Η ανάδειξη της Ελλάδας σε βασική πύλη εισόδου του αμερικανικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ενεργειακό σχέδιο, αλλά μια στρατηγική επιλογή με ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις. Ο Κάθετος Διάδρομος αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενισχύει την προσπάθεια περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία, «ψαλιδίζοντας» παράλληλα και την επιρροή της Τουρκίας. Πίσω από τις συμφωνίες που έχουν ήδη υπογραφεί και φέρουν τη σφραγίδα της Atlantic SEE LNG βρίσκεται μια αλληλουχία πολιτικών αποφάσεων, διπλωματικών επαφών και επιχειρηματικών κινήσεων, που ανέδειξαν την Ελλάδα σε προνομιακό εταίρο των ΗΠΑ. Το διακύβευμα, ωστόσο, είναι πολύ μεγαλύτερο από την επιτυχία συγκεκριμένων συμφωνιών ή τον ρόλο επιμέρους προσώπων: αφορά τη δυνατότητα της χώρας να κατοχυρώσει μια νέα, ισχυρότερη θέση στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Εθνική υπόθεση υπεράνω προσώπων ο Κάθετος Διάδρομος
Το βασικό μήνυμα είναι πως ο Κάθετος Διάδρομος είναι εθνική υπόθεση που ξεπερνά πρόσωπα και επιχειρηματικά συμφέροντα. Αποτελεί στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης να αξιοποιηθούν οι υποδομές της Ελλάδας (αγωγοί και τερματικά LNG) ως αφετηρία μιας διαδρομής που επιτρέπει την τροφοδοσία με αμερικανικό LNG μιας αγοράς τουλάχιστον 100 εκατομμυρίων ατόμων σε σειρά χωρών στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, προσφέροντας μια αξιόπιστη εναλλακτική στο ρωσικό αέριο, θωρακίζοντας την ενεργειακή τους ασφάλεια και αναβαθμίζοντας τη γεωπολιτική θέση της χώρας μας.
Η Ελλάδα επιλέγει στην παρούσα φάση να αξιοποιήσει τις υποδομές για μεταφορά αμερικανικού LNG στη βάση εμπορικών συμφωνιών, με την αμερικανική πλευρά να θέτει ως προαπαιτούμενο την υπογραφή μακροπρόθεσμων συμφωνιών προμήθειας αμερικανικού LNG, επιδιώκοντας να εδραιώσει τη θέση της στην ευρύτερη περιοχή σε βάθος χρόνου, καθώς είναι δεδομένο ότι κάποια στιγμή (που όμως δεν τοποθετείται στο ορατό μέλλον…) το ρωσικό αέριο θα επιστρέψει στο παιχνίδι.
Πώς η Atlantic SEE άνοιξε τον δρόμο για μακροπρόθεσμες συμφωνίες LNG
Στο πλαίσιο αυτό, κεντρικό ρόλο στην εμπορική ανάπτυξη του εγχειρήματος ανέλαβε η Atlantic SEE LNG, η κοινοπραξία της AKTOR και της κρατικής ΔΕΠΑ Εμπορίας, που συνέδεσε την ιδιωτική πρωτοβουλία με τη συμμετοχή του Δημοσίου. Διαβλέποντας μια σημαντική επιχειρηματική ευκαιρία στο κάδρο των επερχόμενων «τίτλων τέλους» για το ρωσικό αέριο αλλά και μια εθνική ευκαιρία για την Ελλάδα να «ανέβει πίστα» στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, η Atlantic SEE LNG αποφάσισε να βάλει στην πρίζα τον Κάθετο Διάδρομο, υπογράφοντας συμφωνία μακροχρόνιας προμήθειας LNG με την αμερικανική Venture Global. Η εταιρεία επωμίστηκε το βάρος του πρώτου 20ετούς συμβολαίου που προβλέπει την προμήθεια 1 εκατ. τόνων LNG ετησίως και ήδη έχει «κλειδώσει» την πώληση των ποσοτήτων αυτών στη βάση των δεσμευτικών συμφωνιών που έχει υπογράψει με Βοσνία και Αλβανία.
