Με προϋπολογισμό κατά τι χαμηλότερο (984 εκατ. ευρώ έναντι 1,02 δισ. ευρώ προηγουμένως), σημειακές αλλαγές που αφορούν σε προσθαφαιρέσεις σχετικά μικρών έργων και ανοιχτό το «μέτωπο» με τη Motor Oil λόγω της πρότασης απένταξης των έργων που αφορούν στη σύνδεση του FSRU Διώρυγα Gas με το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου κατατέθηκε προς διαβούλευση στη ΡΑΕΕΥ το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ για την περίοδο 2026-2035. Πρόκειται για το πρώτο «ορόσημο» της θητείας της νέας Διευθύνουσας Συμβούλου Μαρία Σφερούτσα που έρχεται σε συνέχεια της θέσης σε δημόσια διαβούλευση από τον ίδιο τον Διαχειριστή του Προγράμματος της περιόδου 2025-2034 στα τέλη του περασμένου έτους.

Όπως επισημαίνεται από τον ΔΕΣΦΑ, το προτεινόμενο νέο 10ετές πλάνο 2026-2035 ακολουθεί την ολοκλήρωση στο τέλος του 2025 βασικών στρατηγικών έργων που ενισχύουν τη βιωσιμότητα και τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, σε μια περίοδο που έχει δρομολογηθεί η πλήρης απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και επιχειρείται να «ανεβεί» η τάση στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται οι Σταθμοί Συμπίεσης σε Κομοτηνή και Αμπελιά Φαρσάλων που έχουν πλέον μπει «στην πρίζα» δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την εξαγωγική «δύναμη πυρός» της χώρας στα 8,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως και ενισχύοντας τη δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου. Στο τέλος του περασμένου έτους, εξάλλου «έκοψε το νήμα» και ο αγωγός υψηλής πίεσης προς τη Δυτική Μακεδονία που σε  πρώτη φάση στηρίζει την απολιγνιτοποίηση της περιοχής. Σε επόμενη φάση θα μπορεί να υποστηρίζει τη μεταφορά υδρογόνου και ενδέχεται να συνδεθεί με τον ελληνικό διάδρομο υδρογόνου (Dedicated H2 Backbone), αποτελώντας μέρος του δικτύου διακίνησης ανανεώσιμων αερίων στα Βαλκάνια και τη ΝΑ Ευρώπη.

Οι βασικές αλλαγές στο νέο 10ετές Πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ

Τα νέα έργα που μπαίνουν για πρώτη φορά στο νέο πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ είναι ύψους 179 εκατ. ευρώ, έναντι 210 εκατ. ευρώ που ήταν στο πρόγραμμα  της περιόδου 2025-2034.  Η διαφορά ερμηνεύεται εν πολλοίς από το γεγονός ότι ενώ αρχικά είχε προβλεφθεί κατασκευή αγωγού και μετρητικών σταθμών για τη σύνδεση με το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου τόσο της Πτολεμαΐδας 5 (που ως γνωστόν θα μετατραπεί σε μονάδα φυσικού αερίου, σύμφωνα με το σχεδιασμό της ΔΕΗ) όσο και του Αγίου Δημητρίου (που είχε ενταχθεί στο ευρύτερο σχέδιο για το mega data center στην Κοζάνη), πλέον προβλέπεται η σύνδεση μόνο της Πτολεμαΐδας 5, με τον Άγιο Δημήτριο να βγαίνει προς το παρόν τουλάχιστον εκτός του σχεδιασμού. Ως εκ τούτου, το μήκος του αγωγού περιορίζεται σε 10 χλμ (από 30 προηγουμένως), προβλέπεται η κατασκευή ενός μετρητικού σταθμού και όχι δυο και προϋπολογισμός «ψαλιδίζεται» στα 29 εκατ. ευρώ (από 69 εκατ. προηγουμένως). Την ίδια στιγμή προστίθενται και κάποια νέα έργα αναβάθμισης του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου, όπως εργασίες βελτίωσης στους Μετρητικούς Σταθμούς Νέας Μεσημβρίας και Αμφιτρίτης, έργα στη Ρεβυθούσα την περίοδο 2026-2027 και εγκατάσταση «έξυπνων» σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων σε διάφορες τοποθεσίες του ΔΕΣΦΑ.

