«Η Τουρκία προσπαθεί να εμποδίσει την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, προκειμένου να αποτρέψει τη μετατροπή της χώρας σε κόμβο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας». Με αυτή τη σαφή διατύπωση, ο Άγγελος Συρίγος, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βουλευτής περιγράφει τον πυρήνα της αντιπαράθεσης που εξελίσσεται στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο γύρω από τα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Όπως εξηγεί στο podcast «Στην Πρίζα», powered by ΑΔΜΗΕ, η τουρκική στάση απέναντι στην πόντιση καλωδίων, τόσο για τη μεγάλη διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου–Ισραήλ όσο και για τις εσωτερικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις των ελληνικών νησιών δεν αποτελεί μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που στοχεύει να ανακόψει τον ρόλο της Ελλάδας στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής.
Η στάση αυτή της Τουρκίας, όπως περιγράφει ο Άγγελος Συρίγος, αποτυπώνεται πλέον με σαφήνεια και στο πεδίο. Υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα αντέδρασε ανοιχτά ακόμη και σε εσωτερικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις της χώρας, όπως στην περίπτωση της πόντισης καλωδίου μεταξύ Αμοργού και Αστυπάλαιας, όταν τουρκικό πολεμικό πλοίο παρενόχλησε το σκάφος που εκτελούσε τις εργασίες, στέλνοντας ραδιοσήματα διαμαρτυρίας από απόσταση περίπου 15 ναυτικών μιλίων. «Είναι κάτι που δεν μας ενοχλεί. Μπορούμε να ζήσουμε με αυτό», σημειώνει, διαχωρίζοντας ωστόσο αυτό το περιστατικό από όσα ακολούθησαν στο έργο της μεγάλης διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Εκεί, όπως τονίζει, η τουρκική αντίδραση υπήρξε ποιοτικά διαφορετική και σαφώς πιο σοβαρή. Τον Ιούλιο του 2024, κατά τη διάρκεια εργασιών που σχετίζονταν με το έργο, η παρουσία πέντε τουρκικών πολεμικών πλοίων στο πεδίο συνιστούσε, κατά τον ίδιο, κλιμάκωση που δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως απλή ρητορική ή συμβολική αντίδραση. «Η ελληνική κυβέρνηση πίστεψε ότι μπορούσε να το αντιμετωπίσει με ειρηνικά μέσα και μέσω διαλόγου. Η Τουρκία δεν έδειξε την αντίστοιχη διάθεση», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ το ίδιο το έργο. Η αδυναμία υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο, αποκόπτοντας τη χώρα από το σύνολο των νέων ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών διαδρομών που σχεδιάζονται στην Ανατολική Μεσόγειο. «Εάν δεν μπορέσει να μπει το καλώδιο, η Ελλάδα κόβεται από όλα αυτά τα καλώδια τα οποία πρόκειται να μπουν στην Ανατολική Μεσόγειο. Και δημιουργείται ένα προηγούμενο», προειδοποιεί.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τον ευρύτερο σχεδιασμό του διαδρόμου IMEC, ο οποίος προβλέπει τη σύνδεση της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω Μέσης Ανατολής, Ισραήλ και Ελλάδας. Όπως εξηγεί, στο σχέδιο αυτό περιλαμβάνονται όχι μόνο εμπορευματικές ροές, αλλά και υποδομές στρατηγικής σημασίας, όπως καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεπικοινωνιακά καλώδια και ακόμη και αγωγός υδρογόνου. «Αν οι Τούρκοι κατορθώσουν να επιβάλουν την άποψή τους, δεν θα μπορέσουν να περάσουν αυτά», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα της πόντισης καλωδίων είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη θέση της Ελλάδας στη νέα ενεργειακή εποχή.
Ο Άγγελος Συρίγος αποσαφηνίζει ότι η τουρκική επιχειρηματολογία δεν αφορά την ελευθερία των ανοιχτών θαλασσών, όπως συχνά προβάλλεται. «Δεν έχουμε πρόβλημα να μπει το καλώδιο, αν πάμε και ζητήσουμε άδεια από την Τουρκία», λέει, εξηγώντας ότι ακριβώς εκεί βρίσκεται η ουσία της διαφοράς. Η Άγκυρα αντιμετωπίζει τις περιοχές αυτές ως δικές της, θεωρώντας ότι η Ελλάδα οφείλει να ζητά άδεια ακόμη και για έργα που βρίσκονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, και στη συνέχεια εντός της κυπριακής.
Η λογική αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, επεκτείνεται πλέον και στις εσωτερικές διασυνδέσεις της χώρας. Αναφέρεται στον τουρκικό θαλάσσιο χωροταξικό χάρτη που δημοσιεύθηκε το καλοκαίρι, ως απάντηση στον ελληνικό, και ο οποίος εμφανίζει το σύνολο του Ανατολικού Αιγαίου ως τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. «Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία θεωρεί ότι εμείς πρέπει να ζητάμε άδεια για να τοποθετήσουμε καλώδια, ακόμη και αν η διασύνδεση αφορά τη Σάμο με τη Χίο ή τη Χίο με τη Λέσβο», σημειώνει, προσθέτοντας ότι υπήρξε ακόμη και πρόσφατη ρηματική διακοίνωση για το έργο Χίου–Λέσβου.
Για τον καθηγητή, το θέμα αγγίζει πλέον ευθέως την κρατική κυριαρχία. «Δεν μπορείς για να διασυνδέσεις τα νησιά σου να ζητάς άδεια από την Τουρκία. Είναι τόσο απλό», τονίζει. Και επανέρχεται στον στρατηγικό στόχο που, όπως λέει, διατρέχει όλες αυτές τις κινήσεις: να αποτραπεί η ανάδειξη της Ελλάδας σε κόμβο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως εξηγεί, την προηγούμενη δεκαετία η Τουρκία κατάφερε να καταστεί ενεργειακός κόμβος για τους υδρογονάνθρακες που κατευθύνονταν από την Ανατολή προς την Ευρώπη. «Το μέλλον αυτή τη στιγμή στην ενέργεια δείχνει να περνάει από τα καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος», σημειώνει, προσθέτοντας ότι η γεωγραφική θέση της Ελλάδας της δίνει προβάδισμα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ιδίως μέσω καλωδίων που θα μεταφέρουν καθαρή ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, από τη Μέση Ανατολή και την Αίγυπτο προς την Ευρώπη.
«Αυτό προσπαθεί να κόψει η Τουρκία», λέει ευθέως. «Εμποδίζοντας την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδος, εμποδίζει τη μετατροπή της Ελλάδος σε κόμβο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας». Η πόντιση των καλωδίων, καταλήγει, δεν αφορά μόνο την εξωτερική πολιτική ή τις διεθνείς ισορροπίες, αλλά και την ενεργειακή ασφάλεια στο εσωτερικό της χώρας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη διασύνδεση των νησιών και την απρόσκοπτη παροχή ενέργειας σε ολόκληρη την επικράτεια.
Διαβάστε ακόμη
