Με καζάνι που βράζει μοιάζει η βιομηχανία κατασκευής φωτοβολταϊκών της Κίνας, η οποία παράγει πάνω από το 80% των ηλιακών πάνελ παγκοσμίως και έχει «κουβαλήσει» το εγχείρημα της ενεργειακής μετάβασης μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τον Economist, οι περισσότεροι Κινέζοι κατασκευαστές καταγράφουν ζημιές από το 2024 εξαιτίας σκληρού ανταγωνισμού και πολέμου τιμών μεταξύ τους, ενώ οι χρεοκοπίες αυξάνονται. Περισσότερες από 40 κινεζικές εταιρείες φωτοβολταϊκών έχουν χρεοκοπήσει, εξαγοραστεί ή αποχωρήσει από τα χρηματιστήρια από το 2024. Το ένα τρίτο του προσωπικού των πέντε μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου έχει απολυθεί. Οι μετοχές κολοσσών όπως της LONGi, της Jinko Solar και της Trina Solar, βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, ενώ το μέλλον του κλάδου μοιάζει από αβέβαιο έως ζοφερό.
Κύρια αιτία για όλα τα παραπάνω δεινά είναι η ραγδαία μείωση της κινεζικής ζήτησης για νέα φωτοβολταϊκά πάνελ. Μετά από χρόνια ιλιγγιώδους ρυθμού εγκατάστασης φωτοβολταϊκών πάρκων στην Κίνα, η ζήτηση επιβραδύνεται, καθώς το ηλεκτρικό δίκτυο προσπαθεί να απορροφήσει το υπερπλεόνασμα ενέργειας που υπάρχει και οι επενδύσεις σε δίκτυα και μπαταρίες, αν και τεράστιες, δεν φτάνουν σε ταχύτητα την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας των κατασκευαστών φωτοβολταϊκών. Σύμφωνα με προβλέψεις, οι νέες εγχώριες εγκαταστάσεις φέτος ενδέχεται να μειωθούν από 24% έως 43% σε σχέση με το 2025. Η Κίνα, που αποτελεί τον παγκόσμιο ηγέτη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ήταν πάντοτε η βασική αγορά των Κινέζων κατασκευαστών. Η μείωση της εγχώριας ζήτησης αποτελεί μεγάλο πλήγμα για αυτούς, στρέφοντας την πλεονάζουσα παραγωγή τους προς το εξωτερικό.
Νούμερα που ζαλίζουν
Το μέγεθος του κινεζικού κλάδου παραγωγής φωτοβολταϊκών φαντάζει εξωπραγματικό. Οι ξέφρενες επενδύσεις σε νέα εργοστάσια έχουν οδηγήσει τους Κινέζους κατασκευαστές σε δυνατότητα παραγωγής άνω των 1.000 γιγαβάτ (GW) ηλιακών πάνελ ετησίως. Το μέγεθος αυτό υπερβαίνει κατά πολύ τα περίπου 600 GW που εγκαταστάθηκαν παγκοσμίως το 2025 και πιθανόν ξεπερνά τη μέγιστη δυνατή απορρόφηση της παγκόσμιας αγοράς, αναφέρει ο Economist. Ένας λόγος που οδήγησε τον κλάδο να «φουσκώσει» σε τέτοιο βαθμό, ήταν οι γενναιόδωρες επιδοτήσεις που πρόσφερε για χρόνια το κινεζικό κράτος. Πλέον, αυτές οι επιδοτήσεις έχουν αρχίσει να κόβονται, με την κινεζική κυβέρνηση να προσπαθεί να δώσει «σήμα» στους επενδυτές.
Θα δούμε καρτέλ φωτοβολταϊκών;
Οι μεγαλύτερες εταιρείες φωτοβολταϊκών έχουν προσπαθήσει να επιδείξουν «αυτοπειθαρχία» και να μειώσουν συντονισμένα την παραγωγή τους, ώστε να περιορίσουν την υπερπροσφορά, που τις αναγκάζει να πωλούν σε τιμές κάτω του κόστους για να κερδίσουν τον ανταγωνισμό. Η συνεργασία τους δεν απέδωσε τα αναμενόμενα, ενώ κατηγορήθηκαν πως το σχέδιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε δημιουργία καρτέλ.
Θύματα της ίδιας τους της επιτυχίας
Όπως σχολιάζει ο Economist, τα φθηνά κινεζικά φωτοβολταϊκά έχουν γίνει θύματα της ίδιας τους της επιτυχίας, προκαλώντας τη θέσπιση μέτρων προστατευτισμού τόσο στις δυτικές χώρες όσο και σε γειτονικές αγορές, όπως η Ινδία. Στην Ευρώπη, ο εγχώριος κλάδος κατασκευαστών αγωνίζεται να μην καταρρεύσει, καθώς τα κινεζικά πάνελ συρρέουν σε μεγάλες ποσότητες στα ευρωπαϊκά έργα, λόγω του -εκτός ανταγωνισμού- κόστους τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να εφαρμόζει περιορισμούς στις εισαγωγές κινεζικών πάνελ και εξαρτημάτων, ενώ προωθεί εγχειρήματα στήριξης των «made in Europe» προϊόντων. Υπάρχουν επίσης ανησυχίες ότι οι κινεζικές ενεργειακές υποδομές θα μπορούσαν να αποτελέσουν κίνδυνο ασφαλείας. Τον Μάιο, η ΕΕ ανακοίνωσε ότι θα απομακρύνει σταδιακά τους Κινέζους προμηθευτές inverters από έργα που λαμβάνουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Καθώς η ζήτηση στο εσωτερικό της Κίνας επιβραδύνεται, με τις επενδύσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο να χρειάζονται χρόνο για να υλοποιηθούν, και ενώ η παραγωγική ικανότητα των εταιρειών σπάει κάθε ρεκόρ, οι μαζικές εξαγωγές αποτελούν τη μόνη λύση για τους Κινέζους κατασκευαστές. Ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν και η πρωτόγνωρη αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, έδωσε νέα ώθηση στο εγχείρημα της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης και ωφέλησε τις κινεζικές εξαγωγές φωτοβολταϊκών. Ωστόσο, αυτό προσφέρει περιορισμένη ανακούφιση στις εταιρείες. Το μέλλον δείχνει πως θα συνεχιστεί πιθανότατα ο κύκλος εξαγορών και χρεοκοπιών, μέχρι να έρθει η αγορά ξανά σε ισορροπία. Αυτή η διαδικασία θα είναι μακριά – και το ποιος θα καταφέρει να σταθεί όρθιος μέχρι το τέλος της μένει να φανεί.
Διαβάστε ακόμη
