Συμπληρώνονται με ταχείς ρυθμούς τα κομμάτια του «παζλ» της πλήρους ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς μετά το «κύμα» των μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας αμερικανικού LNG που υπεγράφησαν στο τέλος Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον -με την Atlantic SEE LNG σε πρωταγωνιστικό ρόλο- και τις πολιτικές δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης μέσω της Κοινής Διακήρυξης του Transatlantic Gas Security Summit, καταγράφεται αυξημένη κινητοποίηση από πλευράς των Διαχειριστών των Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου των εμπλεκόμενων χωρών (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία), με βασικό επίδικο τη μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης που κυμαίνονται ακόμα σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές διαδρομές, όπως π.χ. μέσω Πολωνίας ή Λιθουανίας. Την ίδια στιγμή, ενθαρρυντικά μηνύματα έρχονται και από την πλευρά των Βρυξελλών καθώς και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που καλείται να ανοίξει τον δρόμο για την μεγαλύτερη αξιοποίηση της στρατηγικής σημασίας διαδρομής -που αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας ως κρίσιμου κόμβου για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού ολόκληρης της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης μετά τους «τίτλους τέλους» στο ρωσικό αέριο, που προσδοκάται να υποκατασταθεί από μια πλημμυρίδα αμερικανικού LNG, μεγάλο μέρος του οποίου θα φτάνει στα τερματικά της Ελλάδας (Ρεβυθούσα, Αλεξανδρούπολη) και από εκεί θα μεταφέρεται στα Βαλκάνια και προς Βορρά έως την Ουκρανία.
Όλες οι εξελίξεις του τελευταίου διαστήματος κατατείνουν σε ισχυροποίηση της βούλησης όλων των εμπλεκόμενων μερών να επιταχυνθούν οι διεργασίες για να αντιμετωπιστούν όλα τα ανοιχτά μέτωπα. Κεντρικό ρόλο στη μεγάλη εικόνα έχουν οι νέες εμπορικές συμφωνίες της Atlantic SEE LNG Trade για την αγοραπωλησία αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη που καθιστούν σταδιακά πραγματικότητα τον Κάθετο Διάδρομο της Ευρώπης, ο οποίος πέρα από την ασφάλεια ενεργειακής τροφοδοσία, έρχεται να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες ανάπτυξης στην ελληνική οικονομία.
Οι συμφωνίες της Atlantic SEE LNG Trade και το στοίχημα των νέων υποδομών
Σύμφωνα με κύκλους που παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις, ήδη η Atlantic SEE LNG Trade αξιολογεί τη συμμετοχή της σε διάφορα έργα ενεργειακών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή, τα οποία κρίνονται ως απαραίτητα για την πλήρη ανάπτυξη του κάθετου διαδρόμου όπως πλωτές μονάδες αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG (FSRU), έργα ενίσχυσης χωρητικότητας υφιστάμενων αγωγών αερίου (ή και νέων αγωγών αερίου ακόμη), καθώς και μονάδων παραγωγής ενέργειας με φυσικό αέριο.
Και αυτό γιατί οι μακροχρόνιες συμβάσεις αγοραπωλησίας, πέρα από σταθερές και προβλέψιμες τιμές, εξασφαλίζουν σταθερή ζήτηση η οποία διανοίγει προοπτικές για νέα έργα υποδομών ώστε το LNG να καλύψει όλο και περισσότερες ενεργειακές ανάγκες στην ευρύτερη περιοχή.
Στο πλαίσιο της υπουργικής συνόδου που διοργανώθηκε στην Ουάσιγκτον από τον Λευκό Οίκο και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC), με θέμα την διατλαντική ενεργειακή συνεργασία, η Atlantic SEE LNG Trade, στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%, εξασφάλισε 4 νέες εμπορικές συμφωνίες για την αγοραπωλησία αμερικανικού LNG σε 4 χώρες της ευρύτερης περιοχής, με χρονική διάρκεια έως 20 έτη.