Το σίριαλ της απένταξης των έργων που αφορούν στο FSRU Διώρυγα Gas και η κόντρα με Motor Oil

Στο νέο πρόγραμμα παραμένουν στην κατηγορία «προς απένταξη» τα δυο έργα που «κουμπώνουν» με το πλωτό τερματικό LNG (FSRU) Διώρυγα Gas που αναπτύσσει ο όμιλος Motor Oil  στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας. Ο λόγος για τον Μετρητικό και Ρυθμιστικό Σταθμό για τη σύνδεση του FSRU με το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου και τον διπλασιασμό του κλάδου υψηλής πίεσης Πάτημα-Λιβαδειά. Υπενθυμίζεται ότι η Motor Oil με πολυσέλιδη επιστολή προς ΔΕΣΦΑ και ΡΑΑΕΥ είχε διατυπώσει τη «ρητή, εντονότατη διαμαρτυρία της» για την προτεινόμενη απένταξη των δυο έργων, κάνοντας λόγο -μεταξύ άλλων- για «ανεπίτρεπτη ενέργεια» που  «αντίκειται στο ισχύον νομοθετικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, που επιβάλλει να λειτουργεί ο Διαχειριστής ως ουδέτερος, διαφανής και αμερόληπτος φορέας, που διευκολύνει -και δεν παρεμποδίζει- την πρόσβαση νέων υποδομών στο Σύστημα», Υποστηρίζει επίσης ότι επιφέρει de facto τον αποκλεισμό μιας νέας πύλης εισόδου στη Νότια Ελλάδα (επ’ ωφελεία του Τέρμιναλ της Ρεβυθούσας που ανήκει στον ΔΕΣΦΑ) με συνέπεια να υπονομεύεται η ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά φυσικού αερίου και η εξυπηρέτηση των αναγκών των Χρηστών με όρους οικονομικής αποδοτικότητας. Η Motor Oil είχε υποστηρίξει επίσης ότι  «H προτεινόμενη απένταξη (…) κινείται αντίθετα με την πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου, που στοχεύει στην ενίσχυση της διαδρομής τροφοδοσίας φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, μέσω της αξιοποίησης σημαντικά μεγαλύτερου όγκου εισαγωγών LNG και των διασυνδέσεων της Ελλάδος με τις γειτονικές χώρες της περιοχής. Η αφαίρεση μιας ώριμης πύλης εισόδου στο Νότιο Σύστημα που έχει χαρακτηριστεί θεσμικά Στρατηγική Επένδυση μειώνει την ανθεκτικότητα και αξιοπιστία του ΕΣΦΑ, περιορίζει τη γεωγραφική διαφοροποίηση των σημείων εισόδου και αποδυναμώνει, στην πράξη, τη δυνατότητα της χώρας να λειτουργήσει ως αξιόπιστος κόμβος τροφοδοσίας στο πλαίσιο της εν λόγω ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας».

Τα επιχειρήματα του ΔΕΣΦΑ

Ο ΔΕΣΦΑ από την πλευρά του αναφέρει ότι η υλοποίηση του έργου σύνδεσης του FSRU Διώρυγα Gas  «τελούσε υπό την προϋπόθεση της έγκαιρης εκπλήρωσης συγκεκριμένων συμβατικών υποχρεώσεων του φορέα υλοποίησης του έργου, Δεδομένου ότι αυτές δεν εκπληρώθηκαν εμπρόθεσμα, επήλθε η λύση της σχετικής σύμβασης σύμφωνα με τους όρους της και τις οικείες κανονιστικές διατάξεις, και συνακόλουθα το Έργο Σύνδεσης απεντάσσεται από το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης». Για τον διπλασιασμό του κλάδου Υψηλής Πίεσης Πάτημα-Λιβαδειά, ο Διαχειριστής αναφέρει ότι «συνδέεται με το πρώτο έργο, η υλοποίηση του οποίου υπόκειται στην Τελική Επενδυτική Απόφαση του φορέα υλοποίησης του έργου, η απένταξη του Έργου Σύνδεσης απέφερε και την απένταξη του εν λόγω έργου».

Προσφυγή της Motor Oil στη ΡΑΑΕΥ

Θεωρείται βέβαιο ότι η Motor Oil θα τοποθετηθεί και στη δημόσια διαβούλευση της ΡΑΕΕΥ, ζητώντας την εκ νέου ένταξη των έργων στο 10ετές Πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ. H εταιρεία έχει προσφύγει στη Ρυθμιστική Αρχή  κατά της προτεινόμενης απένταξης και βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών, με σκοπό την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης.