Είναι όμως απορίας άξιον ότι δεν έχει υπάρξει στήριξη στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη σύναψη και άλλων μακροχρόνιων συμφωνιών για αμερικανικό LNG, με δεδομένο ότι τα εν λόγω deals αποτελούν δικλείδα ασφαλείας έναντι των κινδύνων που υφίστανται για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης στην παρούσα φάση, όπου το «διπλό μέτωπο» σε Ρωσία-Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή όχι μόνο έχει εκτοξεύσει στα ύψη τις τιμές του φυσικού αερίου, αλλά και εγείρει τον κίνδυνο ελλείψεων τον χειμώνα που προμηνύεται πολύ βαρύς από ενεργειακής πλευράς, όπως παραδέχθηκε πρόσφατα και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Τα μηνύματα από τα deals της Venture Global με China Gas, Qatar Energy και ConocoPhillips
Το πόσο μπροστά «έβλεπε» η Atlantic SEE LNG όταν υπέγραψε τη συμφωνία με τη Venture Global αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι πρόσφατα μακροχρόνιες συμβάσεις με την ίδια εταιρεία υπέγραψαν η China Gas, η QatarEnergy αλλά και η ConocoPhillips. Τρεις κολοσσοί από την Κίνα, το Κατάρ και τις ΗΠΑ (η τελευταία μάλιστα είναι ανταγωνίστρια της VentureGlobal!) είδαν εγκαίρως πόσο μεγάλες δυσκολίες υπάρχουν στο να εξασφαλιστούν ποσότητες αμερικανικού LNG για τη διεθνή αγορά σε βάθος χρόνου, κάτι που δυσκολεύονται να δουν οι Ευρωπαίοι.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι ότι στην «καρδιά» του Κάθετου Διαδρόμου δεν βρίσκονται τόσο οι υποδομές, που ήδη υφίστανται, δεν ανήκουν σε κάποια από τις εταιρείες που εμπορεύονται το αέριο και η χρήση τους είναι ελεύθερη για κάθε ενδιαφερόμενο, αλλά κυρίως οι εμπορικές συμφωνίες που διασφαλίζουν τη χρήση τους. Και είναι κρίσιμης σημασίας το ότι οι ΗΠΑ επέλεξαν την Ελλάδα ως πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, με την Atlantic SEE LNG να αποτελεί το σχήμα που δημιουργήθηκε για να εξυπηρετήσει την κοινή στρατηγική επιλογή ΗΠΑ-Ελλάδας.
Το παρασκήνιο της επιλογής της Ελλάδας ως νότιας πύλης αμερικανικού LNG για την Ευρώπη
Το πόσο σημαντική ήταν η επιλογή των ΗΠΑ να υλοποιήσουν τον Κάθετο Διάδρομο μέσω της Ελλάδας εξήγησε άλλωστε σε πρόσφατες δηλώσεις του και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, δηλώνοντας ότι «Η Αμερική και η κυβέρνηση, αλλά και οι εταιρείες, επέλεξαν αυτό να το κάνουν μέσω της Ελλάδας. Θα μπορούσαν να το κάνουν και μέσω άλλης χώρας», αφήνοντας να εννοηθεί πως το έργο θα μπορούσε να γίνει στην Τουρκία.
Πράγματι, όπως υπενθυμίζουν άριστα πληροφορημένες πηγές, δεν αποτελεί σύμπτωση ότι η τάση στον Κάθετο Διάδρομο άρχισε να ανεβαίνει τον Σεπτέμβριο του 2025, μετά τη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κατά την οποία ο πρώτος ζήτησε από τον δεύτερο να δεσμευθεί ότι δεν θα μεταφέρει ρωσικό αέριο μέσω των τουρκικών υποδομών, κάτι που ο Ερντογάν αρνήθηκε.
