Νομικά δεσμευτικός είναι από σήμερα ο νέος κανονισμός, που απαγορεύει την εισαγωγή φυσικού αερίου από τη Ρωσία σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση από το φθινόπωρο του 2027, μετά τη δημοσίευσή του χθες στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε. Ο κανονισμός, αυτός εκτός από τη σημασία που έχει για την ενεργειακή ασφάλεια στην ΕΕ εν συνόλω, επισπεύδει τις διαδικασίες για την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά και την ενίσχυση της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας στις προσπάθειες των Βρυξελλών για πλήρη ενεργειακό απογαλακτισμό από τη Μόσχα. Καταλυτική και ιδιαίτερα σημαντική για τη χώρα μας κρίνεται η ρητή αναφορά που γίνεται στο τελικό κείμενο στον Turkstream, για τον οποίον τεκμαίρεται ότι μεταφέρει ρωσικό αέριο, εκτός και αν αποδειχθεί το αντίθετο. Υπενθυμίζεται ότι η προσθήκη αυτή στο κείμενο, έγινε από το Συμβούλιο των Υπουργών Ενέργειας τον περασμένο Οκτώβριο, μετά από παρέμβαση του Έλληνα υπουργού, Σταύρου Παπασταύρου και του υφυπουργού, Νίκου Τσάφου.

«Οι εισαγωγείς φυσικού αερίου θα πρέπει να υποχρεούνται να παρέχουν στις αρχές όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για να προσδιοριστεί η χώρα παραγωγής του φυσικού αερίου που εισάγεται στην Ένωση και για να καθοριστεί αν το εισαγόμενο αέριο υπόκειται στη γενική απαγόρευση ή σε μία από τις εξαιρέσεις της», αναφέρει το κείμενο.

Ο Turkstream

Αξίζει να σημειωθεί, ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Reuters, οι μέσες ημερήσιες προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω του TurkStream από τον ρωσικό ενεργειακό κολοσσό Gazprom αυξήθηκαν κατά 10,3% τον Ιανουάριο. Μάλιστα το ειδησεογραφικό πρακτορείο επισημαίνει ότι η Τουρκία είναι η μοναδική εναπομείνασα διαδρομή διέλευσης για το ρωσικό φυσικό αέριο προς την Ευρώπη, αφού η Ουκρανία επέλεξε να μην παρατείνει την πενταετή συμφωνία διαμετακόμισης με τη Μόσχα, η οποία έληξε τον Ιανουάριο του 2025.

Υπολογισμοί που βασίζονται σε δεδομένα της ευρωπαϊκής ομάδας μεταφοράς φυσικού αερίου Entsog έδειξαν ότι οι εξαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω του αγωγού TurkStream αυξήθηκαν σε 55,8 εκατομμύρια κυβικά μέτρα (mcm) την ημέρα τον Ιανουάριο, από 50,6 mcm τον Ιανουάριο του 2025.

Η προθεσμία του Μαρτίου

Βάσει του νέου κανονισμού τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν προθεσμία έως την 1η Μαρτίου, να υποβάλουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εθνικά σχέδια διαφοροποίησης, στα οποία θα περιγράφεται η στρατηγική τους για τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου. Υποχρεούνται επίσης να ενημερώσουν την Κομισιόν για τις υφιστάμενες ρωσικές συμβάσεις προμήθειας ή τις εθνικές απαγορεύσεις μέχρι τότε.

Οι βραχυπρόθεσμες συμβάσεις διάρκειας μικρότερης του ενός έτους απαγορεύονται από τις 25 Απριλίου για το LNG και από τις 17 Ιουνίου για το φυσικό αέριο μέσω αγωγών. Οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις απαγορεύονται από την 1η Ιανουαρίου 2027 για το LNG και από τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 για το φυσικό αέριο μέσω αγωγών, αν και η τελική προθεσμία μπορεί να παραταθεί έως την 1η Νοεμβρίου 2027, ανάλογα με την επίτευξη των εθνικών στόχων αποθήκευσης.

Ρήτρα αναστολής

Ο κανονισμός πάντως, περιλαμβάνει μια διάταξη έκτακτης ανάγκης, που επιτρέπει στην ΕΕ να αναστείλει προσωρινά την απαγόρευση. Σε περιπτώσεις «αιφνίδιων και σημαντικών εξελίξεων» που απειλούν σοβαρά την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού ενός ή περισσότερων κρατών μελών, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να αναστείλει εν μέρει ή πλήρως την απαγόρευση μετά την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης.

Τσουχτερά πρόστιμα

Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να θεσπίσουν «εναρμονισμένους κανόνες για τις κυρώσεις» για την παραβίαση του κανονισμού. Οι εταιρείες που παραβιάζουν τους κανόνες αντιμετωπίζουν πρόστιμα έως και 3,5% του συνολικού ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους για το προηγούμενο οικονομικό έτος και τουλάχιστον 40 εκατομμύρια ευρώ ή «300% του εκτιμώμενου κύκλου εργασιών των συναλλαγών, ο οποίος θα υπολογιστεί με βάση τον όγκο του εμπλεκόμενου φυσικού αερίου και τις τιμές των συμβάσεων επόμενης ημέρας στην αγορά TTF», αναφέρει το κείμενο. Το μέγιστο πρόστιμο για ιδιώτες μπορεί να είναι τουλάχιστον 2,5 εκατομμύρια ευρώ.

Το ραντεβού στην Ουάσιγκτον

Κατόπιν αυτών το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην Ουάσιγκτον, όπου στις 24 Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί συνάντηση των Υπουργών Ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου. «Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι ένα απλό εγχείρημα. Ούτε στιγμιαίο», τόνισε χαρακτηριστικά χθες, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο Ertnews, προσθέτοντας ότι για τη χώρα μας είναι στρατηγικής σημασίας. Μάλιστα, υπενθύμισε την τοποθέτηση του πρωθυπουργού , Κυριάκου Μητσοτάκη μετά τη συνάντηση που είχε με τον πρώην Πρωθυπουργό της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπορίσοφ, ο οποίος ανέδειξε και την ευρύτερη εικόνα: «Ο Κάθετος Διάδρομος είναι αγωγός εμπορίου, είναι αγωγός ανάπτυξης, είναι αγωγός διασυνδέσεων, δεν είναι μόνο το φυσικό αέριο».

Όπως τονίζεται στο κείμενο ο παρών κανονισμός είναι πλήρως συμβατός με τη στρατηγική της Ένωσης για τη μείωση της εξάρτησής της από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων μέσω της ενίσχυσης της απανθρακοποίησης και της ταχείας επέκτασης της καθαρής ενέργειας που παράγεται στην ΕΕ. Όπως ορίζεται στον χάρτη πορείας REPowerEU, η εφαρμογή του σχεδίου REPowerEU έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική μείωση ύψους άνω των 60 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως στις εισαγωγές αερίου μεταξύ 2022 και 2024, γεγονός το οποίο επέτρεψε στην Ένωση να μειώσει την εξάρτησή της στον τομέα του εφοδιασμού από τη Ρωσική Ομοσπονδία.

Διαβάστε ακόμη