Η πορεία των βασικών έργων στο επενδυτικό πρόγραμμα  του ΔΕΣΦΑ 2026-2035

1.Ο νέος αγωγός Καρπερή-Κομοτηνή που αφορά στην κατασκευή αγωγού μήκους 215 χλμ, 100% συμβατού με υδρογόνο,  παράλληλου με το υφιστάμενο δίκτυο από την Καρπερή. Πρόκειται για μακράν το μεγαλύτερο έργο στο πρόγραμμα του ΔΕΣΦΑ, προϋπολογισμού 321,5 εκατ. ευρώ για το οποίο η Τελική Επενδυτική Απόφαση ελήφθη πρόσφατα. Αποτελεί δε προτεραιότητα για τον Διαχειριστή καθώς θα μειώσει τις συμφορήσεις και θα επιτρέψει τις πρόσθετες ροές φυσικού αερίου μεταξύ του Βόρειου και του Νότιου τμήματος του Συστήματος. Το έργο θα παρέχει επίσης  αδιάλειπτη δυναμικότητα για εξαγωγές προς την Βουλγαρία μέσω του IGB, αξιοποιώντας τη λειτουργία του πρόσφατα ολοκληρωμένου σταθμού συμπίεσης στην Κομοτηνή. Επιπλέον εξυπηρετεί τις αυξημένες ανάγκες δυναμικότητας από τα ανατολικά σημεία εισόδου του ΕΣΦΑ (Κήποι και Αμφιτρίτη, όπου το Εθνικό Σύστημα «κουμπώνει» με το FSRU της Αλεξανδρούπολης ) έως τα δυτικά τμήματα του συστήματος κάτι εξαιρετικά σημαντικό για τη διαφοροποίηση και την ασφάλεια του εφοδιασμού με φυσικό αέριο της Ελλάδας και της ΝΑ Ευρώπης μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.  Η έναρξη λειτουργίας του έργου τοποθετείται τον Δεκέμβριο του 2027.

2.Ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας, ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο καθώς ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ως κόμβου φυσικού αερίου στα Βαλκάνια, με προϋπολογισμό 92 εκατ. ευρώ,  αναμένεται να ολοκληρωθεί όσον αφορά το σκέλος επί ελληνικού εδάφους το Σεπτέμβριο του 2026. Η θέση σε λειτουργία του έργου συναρτάται με την ολοκλήρωση των εργασιών και στο κομμάτι της Βόρειας Μακεδονίας που τοποθετείται προς το τέλος του 2027.

3.Τον Μάρτιο του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί η νέα προβλήτα Small Scale LNG στη Ρεβυθούσα που θα επιτρέπει τη φόρτωση LNG σε μικρότερα πλοία που θα προμηθεύουν με LNG άλλα πλοία κυρίως στον Πειραιά και ενδεχομένως σε άλλα λιμάνια, επιτρέποντας την τροφοδοσία εγκαταστάσεων εκτός δικτύου όπου η κατανάλωση φυσικού αερίου κρίνεται εφικτή, μέσω εικονικών αγωγών, παρέχοντας τη δυνατότητα πρόσβασης στο φυσικό αέριο σε νέες περιοχές και αγορές.

4.Ο αγωγός Υψηλής Πίεσης προς την Πάτρα και την ΒΙ.ΠΕ Πάτρας (με πρόβλεψη για μελλοντική επέκταση και σε άλλες πόλεις της Δυτικής Ελλάδας), αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του 2027, έναντι προηγούμενης εκτίμησης για το Μάρτιο του ίδιου έτους.

5.Ο Σταθμός Συμπίεσης για την τροφοδοσία του ΤΑP στη Ν. Μεσημβρία (Booster Compressor) που επιτρέπει τη λειτουργία πλήρους αμφίδρομης ροής στο σημείο διασύνδεσης του TAP (που μεταφέρει αζέρικο αέριο) με το ΕΣΦΑ αναμένεται να λειτουργήσει στο τέλος του 2026.

6.Η σύνδεση του Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής στην Αλεξανδρούπολη (που κατασκευάζουν ΔΕΗ και ΔΕΠΑ) με το ΕΣΦΑ και η κατασκευή του απαραίτητου Μετρητικού Σταθμού τοποθετείται το Σεπτέμβριο του 2027.

7.Toν Φεβρουάριο του 2026 τοποθετείται η Τελική Επενδυτική Απόφαση για τη σύνδεση στο ΕΣΦΑ της μονάδας φυσικού αερίου στη Λάρισα(με φορέα υλοποίησης την ελληνο-ισραηλινή κοινοπραξία των Clavenia Limited, ΔΕΠΑ, Volton και SIrec Energy), που προϋποθέτει βέβαια τη λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης για την ίδια τη μονάδα.  Η ολοκλήρωση του έργου εφόσον τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα τοποθετείται για τις αρχές του 2028.

8.Η επέκταση των λιμανιών για τη μεταφορά φορτηγών μεταφοράς LNG  από και προς τη Ρεβυθούσα που αναμένεται να ολοκληρωθεί το Νοέμβριο του 2026 αφορά το εναπομείναν αντικείμενο εργασιών του  σταθμού truck loading  που λειτουργεί ήδη και συνίσταται στην επέκταση δύο λιμανιών (Πέραμα Μεγαρίδος και Αλμύρα) για τη μεταφορά φορτηγών LNG από/προς τη Ρεβυθούσα μέσω πορθμείου.