Την ίδια περίοδο (Σεπτέμβριος 2025) ήρθε στην Ελλάδα και επισκέφθηκε το τερματικό LNG της Ρεβυθούσας ο Νταγκ Μπέργκαμ, υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ (και επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας), του οργάνου δηλαδή που υπάγεται απευθείας στον Τραμπ και χαράσσει την ενεργειακή πολιτική εντός και εκτός συνόρων. Κατά τη συνάντηση αυτή, τονίζουν οι ίδιες πηγές, «κλείδωσε» ουσιαστικά η υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου.
Στη συνέχεια, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, που ήταν για πολύ καιρό σε ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας τόσο με τον Μπέργκαμ όσο και με τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, συμφώνησε με την αμερικανική πλευρά να τοποθετήσουν τον Κάθετο Διάδρομο στο επίκεντρο της Συνόδου της Διατλαντικής Ενεργειακής Συνεργασίας (Partnership for Transatlantic Energy Cooperation – P-TEC) της Αθήνας, που πραγματοποιήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2025 στο Ζάππειο.
Εκεί υπεγράφη -μεταξύ άλλων- και η ιστορική 20ετής συμφωνία Atlantic SEE LNG-Venture Global. Αυτή η χρονική αλληλουχία των γεγονότων «φωτογραφίζει» και τους πραγματικούς αρχιτέκτονες του Κάθετου Διαδρόμου από την πλευρά των ΗΠΑ, που δεν είναι άλλοι από τους κ.κ. Μπέργκαμ και Ράιτ.
Όσο για την πρώην πρέσβη των ΗΠΑ, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, έφτασε στην Ελλάδα την 1η Νοεμβρίου 2025, όταν δηλαδή τα πράγματα είχαν πάρει τον δρόμο τους. Από εκεί και πέρα υπηρέτησε με συνέπεια τον κεντρικό σχεδιασμό της κυβέρνησης των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της θητείας της.
Η γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας και ο ανταγωνισμός με Τουρκία και Ρωσία
Τούτων λεχθέντων, η επιλογή της Ελλάδας ως πύλης εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη είναι εθνική υπόθεση και αποτελεί μια μεγάλη ενίσχυση του γεωπολιτικού αποτυπώματος της χώρας, κάτι για το οποίο συμφωνούν σχεδόν το σύνολο των κοινοβουλευτικών κομμάτων.
Αξιοσημείωτη στο πλαίσιο αυτό είναι η πρόσφατη εκτίμηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ (και πρώην υπουργού Ενέργειας) Γιάννη Μανιάτη ότι ο Κάθετος Διάδρομος ανέτρεψε τους σχεδιασμούς της Τουρκίας.
Το ίδιο μπορεί ασφαλώς να υποστηριχθεί και για τη Ρωσία, η οποία θα είναι επίσης μεγάλη χαμένη από την επιτυχία του project, γιατί θα χάσει όχι μόνο πωλήσεις τουλάχιστον 20 δισ. κυβικών μέτρων αερίου ετησίως, αλλά και ένα ισχυρό εργαλείο πολιτικής επιρροής πάνω σε χώρες που έως σήμερα εξαρτώνται από το Κρεμλίνο και την Gazprom για την ενεργειακή τους τροφοδοσία.
Ισχυρή στήριξη στον Κάθετο Διάδρομο παρείχε εξάλλου κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής του στην Ελλάδα και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, κ. Μάρκο Ρούμπιο, καθώς η λειτουργία του συμβαδίζει πλήρως και με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Αυτή η εξέλιξη πιθανώς πλήττει συμφέροντα άλλων κρατών, που ενδεχομένως θα ήθελαν εκείνα να διαδραματίσουν τον ρόλο της αφετηρίας του Κάθετου Διαδρόμου και τώρα αναζητούν τρόπους να υπονομεύσουν τις συμφωνίες ή να ακυρώσουν το ίδιο το έργο. Κάτι τέτοιο θα αποτελούσε μια εξαιρετικά δυσάρεστη εξέλιξη για τα συμφέροντα της Ελλάδας και είναι προφανές ότι θα πρέπει να αποτραπεί πάση θυσία…
Διαβάστε ακόμη
