Ζητήματα ασφάλειας συνόρων, ενεργειακών ροών, γεωπολιτικών ισορροπιών και οικονομικών προκλήσεων της Ευρώπης βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4ου Φόρουμ για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, στις 19 και 20 Μαρτίου 2026 στην Αλεξανδρούπολη, με κοινή συνισταμένη τον αναβαθμισμένο ρόλο της Θράκης ως κρίσιμου κόμβου.

Ο βουλευτής Έβρου Αναστάσιος Δημοχάρης τόνισε ότι «ο Έβρος έχει τα χαρακτηριστικά μικρού κράτους», επισημαίνοντας την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στα σύνορα. Αναφερόμενος στον «φράχτη», υπογράμμισε ότι «η προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η απόλυτη θωράκιση των συνόρων», διευκρινίζοντας πως «η κατασκευή του αποτρεπτικού τεχνικού εμποδίου είναι αστυνομικό μέτρο και χρησιμοποιείται σύμφωνα με τον νόμο και η λέξη “φράχτης” είναι αδόκιμος».

Όπως σημείωσε, «τα χερσαία σύνορα παραβιάζονται ευκολότερα» και «από το 2011 ανεχθήκαμε την παραβίαση των συνόρων μας και ανοίξαμε την όρεξη του γείτονα», ενώ έκανε λόγο για «δύσκολη» συμπεριφορά της γειτονικής χώρας διαχρονικά. Τόνισε επίσης ότι «ο Έβρος έχει αποτελέσει τον ορισμός της λέξης κόμβος: πολιτισμών, λαών, θρησκειών, ενώ χαρακτήρισε «ελπιδοφόρο» το μήνυμα προς τον πρωθυπουργό, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση «αναγνωρίζει τη γεωστρατηγική σημασία της περιοχής».

Από την πλευρά του, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς Αθανάσιος Πλατιάς υποστήριξε ότι «πίσω από τη γεωπολιτική αναταραχή κρύβεται μία σύγκρουση Ανατολής-Δύσης» και έκανε λόγο για «έναν δεύτερο Ψυχρό Πόλεμο». Όπως εξήγησε, η αντιπαράθεση «παίζεται στην περιφέρεια της Ευρασίας», με την Ελλάδα και ειδικά τη Θράκη να αποτελούν «κρίσιμο κέντρο» που «ενώνει Βαλκάνια, Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα». «Εδώ ακουμπάει η Ευρασία με τη δύση», σημείωσε, χαρακτηρίζοντας την περιοχή «ιστορικά σύνορο Ανατολής και Δύσης».

Υπογράμμισε ότι «η γεωπολιτική της ενέργειας είναι στον αέρα» και ότι η Θράκη αποκτά αυξημένο ρόλο, ενώ μίλησε για «αντιστροφή ροών από τον νότο προς βορρά», την οποία χαρακτήρισε «επαναστατική». Τόνισε ακόμη ότι η περιοχή λειτουργεί ως «προγεφύρωμα του ΝΑΤΟ και της Δύσης», ενώ αναφερόμενος στην Τουρκία είπε ότι «παίζει με όλους – με το ΝΑΤΟ, με τη Ρωσία και την Κίνα», επισημαίνοντας την ανάγκη για «εναλλακτική δίοδο για τα Στενά».

«Κόμβο από τον οποίο εξαρτώνται πάρα πολλά», χαρακτήρισε την Αλεξανδρούπολη η καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, Μαριλένα Κόππα, επισημαίνοντας ότι η σημασία της ενισχύθηκε μέσα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και ιδίως μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Όπως ανέφερε, η Τουρκία «είναι ένας αναξιόπιστος κατά βάση παίκτης για τον διεθνή παράγοντα» και η Αλεξανδρούπολη «πρόσφερε μία σειρά από λύσεις». Αναφέρθηκε στη δημιουργία διαδρόμων που ενίσχυσαν τόσο τις ενεργειακές ροές όσο και την κίνηση στρατευμάτων, ενώ σημείωσε ότι «μετά την ουκρανική κρίση άλλαξε η προσέγγιση», με κατευθύνσεις «από τον βορρά στον νότο κι από τον νότο προς τον βορρά», σε αντίθεση με το παρελθόν.

Τις προκλήσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία ανέδειξε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Χρήστος Χατζηεμμανουήλ, τονίζοντας ότι «αντιμετωπίζει τεράστιες δυσκολίες, έχοντας χρονίως χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης», ενώ «χάνει έδαφος σε τομείς όπως οι νέες τεχνολογίες». Όπως σημείωσε, «το μοντέλο της Ευρώπης και κυρίως της Γερμανίας έχει φτάσει στα όρια του» και η ήπειρος «εξαρτάται από εξωγενείς παράγοντες» όπως η ενέργεια και η ΑΙ.

Υπογράμμισε την ανάγκη «απλοποίησης των κανόνων» και «στροφής σε νέες παραγωγικές δραστηριότητες», όπως οι μπαταρίες και η τεχνητή νοημοσύνη, κάνοντας λόγο για «στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης». Αναφερόμενος στην Ελλάδα, τόνισε ότι «έχει ξεκαθαρίσει το θέμα της ταυτότητας και ξέρει πώς αντιμετωπίζει στρατηγικά τα προβλήματα», ενώ σημείωσε ότι η αλλαγή του οικονομικού άξονα «σε κάθετο» ευνοεί τη χώρα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο «τόξο Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ», το οποίο «αυξάνει τη γεωστρατηγική σημασία της Ελλάδας», επισημαίνοντας ότι η χώρα «έχει καταστεί σημαντικότερος παίκτης και στην ΕΕ».

Διαβάστε ακόμη