Το ήδη τεράστιο έργο της Ευρώπης να γεμίσει ξανά τις αποθήκες φυσικού αερίου ενόψει του επόμενου χειμώνα έγινε ξαφνικά πολύ πιο δύσκολο — και πολύ πιο ακριβό. Οι επιπτώσεις από τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχουν διαταράξει την παραγωγή και τις μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), περιορίζοντας την προσφορά ακριβώς τη στιγμή που οι ευρωπαίοι αγοραστές ετοιμάζονται για μια κρίσιμη καλοκαιρινή περίοδο αναπλήρωσης των αποθεμάτων.

Η αποθήκευση φυσικού αερίου αποτελεί βασικό πυλώνα της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης τον χειμώνα. Κατά τους ψυχρούς μήνες, όταν η ζήτηση για θέρμανση αυξάνεται και η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές μπορεί να παρουσιάζει διακυμάνσεις, τα υπόγεια αποθέματα αερίου συμβάλλουν στη διασφάλιση επαρκούς τροφοδοσίας για νοικοκυριά και βιομηχανία. Ωστόσο, φέτος η Ευρώπη αναμένεται να βγει από την περίοδο θέρμανσης με αποθέματα πολύ χαμηλότερα από τα συνηθισμένα επίπεδα, γεγονός που θα την αναγκάσει να αγοράσει σημαντικά περισσότερο αέριο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού για να γεμίσει ξανά τις αποθήκες της.

Η δύσκολη συγκυρία

Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή προκαλεί σημαντικές αναταράξεις στην αγορά φυσικού αερίου, περιπλέκοντας την ήδη εύθραυστη ενεργειακή ισορροπία της Ευρώπης.

Πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών αποτελούσε βασικό πυλώνα της ενεργειακής τροφοδοσίας της ηπείρου. Όταν οι εισαγωγές αυτές περιορίστηκαν δραστικά, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έσπευσαν να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές, κυρίως φορτία LNG που μεταφέρονται με δεξαμενόπλοια από παραγωγούς σε όλο τον κόσμο.

Πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, το LNG αντιστοιχούσε περίπου στο 19% της προμήθειας φυσικού αερίου της Ευρώπης. Φέτος το ποσοστό αυτό αναμένεται να φτάσει περίπου στο 45%, δηλαδή περίπου 174 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) — ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 1.800 φορτία δεξαμενόπλοιων, σύμφωνα με την S&P Global Energy.

Η αυξανόμενη εξάρτηση από το LNG έχει μεταμορφώσει τις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου και έχει φέρει την Ευρώπη σε άμεσο ανταγωνισμό με τους μεγάλους εισαγωγείς της Ασίας. Παράλληλα, σημαίνει ότι η περιοχή είναι πλέον πιο εκτεθειμένη σε γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς που επηρεάζουν τις θαλάσσιες οδούς ή μεγάλους εξαγωγείς.

Ακριβή αναπλήρωση

Η Ευρώπη χρειάζεται να εξασφαλίσει περίπου 700 φορτία LNG — δηλαδή περίπου 67 bcm — μόνο και μόνο για να γεμίσει τις αποθήκες της αυτό το καλοκαίρι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler. Πρόκειται για περίπου 180 φορτία περισσότερα σε σχέση με πέρυσι.

Ένα μέρος του αερίου θα φτάσει μέσω αγωγών από τη Νορβηγία και την Αλγερία, ενώ μικρότερες ποσότητες συνεχίζουν να προέρχονται από τη Ρωσία. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος θα πρέπει να καλυφθεί από φορτία LNG.

Ακόμη και πριν από την τελευταία γεωπολιτική ένταση, η αναπλήρωση των αποθηκών αναμενόταν ακριβή. Τώρα όμως το κόστος έχει εκτοξευθεί.
Οι τιμές αναφοράς φυσικού αερίου στην Ευρώπη έφτασαν προσωρινά στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023, μετά το κλείσιμο των κοιτασμάτων αερίου του Κατάρ που αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Οι τιμές έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 50% μόνο αυτή την εβδομάδα.

Παράλληλα, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το LNG — το Japan-KoreaMarker — αυξήθηκε έως και κατά 68%, καθώς οι αγοραστές έσπευσαν να αντικαταστήσουν τις χαμένες ποσότητες από το Κατάρ.

Η άνοδος των τιμών έχει ήδη αυξήσει σημαντικά τον λογαριασμό της Ευρώπης για την αναπλήρωση των αποθεμάτων. Τα επιπλέον 180 φορτία που απαιτούνται φέτος το καλοκαίρι θα κόστιζαν περίπου 6,7 δισ. δολάρια την περασμένη εβδομάδα. Μέχρι την Τετάρτη το ποσό αυτό είχε αυξηθεί περίπου στα 10,1 δισ. δολάρια.

