιμολόγησης. Η συμφωνία αυτή καθιερώνει σε μόνιμη βάση ανταγωνιστικά τέλη διέλευσης για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, ενισχύοντας τη ρυθμιστική σταθερότητα και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για αυξημένο εμπορικό ενδιαφέρον. Στο νέο αυτό περιβάλλον, ανοίγει ο δρόμος για περισσότερες μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας, με αιχμή το αμερικανικό LNG προς τις αγορές της περιοχής.

Η σημαντική μείωση του κόστους χρήσης του Vertical Corridor επιβεβαιώνεται από ανάλυση της ICIS, η οποία, βασιζόμενη σε στοιχεία των επιμέρους Διαχειριστών, συγκρίνει τα τέλη διέλευσης με εκείνα άλλων οδεύσεων που καταλήγουν επίσης στην Ουκρανία. Με τα νέα δεδομένα, το κόστος για τη χρήση της εξόδου του Σιδηροκάστρου στον άξονα Ελλάδας–Βουλγαρίας διαμορφώνεται στα 7,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα. Το επίπεδο αυτό παραμένει υψηλότερο μόνο σε σύγκριση με ορισμένες από τις πιο οικονομικές διαδρομές, όπως η Πολωνία–Ουκρανία (4,9 ευρώ/MWh), η Κροατία–Ουγγαρία–Ουκρανία (5,7 ευρώ/MWh) και η Λιθουανία–Πολωνία–Ουκρανία (6,07 ευρώ/MWh).

Ταυτόχρονα, ο Κάθετος Διάδρομος τοποθετείται πλέον στο ίδιο εύρος τιμών με άλλες βασικές ευρωπαϊκές «αρτηρίες» μεταφοράς, όπως η διαδρομή Φινλανδία–Εσθονία–Λιθουανία–Πολωνία–Ουκρανία (7,04 ευρώ/MWh) και η όδευση Νορβηγία–Δανία–Πολωνία–Ουκρανία (7,5 ευρώ/MWh). Αντίθετα, υψηλότερο κόστος εμφανίζουν επιλογές όπως η Ιταλία–Αυστρία–Ουγγαρία–Ουκρανία (9,2 ευρώ/MWh), η οποία προσεγγίζει την τιμολόγηση της εναλλακτικής διαδρομής του Κάθετου Διαδρόμου (9,6 ευρώ/MWh), μέσω του IGB pipeline. Η συγκεκριμένη διαδρομή αξιοποιείται για τη μεταφορά προς το Κίεβο είτε υγροποιημένου φυσικού αερίου είτε αζέρικου αερίου που εισέρχεται στην Ελλάδα.

Ο Κάθετος Διάδρομος εμφανίζεται πλέον πιο ανταγωνιστικός ακόμη και σε σύγκριση με διαδρομές που ξεκινούν από τη Γερμανία. Συγκεκριμένα, τόσο η όδευση Γερμανία–Γιαμάλ–Πολωνία–Ουκρανία όσο και η διαδρομή Γερμανία–Τσεχία–Σλοβακία–Ουκρανία καταγράφουν τέλη διέλευσης της τάξης των 11,2 ευρώ ανά MWh. Με τα νέα δεδομένα, η ακριβότερη διαδρομή προς το Κίεβο είναι ο άξονας Ιταλία–Αυστρία–Σλοβακία–Ουκρανία, με κόστος που φθάνει τα 12,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.

Η σύγκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η προηγούμενη εικόνα του έργου. Πριν από τη συμφωνία, οι δύο βασικές εκδοχές του Κάθετου Διαδρόμου συγκαταλέγονταν στις ακριβότερες οδεύσεις προς την Ουκρανία. Η διαδρομή μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου διαμορφωνόταν στα 12,6 ευρώ ανά MWh, γεγονός που σημαίνει ότι η σημερινή τιμολόγηση συνεπάγεται μείωση που προσεγγίζει το 40%. Αντίστοιχα, η εκδοχή που αξιοποιεί τον IGB pipeline έφθανε τα 15,6 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, επίπεδο που πλέον έχει υποχωρήσει αισθητά.

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι και στο προηγούμενο μοντέλο λειτουργίας του Vertical Corridor εφαρμόζονταν εκπτώσεις από τους Διαχειριστές, οι οποίες αφορούσαν συγκεκριμένα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας (Route 1, Route 2 και Route 3). Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι οι εκπτώσεις αυτές δίνονταν στο πλαίσιο ρυθμιστικής εξαίρεσης από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τις υποδομές φυσικού αερίου, λόγω της επείγουσας ανάγκης τροφοδοσίας της Ουκρανίας.

Κατά συνέπεια, ο προσωρινός και έκτακτος χαρακτήρας των συγκεκριμένων μειώσεων δεν μπορούσε να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα του έργου, ούτε να προσφέρει την απαιτούμενη προβλεψιμότητα για την ανάπτυξη σταθερών εμπορικών ροών. Με τη νέα συμφωνία, το στοιχείο αυτό αλλάζει ουσιαστικά, καθώς η τιμολόγηση αποκτά πλέον μόνιμο και κανονιστικά συμβατό χαρακτήρα.

Καθοριστικός ο ρόλος της Atlantic SEE LNG Trade

Σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς, οι μειώσεις στα τέλη διέλευσης αποκτούν πλέον μόνιμο χαρακτήρα, καθίστανται συμβατές με το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ και ενισχύουν τη ρυθμιστική ασφάλεια για traders και προμηθευτές που εξετάζουν την αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου. Το στοιχείο αυτό, όπως έχει ήδη αναδειχθεί, συνδυάζεται με μια σειρά από κρίσιμες παρεμβάσεις στο νέο μοντέλο λειτουργίας, οι οποίες ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη ορατότητα και τη βιωσιμότητα του project.

