Στις σημερινές ετήσιες δημοπρασίες 2026-2027 δέσμευσης δυναμικότητας για τον Κάθετο Διάδρομο, η ΔΕΠΑ Eμπορίας σε συντονισμό με την Atlantic See LNG Trade, την κοινοπραξία Ομίλου AKTOR – ΔΕΠΑ Eμπορίας, συμμετείχε με επιτυχία. Η δυναμικότητα που καταχωρήθηκε είναι της τάξεως των 13.000 mwh/day ή 4,7 twh σε ετήσια βάση.
Η συμμετοχή του σχήματος δίνει ένα θετικό σήμα, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη εμπορική ελκυστικότητα και λειτουργική αποτελεσματικότητα.
Ενώ είναι και ένα ξεκάθαρο μήνυμα της κοινοπραξίας ότι επιδιώκει να συνάψει βραχυχρόνιες συμφωνίες για την τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής με αμερικανικό LNG, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο πριν το 2030, όπως ανακοινώθηκε και στη Συνέντευξη Τύπου που έδωσαν πριν μερικές μέρες ο Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic See LNG Trade, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, και ο Πρόεδρος της εταιρείας, κ. Κωνσταντίνος Ξιφαράς.
Υπενθυμίζεται πως νωρίτερα σήμερα το energygame.gr έγραφε τα εξής:
Ένα ακόμα κρίσιμο ορόσημο στον οδικό χάρτη του Κάθετου Διαδρόμου και στην ωρίμανση του στρατηγικού σημασίας project για την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο σηματοδοτεί η σημερινή δημοπρασία για δέσμευση ετήσιας δυναμικότητας για τη μεταφορά αερίου -κυρίως αμερικανικού LNG- από τα τερματικά της Ελλάδας (Ρεβυθούσα, Αλεξανδρούπολη) έως την Ουκρανία, μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας. Και τούτο διότι είναι η πρώτη που διεξάγεται υπό το νέο καθεστώς των μειωμένων χρεώσεων διαμετακόμισης και της προσφοράς προϊόντων ευρείας χρονικής γκάμας σε συνέχεια της συμφωνίας των Διαχειριστών Συστημάτων Αερίου και των Ρυθμιστικών Αρχών των εμπλεκομένων χωρών με την Κομισιόν, σε συνέχεια της συμφωνίας που επετεύχθη την περασμένη άνοιξη.
Η δημοπρασία αφορά μεταφορές φυσικού αερίου που θα ξεκινήσουν από τον επόμενο Οκτώβριο, με την έναρξη του νέου ευρωπαϊκού έτους αερίου 2026-2027. Η σημερινή διαδικασία αποτελεί τεστ για την «αποδοχή» του Κάθετου Διαδρόμου από την αγορά και την ανταγωνιστικότητά του έναντι άλλων οδεύσεων, όπως π.χ, αυτών για τη μεταφορά LNG στην Ουκρανία μέσω Πολωνίας ή Λιθουανίας. Ουσιαστικά, ο Κάθετος Διάδρομος εντάσσεται στο ευρωπαϊκό «σύστημα» -καθώς σήμερα διεξάγονται παράλληλες δημοπρασίες δέσμευσης ετήσιας δυναμικότητας και σε άλλες διαδρομές στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη- και παύει να αντιμετωπίζεται σαν «ειδική περίπτωση», με την προσφορά προϊόντων με συγκεκριμένους όρους (μηνιαία διάρκεια, υποχρεωτική δέσμευση έως την Ουκρανία χωρίς δυνατότητα εξόδου πριν τον τελικό προορισμό).
Η ελκυστικότητά του θα κριθεί δηλαδή με τους ίδιους όρους όπως και για τις άλλες «εναλλακτικές», έχοντας ως βασικό θέλγητρο την μείωση των ταριφών στην διαδρομή Ελλάδας-Ουκρανίας σε επίπεδα λίγο κάτω από τα 6 ευρώ/MWh (έναντι πάνω από 9 ευρώ/MWh που ήταν προ της συμφωνίας) αλλά και την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας στο σκέλος της διαδρομής Ελλάδας-Βουλγαρίας, μετά την ολοκλήρωση έργων αναβάθμισης του δικτύου φυσικού αερίου της γειτονικής χώρας που είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση της μεταφορικής του ικανότητας στα 3.1 δις, κυβικά μέτρα (bcm) το χρόνο από 2,4 bcm προηγουμένως. Κρίσιμη παράμετρος αποτελεί ασφαλώς και η ζήτηση που θα εκδηλωθεί τόσο από την Ουκρανία, όσο και από τις άλλες χώρες κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες τους για τον χειμώνα που έρχεται.
