Ο γενικευμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, με την κάθε ημέρα να κρύβει μια έκπληξη για τις αγορές. Μέσα στο Σαββατοκύριακο που πέρασε, ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε περιθώριο 48 ωρών στο Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, διαφορετικά θα έπληττε τις ενεργειακές του υποδομές. Το Ιράν απάντησε άμεσα με νέες απειλές για εγκαταστάσεις των γειτονικών του κρατών. Το πρωί της Δευτέρας η τιμή του πετρελαίου Brent είχε φτάσει τα 113 δολάρια το βαρέλι και οι αγορές αναρωτιόντουσαν τι θα συμβεί στη συνέχεια. Το μεσημέρι μια δήλωση του Τραμπ άλλαξε ξανά τα δεδομένα. Με ανάρτησή του στο Truth Social, ανέφερε πως οι ΗΠΑ βρίσκονται σε συνομιλίες με το Ιράν για κατάπαυση του πυρός και έδινε παράταση πέντε ημερών στα χτυπήματα που είχε προαναγγείλει. Σχεδόν αμέσως, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν και το απόγευμα της Δευτέρας το Brent βρισκόταν στα 100 δολάρια/βαρέλι. Παρόλο που οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται και επανέρχονται γρήγορα, ακόμα και αν τελείωνε αύριο ο πόλεμος, η παραγωγική ικανότητα της Μέσης Ανατολής και η λειτουργία των παγκόσμιων αγορών ενέργειας, δεν θα επανέρχονταν σύντομα στα φυσιολογικά τους επίπεδα, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσε ο Economist.
Όπως αναφέρει στην ανάλυσή του, για να επανέλθουν οι ενεργειακές αγορές σε ισορροπία μετά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, θα πρέπει να συμβούν τρία πράγματα. Πρώτον, οι παραγωγοί του Κόλπου θα πρέπει να επαναφέρουν την παραγωγή πετρελαίου τους στα προπολεμικά επίπεδα. Δεύτερον, τα πλοία θα πρέπει να μεταφέρουν αυτές τις ποσότητες πετρελαίου σε διυλιστήρια στο εξωτερικό. Και τρίτον, τα διυλιστήρια θα πρέπει να τη μετατρέψουν σε αξιοποιήσιμα καύσιμα. Κάθε στάδιο αυτής της βιομηχανικής «σκυταλοδρομίας» απαιτεί χρόνο.
Οι χώρες του Κόλπου έχουν μειώσει ήδη την παραγωγή αργού πετρελαίου κατά συνολικά 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, που αποτελεί περίπου το 10% της παγκόσμιας παραγωγής και το 40% των προπολεμικών τους επιπέδων. Για να επανέλθει η παραγωγή θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι όλες οι εγκαταστάσεις βρίσκονται σε καλή κατάσταση και να ξεκινήσουν μια σειρά από διαδικασίες για την ασφαλή αποκατάστασή της. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να πάρει εβδομάδες, σύμφωνα με τον Economist. Ως προς το φυσικό αέριο, τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα. Η βιομηχανική περιοχή Ras Laffan στο Κατάρ, που προμηθεύει σχεδόν το 20% του παγκόσμιου LNG, έχει κλείσει από τις 2 Μαρτίου μετά από επίθεση ιρανικού drone. Στις 19 Μαρτίου υπήρξαν νέες, καταστροφικές για τις εγκαταστάσεις της περιοχής, επιθέσεις από το Ιράν. Δύο από τις 14 μονάδες υγροποίησης αερίου του Κατάρ καταστράφηκαν, με τις επισκευές να αναμένεται να διαρκέσουν από 3 έως 5 χρόνια. Παράλληλα, αφού αποκατασταθούν οι ζημιές, η διαδικασία επανεκκίνησης της παραγωγής θα πάρει εβδομάδες.
Αναφορικά με το κομμάτι της μεταφοράς, εκατοντάδες πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, δεν πρόκειται να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ αν δεν είναι σίγουρο πως έχουν σταματήσει πλήρως οι επιθέσεις. Επιπλέον, λιμάνια έχουν καταστραφεί, πλοία βρίσκονται βυθισμένα στα νερά του Κόλπου, ενώ υπάρχει ο φόβος ύπαρξης ιρανικών ναρκών σε διάφορα σημεία. Ταυτόχρονα, πολλά πλοία που βρίσκονταν κοντά στα Στενά του Ορμούζ κατά την έναρξη του πολέμου, πλέον βρίσκονται σε άλλα δρομολόγια και θα χρειαστούν μήνες μέχρι να επιστρέψουν στην περιοχή. Τέλος, ως προς τη διύλιση, οι ελλείψεις πρώτων υλών έχουν αναγκάσει πολλά διυλιστήρια να κλείσουν προσωρινά, με τη συνολική παραγωγή να έχει μειωθεί κατά περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως (το 8% της συνολικής προσφοράς). Η επανεκκίνηση της πλήρους λειτουργίας των διυλιστηρίων, καθώς και η επαναλειτουργία μονάδων επαναεριοποίησης LNG, θα χρειαστεί αρκετό διάστημα για να ολοκληρωθεί.
Το συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυση του Economist, είναι πως ακόμα και αν τελείωνε άμεσα ο πόλεμος, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα χρειαζόταν μήνες για να «συνέλθει» και να επανέλθει στα φυσιολογικά της επίπεδα. Στην περίπτωση δε της αγοράς φυσικού αερίου, τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα, αφού θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να επανέλθει η παραγωγή του Κατάρ, του τρίτου μεγαλύτερου εξαγωγέα LNG παγκοσμίως, στα επίπεδα που βρισκόταν.
Διαβάστε ακόμη