Προς αυτή την κατεύθυνση, ιδιαίτερη σημασία έχει και η διεύρυνση της διάρκειας των προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας. Πέρα από τα υφιστάμενα μηνιαία και ημερήσια προϊόντα, εισάγονται πλέον τριμηνιαία και ετήσια, ενισχύοντας τη δυνατότητα μακροχρόνιου εμπορικού σχεδιασμού. Παράλληλα, η διάθεσή τους θα πραγματοποιείται με βάση τον προγραμματισμό που ισχύει για όλες τις ευρωπαϊκές υποδομές φυσικού αερίου, γεγονός που ενισχύει τη διαφάνεια και τη συμβατότητα με την ενιαία αγορά. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πρώτες δημοπρασίες για ετήσια προϊόντα αναμένεται να πραγματοποιηθούν τον Ιούλιο, ενώ η έναρξη εφαρμογής τοποθετείται τον Οκτώβριο, με την εκκίνηση του νέου έτους αερίου.

Οι βελτιώσεις αυτές έρχονται να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που είχαν οδηγήσει έως σήμερα σε περιορισμένη ή ακόμη και μηδενική συμμετοχή στις δημοπρασίες δυναμικότητας. Ταυτόχρονα, ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς, η οποία έχει ήδη αναδείξει τον Κάθετο Διάδρομο ως ένα έργο με σαφείς εμπορικές και γεωπολιτικές προοπτικές για την εισαγωγή αμερικανικού LNG, υπό την προϋπόθεση ότι θα αρθούν τα ρυθμιστικά εμπόδια που περιόριζαν την αξιοποίησή του.

Σε αυτό το πλαίσιο, καθοριστικός είναι ο ρόλος που έχει διαδραματίσει η Atlantic SEE LNG Trade, η οποία έχει ήδη συνάψει σειρά μακροχρόνιων συμφωνιών για την εισαγωγή LNG από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, με στόχο την τροφοδοσία της Ουκρανίας, της Ρουμανίας, της Αλβανίας, της Βουλγαρίας και της Βοσνίας–Ερζεγοβίνης. Όπως έχει επισημάνει σε διάφορες παρεμβάσεις του ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να αναδιαμορφώσει τον χάρτη τροφοδοσίας φυσικού αερίου στην ευρύτερη περιοχή, υπό την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις και τα εμπόδια που απορρέουν από τις δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής αγοράς.

Κρίσιμη υποδομή για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης

Σύμφωνα με τον Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλο της Atlantic SEE LNG Trade, η επίλυση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων αποτελούσε βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση των μακροχρόνιων συμφωνιών εισαγωγής αμερικανικού LNG. Οι συμφωνίες αυτές, όπως επισημαίνει, λειτουργούν ως καταλύτης για την περαιτέρω εμπορική ωρίμανση του Vertical Corridor, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για την υλοποίηση αναγκαίων επενδύσεων αναβάθμισης του έργου – όπως η ανάπτυξη ενός δεύτερου FSRU στην Ελλάδα. Στόχος είναι η ενίσχυση της τροφοδοσίας της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης από τα τέλη του 2027, σε ένα περιβάλλον όπου η ενεργειακή ασφάλεια αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, ιδίως ενόψει της πλήρους απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού αερίου.

Η επικείμενη απομάκρυνση του ρωσικού καυσίμου από το ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί ο Κάθετος Διάδρομος καθίσταται πλέον ιδιαίτερα ανταγωνιστικός, ακόμη και αν δεν αποτελεί τη φθηνότερη διαδρομή προς την Ουκρανία. Ο λόγος είναι ότι οι εναλλακτικές οδεύσεις της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, παρότι εμφανίζουν χαμηλότερα τέλη διέλευσης, δεν διαθέτουν την απαιτούμενη δυναμικότητα ώστε να καλύψουν πλήρως το κενό που δημιουργεί η απόσυρση των ρωσικών ροών.

Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές εξελίξεις εντείνουν την ανάγκη για διαφοροποιημένες και ανθεκτικές ενεργειακές υποδομές. Η εν εξελίξει σύρραξη στο Ιράν, η οποία επηρεάζει μεταξύ άλλων τις εξαγωγικές δυνατότητες LNG από το Κατάρ, αναδεικνύει τους κινδύνους που μπορούν να διαταράξουν τον ανεφοδιασμό της Ευρώπης με φυσικό αέριο και να οδηγήσουν σε έντονες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.

Σε αυτό το πλαίσιο, κομβικής σημασίας είναι και οι υποδομές αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ουκρανία, οι οποίες διαθέτουν δυναμικότητα περίπου 30 δισ. κυβικών μέτρων και μπορούν να λειτουργήσουν ως κρίσιμος μηχανισμός εξισορρόπησης για την ευρωπαϊκή αγορά. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο ρόλος του Vertical Corridor υπερβαίνει τη στενή διάσταση μιας εναλλακτικής διαδρομής τροφοδοσίας. Αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο θωράκισης των ευρωπαϊκών οικονομιών απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις, συμβάλλοντας τόσο στη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας όσο και στη σταθεροποίηση της αγοράς φυσικού αερίου, σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας.

Διαβάστε ακόμη