9.Τέλος, όσον αφορά τον αγωγό υδρογόνου Αμύνταιο-Κομνηνά, ο  ΔΕΣΦΑ αναφέρει ότι έχει λάβει αυξημένο ενδιαφέρον για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας. Ήδη από το 2027 η Hellenic Hydrogen (κοινοπραξία ΔΕΗ-Motor Oil)  σχεδιάζει να αναπτύξει την κατασκευή και λειτουργία Μονάδας Παραγωγής Υδρογόνου, αρχικής ισχύος 50 MW (επεκτάσιμη στα 200 MW) εντός του πρώην AHΣ Αμύνταιου- Φιλώτα. Το παραγόμενο υδρογόνο θα εγχυθεί κατάντη του κεντρικού αγωγού του ΔΕΣΦΑ (στο σημείο Κομνηνά) ώστε να μπορεί να αναμειχθεί σε ποσοστό 20%  με φυσικό αέριο στον κλάδο για την σύνδεση με την Καρδιά. Η Τελική Επενδυτική Απόφαση για την κατασκευή του έργου προϋποθέτει τη λήψη της FID από την Hellenic Hydrogen για τη μονάδα στο Αμύνταιο. Στη συνέχεια  το έργο θα υλοποιηθεί σε 25 μήνες.

Τα δυο σημαντικότερα νέα έργα

Εκτός του Μετρητικού Σταθμού και του αγωγού για τη σύνδεση με το ΕΣΦΑ της «Πτολεμαΐδας 5» τα νέα έργα που μπήκαν για πρώτη φορά στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2025-2034 και «μετακυλίστηκαν» στο νέο πρόγραμμα 2026-2035 είναι τα εξής:

1 Η τροφοδοσία Ηπείρου και Αγρινίου μέσω αλυσίδας εφοδιασμού Μικρής Κλίμακας LNG (small scale LNG), έργο προϋπολογισμού 130 εκατ. ευρώ, στο οποίο η Τελική Επενδυτική Απόφαση  τοποθετείται τον Ιούλιο του 2028 και η έναρξη λειτουργίας τον Οκτώβριο του 2030. Το project επεκτείνει το φυσικό αέριο σε νέες περιοχές (Ηγουμενίτσα, Ιωάννινα, Άρτα, Πρέβεζα, Αγρίνιο) με δυνατότητα υλοποίησης μονάδων παραγωγής βιοαερίου/βιομεθανίου, σε ευθυγράμμιση και με το σχέδιο ανάπτυξης του Διαχειριστή του Δικτύου Διανομής Enaon EDA. Προκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση των πόλεων προς τροφοδοσία, το φυσικό αέριο θα παρέχεται μεταβατικά με φορτηγά από τη Ρεβυθούσα και μετά την ολοκλήρωση του έργου με πλοία μεταφοράς LNG που θα προσδένουν σε κατάλληλα διαμορφωμένη αποβάθρα ή προβλήτα στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας και θα τροφοδοτούν το LNG μέσω μικρής εγκατάστασης εκφόρτωσης και αποθήκευσης. Από εκεί η παροχή φυσικού αερίου στα Ιωάννινα θα πραγματοποιείται μέσω αγωγού, ενώ στις γύρω πόλεις θα γίνεται μέσω φορτηγών LNG.

2.Δεύτερη θέση φόρτωσης στις εγκαταστάσεις του Σταθμού Φόρτωσης Βυτιοφόρων (Truck Loading) της Ρεβυθούσας, η οποία ενισχύει τη δυναμικότητα της υφιστάμενης υποδομής, παρέχοντας την πρόσθετη δυναμικότητα που απαιτείται για την κάλυψη της προβλεπόμενης ζήτησης και θα διασφαλίζει την διαρκή ομαλή λειτουργία, ακόμα και κατά τις περιόδους αιχμής. Η τελική επενδυτική απόφαση για το έργο, προϋπολογισμού 3,66 εκατ. ευρώ,  αναμένεται το Μάρτιο του 2026 και η έναρξη λειτουργίας την περίοδο Μάϊου-Ιουλίου 2027. Επισημαίνεται ότι κατά το 2025 φορτώθηκαν 707 φορτηγά LNG, αυξημένα κατά 171% σε σύγκριση με τα 261 φορτηγά LNG το 2024. Η συνολική ποσότητα που διακινήθηκε ανήλθε σε 31.867 m³ LNG ή 212.227 MWh ισοδύναμης ενέργειας, καταγράφοντας αύξηση άνω του 174% σε σύγκριση με το 2024. Η αυξημένη χρήση της υπηρεσίας αντανακλά τη ζήτηση για ευέλικτες λύσεις τροφοδοσίας LNG σε βιομηχανικούς καταναλωτές, απομακρυσμένες από το δίκτυο περιοχές και αγορές.

Διαβάστε ακόμη