Για το σύνολο των 67 bcm που απαιτούνται για την πλήρη αναπλήρωση των αποθηκών, το κόστος έχει αυξηθεί κατά περίπου 13,6 δισ. δολάρια, φτάνοντας συνολικά τα 40 δισ. δολάρια.

Τα αποθέματα μειώνονται

Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι μόνο οι τιμές αλλά και ο χρόνος. Μέχρι το τέλος Μαρτίου, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου αναμένεται να βρίσκονται μόλις μεταξύ 22% και 27% της χωρητικότητας, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών. Ο μέσος όρος της τελευταίας πενταετίας για την ίδια περίοδο είναι περίπου 41%.

Εάν οι παραδόσεις LNG από τη Μέση Ανατολή συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν προβλήματα τις επόμενες εβδομάδες, τα αποθέματα θα μπορούσαν να μειωθούν ακόμη περισσότερο.

Μια παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ — ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης ενεργειακών ροών παγκοσμίως — θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες. Περίπου 120 bcm LNG ετησίως, δηλαδή περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς, περνούν από το συγκεκριμένο πέρασμα.

Η αναλύτρια της Energy Aspects, Ερίσα Πάσκο, προειδοποιεί ότι μια διακοπή διάρκειας ενός μήνα θα μπορούσε να οδηγήσει τα ευρωπαϊκά αποθέματα σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα έως το τέλος του χειμώνα και να δυσκολέψει σημαντικά την επίτευξη ασφαλών επιπέδων αποθήκευσης έως τον Οκτώβριο.

Ο αναλυτής εμπορευμάτων της SEB Research, Όλε Χβάλμπιε, εκτιμά ότι μια διακοπή ενός μήνα θα μπορούσε να αφαιρέσει περίπου 7 εκατομμύρια τόνους LNG από την παγκόσμια αγορά — περίπου 9,7 bcm. Εξαιτίας του έντονου ανταγωνισμού από την Ασία για εναλλακτικά φορτία, η Ευρώπη θα μπορούσε ουσιαστικά να χάσει πρόσβαση σε περίπου 7,6 bcm.

Αυτό θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη πάνω από τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από περίπου 50 ευρώ σήμερα και 32 ευρώ μόλις πριν από μία εβδομάδα.

Ανταγωνισμός με την Ασία

Παρότι η Ευρώπη εισάγει σχετικά μικρές ποσότητες LNG απευθείας από το Κατάρ — περίπου το 7% των προμηθειών το 2025 — η παγκόσμια φύση του εμπορίου LNG σημαίνει ότι οι διαταραχές μεταδίδονται γρήγορα σε όλες τις αγορές.

Οι μεγάλοι αγοραστές της Ασίας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το Κατάρ. Η Κίνα βασίστηκε στο Κατάρ για σχεδόν το 29% των εισαγωγών LNG πέρυσι, ενώ η Ινδία προμηθεύτηκε περίπου το 45% των αναγκών της από το κράτος του Κόλπου.

Εάν οι προμήθειες από το Κατάρ παραμείνουν περιορισμένες, η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι πιθανό να ανταγωνιστούν έντονα για εναλλακτικά φορτία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία ή την Αφρική.

Ο ρόλος των ΗΠΑ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες — ο μεγαλύτερος πλέον προμηθευτής LNG της Ευρώπης — αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά τις εξαγωγές τα επόμενα χρόνια, καθώς νέες εγκαταστάσεις υγροποίησης τίθενται σε λειτουργία. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η παγκόσμια προσφορά LNG θα αυξηθεί κατά περισσότερο από 7%, ή 42 bcm, το 2026, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να προέρχεται από αμερικανικά έργα.

Ωστόσο, οι νέες αυτές ποσότητες θα χρειαστούν χρόνο για να φτάσουν στην αγορά και δεν μπορούν να αντισταθμίσουν άμεσα μια ξαφνική απώλεια εξαγωγών από το Κατάρ.

Το 2025, το αμερικανικό LNG αντιστοιχούσε περίπου στο 25% της προμήθειας φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ το Κατάρ παρείχε περίπου το 3,5%.

Μια λεπτή ισορροπία

Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ενέργειας και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, οι επόμενοι μήνες θα αποτελέσουν μια ιδιαίτερα δύσκολη εξίσωση.
Από τη μία πλευρά, τα αποθέματα πρέπει να αναπληρωθούν πριν από τον χειμώνα ώστε να αποφευχθούν ελλείψεις. Από την άλλη, η επιθετική αγορά LNG θα μπορούσε να εκτινάξει ακόμη περισσότερο τις διεθνείς τιμές.

Οι υψηλότερες τιμές μειώνουν επίσης τα κίνητρα για αποθήκευση. Εάν οι έμποροι αναμένουν ότι οι τιμές θα υποχωρήσουν όταν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί ή όταν αυξηθεί η παγκόσμια προσφορά LNG, ενδέχεται να διστάσουν να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες τώρα.

Διαβάστε ακόμη