Από τις 28 Φεβρουαρίου, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει μπλοκάρει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η QatarEnergy ανακοίνωσε κατάσταση ανωτέρας βίας στις αποστολές LNG, προκαλώντας νέα απότομη άνοδο στις τιμές φυσικού αερίου σε Ασία και Ευρώπη.

Ο ευρωπαϊκός δείκτης φυσικού αερίου Dutch TTF εκτινάχθηκε κατά 70-100%, από περίπου 30 ευρώ/MWh σε 50-60 ευρώ/MWh. Η σχετικά περιορισμένη αντίδραση των αγορών πιθανόν αντανακλά την προσδοκία ότι η σύγκρουση θα λήξει σχετικά σύντομα. Παράλληλα, η αγορά μπήκε στην κρίση υπό σχετικά «ήπιες» συνθήκες. Ωστόσο, αν οι ποσότητες LNG από το Κατάρ παραμείνουν εκτός αγοράς για μεγαλύτερο διάστημα, οι τιμές θα μπορούσαν γρήγορα να αρχίσουν να ενσωματώνουν υψηλότερη γεωπολιτική αβεβαιότητα και πιο περιορισμένη προσφορά.

Σύμφωνα με το Centre for European Policy Studies (CEPS), η διάρκεια της κρίσης θα είναι καθοριστική. Οι αναλυτές ανέμεναν εδώ και καιρό μια υπερπροσφορά LNG, καθώς νέα έργα υγροποίησης επρόκειτο να τεθούν σε λειτουργία από το 2026. Οι καθυστερήσεις όμως έχουν περιορίσει αυτές τις προσδοκίες. Η αιφνίδια εξαφάνιση περίπου του ενός πέμπτου της παγκόσμιας προσφοράς LNG σημαίνει ότι δεν υπάρχει άμεση εναλλακτική. Οι πρόσφατα εγκαινιασμένοι τερματικοί σταθμοί στις ΗΠΑ και το έργο Golden Pass LNG Train 1 δεν μπορούν να καλύψουν το κενό. Ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν σύντομα, η παραγωγή του Κατάρ δεν μπορεί να επανεκκινήσει αμέσως.

Το μεγαλύτερο πλήγμα από την έλλειψη του καταριανού LNG αναμένεται να το δεχθεί η Ασία

Το μεγαλύτερο πλήγμα αναμένεται να το δεχθεί η Ασία, καθώς το Κατάρ αποτελεί βασικό προμηθευτή LNG για την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και ιδιαίτερα για το Μπανγκλαντές και το Πακιστάν. Παρότι πολλές ασιατικές χώρες διαθέτουν μακροχρόνια συμβόλαια που προσφέρουν κάποια προστασία, η αντικατάσταση των ποσοτήτων του Κατάρ στην αγορά spot είναι εξαιρετικά δαπανηρή: ένα μόνο φορτίο που θα ανακατευθυνθεί μπορεί να κοστίσει έως και 45 εκατ. δολάρια επιπλέον.

Πόσο θα επηρεαστεί η Ευρώπη;

Η Ευρώπη έχει μικρότερη άμεση έκθεση – περίπου το 8% των εισαγωγών LNG προέρχεται από το Κατάρ – αλλά είναι πολύ πιο ευαίσθητη στις διακυμάνσεις των τιμών. Η ήπειρος εισέρχεται στην περίοδο αναπλήρωσης των αποθεμάτων για τον χειμώνα με αποθήκες σημαντικά χαμηλότερες από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας και με ασυνήθιστες διαφορές τιμών μεταξύ καλοκαιριού και χειμώνα.

Σε αντίθεση με το 2022, όταν η χαμηλή ζήτηση στην Ασία – εν μέρει λόγω της κινεζικής πολιτικής για τον Covid – επέτρεψε στην Ευρώπη να εξασφαλίσει επιπλέον φορτία LNG, σήμερα υπάρχει ελάχιστη πλεονάζουσα προσφορά. Έτσι, Ευρώπη και Ασία βρίσκονται σε άμεσο ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία. Η επικείμενη απαγόρευση των ρωσικών spot φορτίων LNG από τον Απρίλιο του 2026 μπορεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο την προσφορά.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι εξαγωγείς LNG των ΗΠΑ ενδέχεται να είναι από τους βασικούς ωφελημένους. Ήδη φορτία που αναχωρούν από αμερικανικά λιμάνια ανακατευθύνονται προς την Ασία, παρά το αυξημένο κόστος ναύλων και τις μεγαλύτερες αποστάσεις μεταφοράς.

Ο ανταγωνισμός με τις ασιατικές χώρες και η σύγκριση με το 2022

Οι πλουσιότεροι αγοραστές της Ασίας πιθανόν να υπερκεράσουν την Ευρώπη στις δημοπρασίες φορτίων, ωστόσο πιο ευάλωτες οικονομίες θα αντιμετωπίσουν σοβαρές πιέσεις. Η μετάβαση σε πετρέλαιο προσφέρει περιορισμένες λύσεις, αφήνοντας τον άνθρακα ως άμεση εναλλακτική για πολλές ασιατικές χώρες. Παράλληλα, μια παρατεταμένη διαταραχή στην αγορά LNG θα μπορούσε να πλήξει την παραγωγή λιπασμάτων, με πιθανές επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια.

Η αυξανόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από το αμερικανικό LNG – που αντιστοιχούσε περίπου στο 58% των εισαγωγών LNG της ΕΕ το 2025 – προκαλεί ανησυχίες για πιθανή υπερβολική εξάρτηση από έναν προμηθευτή. Ωστόσο, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι ο κίνδυνος πολιτικής διακοπής των εξαγωγών είναι περιορισμένος, καθώς οι εξαγωγές LNG των ΗΠΑ καθοδηγούνται κυρίως από εμπορικά κίνητρα και τα περισσότερα φορτία μπορούν να ανακατευθυνθούν γρήγορα προς την πιο κερδοφόρα αγορά.

Ακόμη και αν η τρέχουσα διαταραχή αποδειχθεί σχετικά σύντομη, οι επιπτώσεις της ενδέχεται να διαρκέσουν. Το LNG θεωρούνταν επί χρόνια πιο ασφαλές γεωπολιτικά από τους αγωγούς, χάρη στην ευελιξία του. Ωστόσο, η κρίση ανέδειξε την ευαλωτότητα μιας αλυσίδας εφοδιασμού που παραμένει ιδιαίτερα συγκεντρωμένη και εκτεθειμένη σε γεωπολιτικούς κινδύνους.

Για την Ευρώπη, η κρίση αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση των αδυναμιών του ενεργειακού της μοντέλου. Παρότι οι τιμές απέχουν ακόμη από τα επίπεδα-ρεκόρ του 2022, το ενδεχόμενο μιας μεγάλης υπερπροσφοράς φυσικού αερίου φαίνεται πλέον να απομακρύνεται, ενώ οι υψηλές τιμές συνεχίζουν να επιβαρύνουν την οικονομία και τη βιομηχανία της ηπείρου.

Διαβάστε ακόμη