Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, αναστέλλοντας τη διέλευση φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ και απειλώντας να προκαλέσει πιέσεις στην παγκόσμια προσφορά. Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσε η ενεργειακή συμβουλευτική εταιρεία Wood Mackenzie, περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG — δηλαδή περί τα 110 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) το 2025 — διέρχεται από το στενό θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις διεθνείς αγορές. Μια πλήρης παρεμπόδιση της διέλευσης θα σήμαινε απώλεια περίπου 2,2 bcm την εβδομάδα από την παγκόσμια αγορά, με εκτεταμένες συνέπειες τόσο για την Ασία όσο και για την Ευρώπη.
Τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνται εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο στρατηγικά και ευαίσθητα σημεία της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Στο σημερινό περιβάλλον αυξημένης στρατιωτικής έντασης, τα δεξαμενόπλοια LNG έχουν ουσιαστικά σταματήσει τη διέλευση, δημιουργώντας άμεσο «μποτιλιάρισμα» σε μια αγορά που μόλις είχε αρχίσει να σταθεροποιείται μετά από χρόνια αναταράξεων.
Πίεση στα αποθέματα
Η Wood Mackenzie προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να αφήσει Ευρωπαίους και Ασιάτες εισαγωγείς να αναζητούν εναλλακτικά φορτία, και να εντείνει τον μεταξύ τους ανταγωνισμό. Βραχυπρόθεσμα, οι δύο αγορές θα αναγκαστούν να βασιστούν περισσότερο στα υφιστάμενα αποθέματα φυσικού αερίου, αυξάνοντας την ανάγκη αναπλήρωσης των αποθηκών κατά τη θερινή περίοδο πλήρωσης.
Τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνονταν πρόσφατα στο 30% της χωρητικότητας, σύμφωνα με την Gas Infrastructure Europe, περίπου εννέα ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει τη σχετική ευαλωτότητα της Ευρώπης σε περίπτωση παρατεταμένων περιορισμών στην προσφορά.
Ακόμη και αν η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών αποκατασταθεί τις επόμενες εβδομάδες, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η αγορά ενδέχεται να παραμείνει «σφιχτή». Η μείωση των αποθεμάτων σήμερα θα απαιτήσει ταχύτερη αναπλήρωση αργότερα μέσα στο έτος, διατηρώντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές και εντείνοντας τον ανταγωνισμό για φορτία LNG.
Μνήμες από το 2022
Η εταιρεία συνέκρινε τις πιθανές επιπτώσεις με το σοκ προσφοράς που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια. Το 2022, οι ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου γνώρισαν ακραία μεταβλητότητα μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών μέσω αγωγών. Το ολλανδικό συμβόλαιο αναφοράς TTF για τον επόμενο μήνα διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 133 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh) εκείνη τη χρονιά και εκτινάχθηκε σε κορύφωση 345 ευρώ/MWh στις αρχές Μαρτίου. Αν και οι τρέχουσες αυξήσεις δεν έχουν φθάσει σε αυτά τα επίπεδα παραμένουν σημαντικές.
Η Wood Mackenzie σημείωσε ωστόσο ότι η αντίδραση αυτή τη φορά θα μπορούσε να αποδειχθεί λιγότερο ακραία, εάν η διαταραχή αποδειχθεί προσωρινή. Σε αντίθεση με τη δομική απώλεια ρωσικού αερίου το 2022, μια βραχυπρόθεσμη διακοπή μέσω του Ορμούζ θα μπορούσε να απορροφηθεί από το σύστημα — αλλά με κόστος. «Οποιοδήποτε μήνυμα ότι οι διαταραχές θα παραταθούν θα προσθέσει περαιτέρω ώθηση στο ράλι», ανέφερε η εταιρεία, επισημαίνοντας ότι η αντίδραση του Ιράν τις επόμενες ημέρες θα είναι «καθοριστική» για τις αγορές ενέργειας.
Πρόσθετες πιέσεις στην περιοχή
Την ίδια στιγμή, προληπτικές διακοπές λειτουργίας στα ισραηλινά κοιτάσματα Leviathan και Karish επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση. Τα συγκεκριμένα κοιτάσματα αποτελούν βασικούς προμηθευτές της Αιγύπτου, η οποία εισήγαγε σχεδόν 10 bcm φυσικού αερίου από το Ισραήλ πέρυσι. Με τις εξαγωγές να έχουν ανασταλεί, η Αίγυπτος είναι πιθανό να αυξήσει τις εισαγωγές LNG για να αντισταθμίσει τις απώλειες, προσθέτοντας νέα ζήτηση σε μια ήδη πιεσμένη αγορά.
Παράλληλα, οι εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγού από το Ιράν προς την Τουρκία — που ξεπέρασαν τα 7 bcm το 2025 — θεωρούνται επίσης ευάλωτες. Σε περίπτωση διακοπής, οι τουρκικές εταιρείες ενδέχεται να στραφούν σε επιπλέον φορτία LNG, εντείνοντας περαιτέρω τον ανταγωνισμό.
Ανταγωνισμός Ασίας – Ευρώπης
Η πιο άμεση συνέπεια της μείωσης των ροών μέσω του Ορμούζ είναι πιθανό να είναι η όξυνση του ανταγωνισμού μεταξύ Ασίας και Ευρώπης για τα διαθέσιμα φορτία. Η Ασία παραμένει η μεγαλύτερη αγορά εισαγωγών LNG παγκοσμίως, με χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Κίνα να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από θαλάσσιες προμήθειες για την ηλεκτροπαραγωγή και τη βιομηχανία. Η Ευρώπη, από την άλλη, έχει αυξήσει σημαντικά τις εισαγωγές LNG μετά το 2022, προκειμένου να αντικαταστήσει τις ρωσικές προμήθειες.
Εάν ο περιορισμός στη διέλευση μέσω των Στενών παραταθεί, τα διαθέσιμα φορτία στην αγορά spot θα μειωθούν, δίνοντας στους πωλητές τη δυνατότητα να απαιτήσουν υψηλότερες τιμές. Σε αυτό το περιβάλλον, οι πιο εύρωστοι οικονομικά αγοραστές ενδέχεται να υπερισχύσουν, αφήνοντας πιο ευάλωτες οικονομίες αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος.
Πολιτικές προεκτάσεις
Η έκθεση επισημαίνει και τις πολιτικές διαστάσεις της κρίσης. Μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα περιόριζε σημαντικά τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ και θα ωθούσε ανοδικά τις τιμές πετρελαίου και LNG θα μπορούσε να δημιουργήσει πολιτικό κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μια απότομη και αρνητική αντίδραση των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών, σημειώνει η Wood Mackenzie, ενδέχεται να ωθήσει την αμερικανική κυβέρνηση να αναζητήσει τρόπους αποκλιμάκωσης.
Προς το παρόν, πολλά θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της διακοπής και από το εάν η ασφαλής διέλευση μέσω των Στενών θα αποκατασταθεί σύντομα. Αν η κρίση παραταθεί, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στον Περσικό Κόλπο, αλλά θα αναδιαμορφώσουν τις ροές εμπορίου, θα εντείνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ ηπείρων και θα δοκιμάσουν για ακόμη μία φορά την ανθεκτικότητα της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
Διαβάστε ακόμη