Συγκεκριμένα, η εταιρεία θα προμηθεύει με LNG:
- Την δημόσια εταιρεία Bulgargaz της Βουλγαρίας με 1,5 BCM / έτος.
- Την Naftogaz της Ουκρανίας με 1 BCM / έτος.
- Tο Υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας με έως και 1 BCM / έτος.
- Τις Aluminij Industries και M.T. Abraham group της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης με 0,5 BCM / έτος.
Πώς ο Κάθετος Διάδρομος φέρνει Ελλάδα και ΗΠΑ ακόμα πιο κοντά
Η διατλαντική ενεργειακή συνεργασία φέρνει ολοένα και μεγαλύτερη περιφερειακή συνεργασία στην ενέργεια, ενώ η Ελλάδα αποκτά σημαντικό ρόλο στο ευρύτερο εγχείρημα, λειτουργώντας ως ενεργειακός κόμβος για την περιοχή, με απώτερο στόχο μία ενεργειακή αγορά που θα προσεγγίζει τους 100 εκατ. καταναλωτές. Πρόκειται για έναν στόχο που μπορεί να δημιουργήσει για πρώτη φορά στην ενεργειακή ιστορία της Ελλάδας ένα σπάνιο βάθος αγοράς, εν όψει της απαγόρευσης του ρωσικού φυσικού αερίου πανευρωπαϊκά και στο πλαίσιο της αμερικανικής στρατηγικής για χρήση της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου στην περιοχή.
«Είμαστε πολύ πιο κοντά στην επίλυση των εκκρεμοτήτων από ότι παλιότερα και αυτό είναι κοινή πεποίθηση τόσο της ευρωπαϊκής πλευράς, όσο και της αμερικανικής», σχολιάζει στέλεχος με γνώση των τεκταινομένων. Η ίδια πηγή υπογραμμίζει ότι οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG που υπεγράφησαν στην Ουάσιγκτον λειτουργούν ως μοχλός πίεσης για να αντιμετωπιστούν τα ρυθμιστικά ζητήματα, να αρθούν οι συμφορήσεις στις υφιστάμενες υποδομές και να συγκεκριμενοποιηθεί ο οδικός χάρτης των νέων υποδομών.
H στρατηγική ευθυγράμμιση των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι ότι μετά τις συναντήσεις της Ουάσιγκτον, οι χώρες που εμπλέκονται στο εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου φαίνεται να ευθυγραμμίζονται προς την κατεύθυνση της προώθησης του έργου, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από πριν, κάτι που ήταν ζητούμενο, όπως έχει επανειλημμένα επισημάνει ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Ενδεικτική προς την κατεύθυνση αυτή είναι -μεταξύ άλλων- η δήλωση του CEO της ουκρανικής Naftogaz,Oleksiy Chernyshov, που αναφερόμενος στην υπογραφή της μακροχρόνιας συμφωνίας με την Atlantic SEE LNG έκανε λόγο για μια συνεργασία «που δεν αφορά μόνο την προμήθεια αερίου για τον επόμενο χειμώνα, αλλά τη μόνιμη ενσωμάτωση της Ουκρανίας στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Ο Κάθετος Διάδρομος είναι η εγγύησή μας ότι οι αποθήκες αερίου της χώρας μας θα παραμείνουν λειτουργικές και στρατηγικά κρίσιμες για όλη την Ευρώπη, αποκόπτοντας οριστικά τους ρωσικούς εκβιασμούς». Η Βουλγαρία εστίασε στις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν για τη χρηματοδότηση των υποδομών, ενώ η Ρουμανία ανέδειξε το θέμα της ανταγωνιστικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, δεσμευόμενη να εργαστεί για ένα κοστοστρεφές πλαίσιο χρεώσεων ώστε το αμερικανικό αέριο που φτάνει στη Ρεβυθούσα ή στην Αλεξανδρούπολη να μην επιβαρύνεται με υπέρμετρα τέλη διέλευσης μέχρι να φτάσει στην Κεντρική Ευρώπη».