Παράγοντες της αγοράς εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για την έκβαση της σημερινής δημοπρασίας καθώς η συμμετοχή τόσο της ΔΕΠΑ Εμπορίας όσο και της βουλγαρικής κρατικής εταιρείας φυσικού αερίου Bulgargaz που είχε προαναγγείλει προ ημερών ο επικεφαλής της πρώτης Κωνσταντίνος Ξιφαράς προδιαγράφει τη δέσμευση σημαντικού μέρους της προσφερόμενης δυναμικότητας, με το ποσοστό να κυμαίνεται σύμφωνα με εκτιμήσεις μεταξύ 30% και 50%. Πέρα από το capacity που θα «κλειδωθεί» όμως, ζητούμενο είναι και η συμμετοχή περισσότερων «παικτών» από τις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου.
Σε κάθε περίπτωση, όπως σημείωσε και ο επικεφαλής της Bulgartransgaz, του βουλγαρικού ΔΕΣΦΑ, Βλαντίμιρ Μαλίνοφ σε πρόσφατη συνέντευξή του στο energygame.gr, η δημοπρασία έχει σε μεγάλο βαθμό προπαρασκευαστικό χαρακτήρα, ώστε το έτος αερίου 2026-2027 να λειτουργήσει -όσον αφορά στον Κάθετο Διάδρομο- ως περίοδος προετοιμασίας για το έτος αερίου 2027-2028, κάτι που κουμπώνει» με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου έως το τέλος του επόμενου έτους.
Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Συνδέσμου των Ρυθμιστικών Αρχών της Ευρώπης ACER, το ρωσικό αέριο αντιστοιχεί ακόμα στο 12% των εισαγωγών της ΕΕ, εκ των οποίων μεγάλο μέρος αφορά σε ροές αγώγιμου ρωσικού αερίου μέσω του TurkStream που κατευθύνονται σε Ελλάδα, Ουγγαρία και Σλοβακία (εντός ΕΕ) και σε Σερβία, Βόρεια Μακεδονία και Βοσνία (εκτός ΕΕ). Στο πλαίσιο αυτό, ο Κάθετος Διάδρομος αναδεικνύεται ως μια από τις βασικές λύσεις για την κάλυψη του κενού που θα κλείσει το προβλεπόμενο κλείσιμο της στρόφιγγας του TurkStream έως το Δεκέμβριο του 2027 στην ευρύτερη περιοχή. Πολλώ δε μάλλον καθώς εντείνονται οι διεργασίες για την γεωγραφική του επέκταση και προς τα Δυτικά Βαλκάνια, αρχής γενομένης από τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. «Κλειδί» προς την κατεύθυνση αυτή αποτελεί η ολοκλήρωση του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας (που τοποθετείται στο τέλος του 2027) καθώς και του αγωγού Βόρειας Μακεδονίας-Σερβίας, που προγραμματίζεται να περατωθεί εντός του ίδιου χρονικού ορίζοντα.
Όπως έγραψε πρόσφατα το energygame.gr, η μεταφορική ικανότητα του Κάθετου Διαδρόμου από Νότο προς Βορρά θα είναι της τάξης των 9 δισ. κυβικών μέτρων (bcm) ετησίως, με την ολοκλήρωση και των υπόλοιπων έργων ενίσχυσης της δυναμικότητάς του στο σκέλος Βουλγαρίας-Ρουμανίας. Με δεδομένο ότι οι ποσότητες ρωσικού αερίου που εξακολουθούν να διοχετεύονται σήμερα στην ευρύτερη περιοχή της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης εκτιμώνται σε μέσω TurkStream εκτιμώνται σε 16-26 bcm ετησίως, αυτό παραπέμπει σε μια μεγάλη «ψαλίδα», κάτι που αντανακλά την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της μεταφορικής ικανότητας του Κάθετου Διαδρόμου, συμπεριλαμβανομένης και της επέκτασής του προς τα Δυτικά Βαλκάνια και δεύτερον την ανάγκη για διαφοροποίηση των ίδιων των διαδρόμων, ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες ανταγωνισμού στην περιοχή, προς όφελος και των τελικών καταναλωτών
Η Ελλάδα εμφανίζεται βασικός «αρωγός» σε αυτή την προσπάθεια με την εξαγωγική ικανότητα της χώρας να φτάνει σήμερα τα 5 bcm με προοπτική να αυξηθεί σε βάθος εξαμήνου στα 8 bcm μετά και την θέση σε πλήρη λειτουργία των σταθμών συμπίεσης σε Αμπελιά και Κομοτηνή. Το νούμερο θα αυξηθεί περαιτέρω στα 9 bcm με την θέση σε λειτουργία του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας με ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει περαιτέρω αύξηση της δυναμικότητας στον εν λόγω αγωγό που στο καλύτερο σενάριο μπορεί να αυξήσει την εξαγωγική δύναμη πυρός της Ελλάδας στα 12 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου προς Βορρά με σημαντικές ποσότητες να διέρχονται κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου.
