H περίληψη μιας σύντομης αναφοράς στο κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής, σύμφωνα με την οποία οι ηγέτες καλούν την Κομισιόν να εξετάσει -εφόσον το κρίνει απαραίτητο- την ανάγκη πρόσθετων βραχυπρόθεσμων παρεμβάσεων για το ενεργειακό κόστος ήταν το βασικό αποτέλεσμα των πολύωρων διαπραγματεύσεων μεταξύ των “27”, κατά τις οποίες αναδείχθηκαν οι βαθιές διαφωνίες (και) για το θέμα αυτό, με τις Βρυξέλλες να εμφανίζονται απρόθυμες να εισακούσουν τις εκκλήσεις για ανάληψη γενναίων πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την άμβλυνση των πιέσεων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Εντονη διαφωνία κατεγράφη εξάλλου και στο θέμα της μεταρρύθμισης του Συστήματος Εκπομπών Δικαιωμάτων Εμπορίας (ETS), ενώ ενδεικτικό των διαφορετικών αντιλήψεων που επικρατούν στους κόλπους των “27” για το πώς θα προχωρήσει η πράσινη μετάβαση χωρίς να υπομονεύεται η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων είναι και η πρωτοβουλία έξι χωρών (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) για την αναβολή έως το 2030 της έναρξης εφαρμογής του λεγόμενου ETS2, δηλαδή της επέκτασης του Συστήματος Εκπομπών Δικαιωμάτων Εμπορίας σε κτίρια και μεταφορές, στην οποία αντιτάχθηκε το μπλοκ των κλιματικά υπερφιλόδοξων χωρών του Βορρά.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο τελικό κείμενο:
Το ενεργειακό μπρα ντε φερ στη Σύνοδο Κορυφής
Πληροφορίες από τις Βρυξέλλες αναφέρουν, ότι ο πρωθυπουργός μιλώντας στη Σύνοδο τόνισε ότι το προσχέδιο των συμπερασμάτων δεν ανταποκρίνεται στον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης που έχουν πυροδοτήσει οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας. Και ανέφερε ότι απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου, ώστε να υιοθετηθούν στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης.
«Πρέπει να γεφυρώσουμε το χάσμα ανάμεσα στην ανάγκη να δράσουμε και στη δυνατότητά μας να το πράξουμε» τόνισε ο κ. Μητσοτάκης.
Η Αθήνα διεμήνυσε στις Βρυξέλλες ότι δεν μπορούν να απαιτούν από τα κράτη-μέλη να κυνηγούν την πράσινη μετάβαση και την ψηφιακή προσαρμογή, την ίδια ώρα που τους στερούν τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία για να προστατεύσουν τους πολίτες τους από τις ασφυκτικές πιέσεις των ενεργειακών τιμών. Μάλιστα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι «είναι σημαντικό πέραν των εθνικών πρωτοβουλιών να υπάρξει μία ευρωπαϊκή απάντηση σε αυτό το μεγάλο ακανθώδες πρόβλημα το οποίο αφορά όλες τις ευρωπαϊκές χώρες».
Η αντιπαράθεση
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης στις Βρυξέλλες βρίσκονται η ενεργειακή κρίση, τα μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και η νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική στην Ευρώπη.
Ευρωπαίος αξιωματούχος που ενημέρωσε τους δημοσιογράφους αρκέστηκε στο να πει ότι οι ηγέτες αναγνώρισαν την ανάγκη για βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης, αλλά και τις επιπτώσεις που έχει η ασταθής κατάσταση στη Μέση Ανατολή στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Κοινός τόπος μεταξύ των 27 είναι ότι αυτό επηρεάζει άμεσα τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την ευρωπαϊκή οικονομία, και ότι ο επερχόμενος χειμώνας θα ασκήσει πρόσθετη πίεση.
Διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες μάλιστα, τονίζουν στο powergame ότι η ενέργεια θα καταλάβει μικρό χώρο στο τελικό ανακοινωθέν της Συνόδου, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να συμφωνούν στην ανάγκη λήψης προσωρινών και στοχευμένων μέτρων, πετώντας το μπαλάκι των προτάσεων στην Κομισιόν. Και στο σημείο αυτό, η συναίνεση σταματά και αρχίζουν οι διαφωνίες…
Το κλίμα στους διαδρόμους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι βαρύ και ο πήχης έχει μπει χαμηλά: «Είναι η τρίτη συνεχόμενη Σύνοδος Κορυφής που αναλώνεται στα ίδια ακριβώς ενεργειακά προβλήματα, χωρίς ουσιαστική διέξοδο», σχολίασε στο Politico με έντονη δυσαρέσκεια Ευρωπαίος ηγέτης κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, αποτυπώνοντας τις δυσκολίες των διαπραγματεύσεων.
Το ενεργειακό αδιέξοδο και το μέτωπο κατά του ETS2
Η πρώτη μεγάλη σύγκρουση ξέσπασε με το “καλημέρα” των συνομιλιών για τις τιμές της ενέργειας, οι οποίες τράβηξαν σε μάκρος, εισβάλλοντας ακόμα και στο προγραμματισμένο μεσημεριανό γεύμα. Η συμμαχία των τεσσάρων χωρών του Βίσεγκραντ (Σλοβακία, Ουγγαρία, Τσεχία, Πολωνία), έχοντας την ισχυρή στήριξη της Ιταλίας και της Ελλάδας, ύψωσε τείχος απέναντι στα σχέδια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή του ETS2 – του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών ρύπων που αναμένεται να επιβαρύνει τα καύσιμα κίνησης και τη θέρμανση των κτιρίων από το 2029.
Οι χώρες αυτές υπογραμμίζουν ότι οι επιπτώσεις για τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις θα είναι καταστροφικές, οδηγώντας σε νέα έκρηξη των λογαριασμών ενέργειας. «Οι τιμαριθμικές και οικονομικές διαφορές μεταξύ των περιφερειών και των κρατών-μελών της ΕΕ είναι απλώς τεράστιες για να αντέξουν ένα τέτοιο οριζόντιο μέτρο», ήταν το βασικό επιχείρημα που προέταξε η ομάδα του Βίσεγκραντ, ζητώντας την αναβολή του συστήματος τουλάχιστον μέχρι το 2030.
Παρά τις ανησυχίες που εξέφρασε η Ομάδα του Βίσεγκραντ, ένας διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε στο Euronews ότι οι προτεινόμενες τροποποιήσεις «δεν πρόκειται ποτέ να συγκεντρώσουν την απαιτούμενη ομοφωνία».
«Υπάρχει ελάχιστη υποστήριξη για αυτό και το γνωρίζουν. Γι’ αυτόν τον λόγο επιχειρούν να το προωθήσουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αντί για το Συμβούλιο Περιβάλλοντος, καθώς εκεί δεν υφίσταται πλειοψηφία για κάτι τέτοιο», ανέφερε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ.
Αν και αρχικά το μπλοκ του Βορρά, με επικεφαλής τη Γερμανία, είχε απορρίψει οποιαδήποτε σκέψη για πάγωμα ή κατάργηση του ETS2, το Βερολίνο επανήλθε αργά το απόγευμα παρουσιάζοντας μια συμβιβαστική πρόταση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ.
Ωστόσο, «δεν μπορούμε να δεχτούμε ότι το ETS αναβάλλεται», προειδοποίησε ο Γερμανός αξιωματούχος προσθέτοντας: «Μπορεί να συμβεί να μην καταλήξουμε σε συμπεράσματα [για την ενέργεια]» σε αυτή τη σύνοδο κορυφής. «Αυτό θα ήταν αποδεκτό για εμάς. Άλλες χώρες είναι αυτές που πιέζουν για αυτό».
Το παζάρι των «ιδίων πόρων»
Η συζήτηση για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις προτάσεις για τη δημιουργία νέων «ιδίων πόρων» – δηλαδή ευρωπαϊκών φόρων που θα εισρέουν απευθείας στα ταμεία των Βρυξελλών. Η συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδίας διατηρεί στο τραπέζι τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), έναν δασμό σε εισαγωγές έντασης άνθρακα, προτείνοντας μάλιστα την αύξηση του συντελεστή από το 75% στο 90%. Παρά τη γενικότερη στήριξη, το μέτρο αυτό προκαλεί τριγμούς στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, οι οποίες εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις.
Την ίδια στιγμή, η μεταφορά των εσόδων του υφιστάμενου ETS σε ευρωπαϊκό επίπεδο συναντά τη σθεναρή αντίσταση πολλών κρατών που δεν θέλουν να χάσουν πολύτιμα εθνικά έσοδα, με την Ιρλανδία να προτείνει έναν μηχανισμό σταδιακής εισαγωγής μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού για να χρυσώσει το χάπι.
Η πρόταση για τα αποθέματα
Στο πλαίσιο αυτό, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, φέρεται να προκρίνει ένα σχέδιο δημιουργίας στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε επίπεδο μπλοκ. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το POLITICO, η πρόταση αυτή διατυπώθηκε κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής, ως απάντηση στους έντονους φόβους για σοβαρές ελλείψεις.
Αυτή τη στιγμή, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Οι υψηλές τιμές του καλοκαιριού, οι οποίες συνδέονται άμεσα με τον πόλεμο στο Ιράν, αποθάρρυναν τους εμπορικούς φορείς από το να αναπληρώσουν τα αποθέματα. Αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, ανώτατος αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε στο POLITICO ότι πρόκειται για ένα μακροπρόθεσμο μέτρο θωράκισης απέναντι σε μελλοντικούς κινδύνους εφοδιασμού, αντίστοιχο με αυτό που ισχύει για το πετρέλαιο.
Μέχρι στιγμής, τα επίσημα έγγραφα της Κομισιόν για την αναθεώρηση της ενεργειακής ασφάλειας που περιήλθαν σε γνώση του POLITICO εστιάζουν στη διαχείριση κρίσεων από τις εταιρείες, χωρίς να επιβάλλουν υποχρεωτικά κρατικά αποθέματα. Ωστόσο, η αποτυχία του υφιστάμενου μοντέλου αναγκάζει τις κυβερνήσεις σε μονομερείς κινήσεις. Η Ολλανδία έχει ήδη επενδύσει σχεδόν 1 δισεκατομμύριο ευρώ σε επιδοτήσεις, ενώ η Γερμανία εξετάζει τη δημιουργία δικού της στρατηγικού αποθέματος. Οι ίδιες πηγές πάντως, τονίζουν ότι η εναλλακτική πρόταση της Κομισιόν για έναν μηχανισμό κοινής προμήθειας ενέργειας φαίνεται να συναντά ισχυρές επιφυλάξεις, και αντιμετωπίστηκε χωρίς ενθουσιασμό από τους ηγέτες της ΕΕ την Πέμπτη.
Αν και οι συζητήσεις για τις τιμές της ενέργειας έχουν ολοκληρωθεί, η σύνταξη των συμπερασμάτων του Συμβουλίου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, δήλωσε ένας τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ.
Το σίγουρο είναι ότι η μέρα σήμερα προμηνύεται μακρά και ο πήχης είναι χαμηλά…
Διαβάστε ακόμα
